Een strak portret van een strakke huurmoordenaar

 The Killer  van David Fincher     ★★★

The Killer (2023), zo heet de nieuwe misdaadthriller van de Amerikaanse cineast David Fincher, opent met een stijlvolle begingeneriek en een knappe, circa 25 minuten lange sequentie waarin we het titelpersonage (ijskoud vertolkt door Michael Fassbender) leren kennen als een naamloze, enigmatische, ervaren en uiterst methodische huurmoordenaar terwijl hij in de Franse hoofdstad Parijs vanuit een leegstaand appartement dagenlang stiekem een hotel aan de overkant van de straat observeert (wat herinnert aan Alfred Hitchcocks voyeuristische misdaadmysterie Rear Window) in afwachting van de aankomst van zijn nieuwe doelwit. De professionele huurmoordenaar laat niets aan het toeval over, zo verzekert hij in zijn droge en belerende voice-over-commentaar: "Stick to your plan. Anticipate. Don't improvise. Trust no one. Never yield an advantage. Fight only the battle you're paid to fight. (...) I've come to realize that the moment when it's time to act, is not when risk is greatest. The real problems arise in the days, hours and minutes leading up to the task, and the minutes, hours and days after. It all comes down to preparation. Attention to detail. Redundancies. Redundancies. And redundancies." Dat verklaart waarom de Killer onder valse namen met valse paspoorten reist, zich onopvallend kleedt en gedraagt, zijn hartslagmeter op zijn Fitbit smartwatch-polshorloge in de gaten houdt terwijl hij door de telescoop van zijn scherpschuttersgeweer zijn doelwit in het vizier houdt, en hij zoveel mogelijk sporen uitwist. Spijts zijn methodische aanpak, verloopt zijn opdracht in Parijs echter niet zoals gepland, waarna een intens kat-en-muisspel begint...

Een sociopathische nihilist

Geschreven door de Amerikaanse scenarist Andrew Kevin Walker, is The Killer een boeiend en vakkundig in beeld gebracht portret van een professionele huurmoordenaar die gebaseerd is op het titelpersonage in de Franse stripreeks Le Tueur van Alexis “Matz” Nolent en Luc Jacamon. Scenarist Andrew Kevin Walker schreef trouwens ook het scenario van David Finchers sfeervolle en verrassende neo noir seriemoordenmysterie Se7en uit 1995 (één van onze favoriete films over seriemoorden en één van onze favoriete politiefilms). 

The Killer vertoont tot op zekere hoogte gelijkenissen met eerdere films over methodische huurmoordenaars, zoals:

- de stijlvolle Franse neo noir misdaadthriller Le samouraï (1967) van Jean-Pierre Melville, met Alain Delon (één van de knapste acteurs aller tijden) in de titelrol;

- de invloedrijke Hongkongse actiethriller The Killer (1989) van John Woo; 

- de meeslepende misdaadthriller Léon (1994) van de Franse cineast Luc Besson, met Jean Réno in de titelrol; 

- de briljante en visueel verbluffende tweedelige wraakkroniek Kill Bill 1 & 2 (2003-2004) van Quentin Tarantino (die beide behoren tot onze favoriete films), met Uma Thurman in de hoofdrol;

- de uitstekende neo-western en misdaadthriller No Country for Old Men (2007) van de gebroeders Coen (ook één van onze favoriete films over seriemoorden en tevens één van onze favoriete westerns en één van onze favoriete road movies), met Javier Bardem als de enigmatische huurmoordenaar Anton Chigurh (één van de beste movie villains aller tijden; bekijk de trailer hier en een filmfragment hier);

- en de populaire Amerikaanse actie-franchise John Wick (vanaf 2014) van Chad Stahelski, met Keanu Reeves in de titelrol.

Net als Le samouraï, focust The Killer niet zozeer op actie maar veeleer op de psychologie van het titelpersonage. The Killer toont weliswaar een intens lijf-aan-lijf-gevecht (dat doet denken aan het memorabele gevecht tussen de wraaklustige Bruid en haar voormalige collega-huurmoordenares Vernita Green alias Copperhead in Kill Bill), maar meestal zien en horen we de Killer terwijl hij incognito reist, moorden voorbereidt, aan yoga doet, naar nummers van de Britse rockgroep The Smiths luistert, sporen uitwist en vaak voice-over-commentaar geeft. Zo blijkt hij een cynische en sociopathische nihilist die niet wakker ligt van zijn slachtoffers: "Popeye the Sailor probably said it best: I am what I am. I’m not exceptional. I’m just… apart. Consider yourself lucky if our paths never cross. Except… luck isn’t real. Nor is karma, or sadly, justice. As much as I’d like to pretend these concepts exist… they just don’t. One is born, lives their life. And eventually, one dies. In the meantime, “Do what thou wilt shall be the whole of the law”, to quote… someone. Can’t remember who." Deze en andere filosofische weetjes van de Killer deden ons denken aan het betweterige voice-over-commentaar van de gluiperige en gewetenloze sociopaat Lou Bloom (één van de beste movie villains aller tijden) die Jake Gyllenhaal schitterend vertolkt in de boeiende psychosociale mediasatire en misdaadthriller Nightcrawler (2014) van Dan Gilroy (lees onze recensie hier). 

Michael Fassbender als de naamloze en mysterieuze huurmoordenaar in The Killer.

The Killer herinnert ook aan het psychosociaal neo noir gangsterdrama Killing Them Softly van Andrew Dominic uit 2012, met Brad Pitt als een cynische huurmoordenaar (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier), en aan twee beklijvende hardboiled neo noir misdaadthrillers waarin de koele en bikkelharde antiheld genadeloos jacht maakt op de schurken die hem onrecht aandeden:

- Point Blank van John Boorman uit 1967, met Lee Marvin als een charismatische en op wraak beluste crimineel; 

- Payback van Brian Helgeland uit 1999 (bekijk de hele film hier), met Mel Gibson (één van de knapste acteurs aller tijden) in de hoofdrol (een geslaagde reboot van Point Blank).

Net zoals de hoofdpersonages in Killing Them Softly, Point Blank en Payback, is het titelpersonage in The Killer een koelbloedige eenzaat die handelt uit geldzucht en eigenbelang: "My process is purely logistical, narrowly focused by design. I'm not here to take sides. It's not my place to formulate any opinion. No one who can afford me, needs to waste time winning me to some cause. I serve no god, or country. I fly no flag. If I'm effective, it's because of one simple fact: I. Don't. Give. A. Fuck."

De vraag is echter of er stilaan barstjes komen in de berekenende en apathische houding van de Killer: nadat zijn opdracht in Parijs niet naar plan verliep, wordt zijn leven overhoop gehaald en zint hij op wraak, waardoor zijn voordien louter zakelijke job als huurmoordenaar plots persoonlijk wordt, hij zijn zelfopgelegde professionele regels (zie hoger) begint te breken en hij zijn hartslag vaak niet meer onder controle kan houden...

Klinisch vakwerk

Zoals we van regisseur David Fincher gewoon zijn (lees ons biografische portret uit 2014 hier), is The Killer erg sfeervol in beeld gebracht (met camerawerk onder leiding van Erik Messerschmidt) en vakkundig gemonteerd (door Kirk Baxter). 

Tilda Swinton.

Michael Fassbender acteert overtuigend als de Killer: zijn onderkoelde belichaming van de schijnbaar gevoelloze huurmoordenaar, die af en toe toch zijn emoties verraadt, komt geloofwaardig over en wekt sympathie voor het nochtans amorele en antipathieke personage. 

De rest van de cast speelt bijrolletjes, zoals Tilda Swinton als een huurmoordenares, waardoor de hele film draait rond Fassbenders personage terwijl de andere personages, onder wie ook de geliefde van de Killer (gespeeld door Sophie Charlotte), erg vaag blijven. 

De focus op de Killer resulteert in een interessant portret van een klinische en afstandelijke huurmoordenaar. Maar de al even klinische en afstandelijke manier waarop Fincher het verhaal verfilmde, zonder dat we te weten komen waar het kille nihilisme van de protagonist vandaan komt omdat we weinig over zijn voorgeschiedenis leren, gaat ten koste van psychologische diepgang, terwijl in de film bovendien haast niets gebeurt dat ons verraste, waardoor The Killer veel minder meeslepend is dan Finchers eerdere misdaadfilms Se7en (bekijk de briljante begingeneriek hier) en Zodiac, die beide behoren tot onze favoriete politiefilms en onze favoriete films over seriemoorden. Zodiac (bekijk de hele film hier) is bovendien één van onze favoriete films tout court (ongeacht het genre).

Kortom: hoewel zeker een bioscoopbezoek waard, is The Killer naar onze smaak geen nieuwe topper in David Finchers filmografie. 

JN.

The Killer (USA-2023): in de Belgische bioscopen sinds 25 oktober 2023 en te bekijken via Netflix sinds 10 november 2023.

Met: Michael Fassbender, Tilda Swinton, Charles Parnell, Sala Baker en Arliss Howard. 

Genre: misdaadthriller / psychologisch drama

Payback - full movie

Payback is een stevige, hard-boiled neo noir misdaadfilm van de Amerikaanse regisseur Brian Helgeland uit 1999, naar de roman The Hunter van Richard Stark uit 1962 (reeds verfilmd in 1967 door John Boorman onder de titel Point Blank, met Lee Marvin in de toenmalige hoofdrol).  

In Payback speelt Mel Gibson (één van de knapste acteurs aller tijden) met brio de koelbloedige gangster Porter, die op wraak zint. 

De belangrijkste bijrollen worden vertolkt door:

- een schitterende Gregg Henry als de gluiperige gangster Val Resnick;

- een hilarische Lucy Liu als Vals dominatrix Pearl; 

- Deborah Kara Unger als Porters onbetrouwbare echtgenote Lynn;

- Maria Bello als Porters call girl Rosie;

- David Paymer als de drugdealer en gokker Arthur Stegman; 

- William Devane als de plaatselijke mafia-underboss Carter;

- Bill Duke als de politiedetective Hicks;

- en Jack Conley als de politiedetective Leary.

Om de hele film te bekijken klikt u hieronder in het videoscherm op de link "Watch on Odnoklassniki" en dan op de playbutton, en rechtsonder bij instellingen op "Quality" en 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit.

   

(Klik op de link "Watch on Odnoklassniki" en dan op de playbutton, en rechtsonder bij instellingen op "Quality" en 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit) 

Genre: gangsterfilm / misdaad / neo noir / actie

De wraaklust van een antiheld

Blue Ruin  van Jeremy Saulnier     ★★★½

Dwight (gespeeld door Macon Blair) is dakloos. Hij eet uit vuilnisbakken, slaapt in zijn auto (een roestige Pontiac Bonneville) en breekt in bij wildvreemden om een bad of douche te kunnen nemen. Wanneer hij hoort dat iemand uit de gevangenis komt met wie hij nog een oude rekening te vereffenen heeft, besluit hij dat de tijd aangebroken is om eindelijk wraak te nemen. Dwight is echter absoluut niet voorbereid op wat hem allemaal te wachten staat...

Menselijk-al-te-menselijk

Blue Ruin (bekijk de trailer hier) is een nieuwe, boeiende neo noir misdaadthriller over een escalerende vendetta -noem het een postmoderne Griekse tragedie- met een menselijk-al-te-menselijke antiheld. Net zoals met Dustin Hoffman als held tegen wil en dank in Straw Dogs (bekijk de hele film hier), kan men zich als kijker makkelijker identificeren met everyman Dwight dan met een koelbloedige wraakengel zoals Lee Marvin als Walker in Point Blank (1967), Sylvester Stallone als Rambo in First Blood (1982) of Mel Gibson als Porter in Payback uit 1999 (bekijk de hele film hier). Blue Ruin bevat overigens een scène waarin Dwight met een knipoogje naar First Blood eigenhandig een wond op zijn been verzorgt, zij het dan zonder de stalen zenuwen van Rambo. Het moge duidelijk zijn: Dwight is geen quasi bovenmenselijke vechtmachine, maar een Jan Modaal van vlees en bloed. Geen wonder dus dat hij uiteindelijk wijselijk besluit om naar het ziekenhuis te gaan om zijn wonde te laten verzorgen door iemand die daar verstand van heeft.

Macon Blair als Dwight (na een scheerbeurt).

Het onhandige gesukkel van Dwight zorgt, als ging het om een film van de gebroeders Coen (lees ons biografische portret hier), voor even spannende als tragikomische situaties. Zoals de sequentie waarin Dwight een band platsteekt van een auto die hij even later echter nodig blijkt te hebben om uit een hachelijke situatie te ontsnappen. Of de scène waarin een lijk in de koffer van zijn auto nog springlevend blijkt. In dat opzicht is Dwight een bijna even grote, hoewel veel roekelozere loser als de klungelende oplichter Jerry Lundegaard (één van de beste movie villains aller tijden) in de schitterende zwarte misdaadkomedie Fargo van de gebroeders Coen: het door William H. Macy briljant vertolkte personage dat de filmgeschiedenis inging als één van de zieligste would-be-criminal sukkels ooit (bekijk een hilarisch filmfragment hier). 

Behalve geklungel, draagt ook ongelukkig toeval bij tot de spankracht van Blue Ruin, net zoals pech ook spannende wendingen gaf aan de meeslepende misdaadfilms Blood Simple (1984) van de gebroeders Coen (bekijk de hele film hier), Pulp Fiction (1994) van Quentin Tarantino, A Simple Plan (1998) van Sam Raimi (bekijk de trailer hier) en No Country for Old Men (2007) van de gebroeders Coens (bekijk de trailer hier en een filmfragment hier).

Pure cinema

Blue Ruin is pure cinema: de beelden vertellen het verhaal, en de gelaatsuitdrukkingen van Dwight zeggen meer dan zijn spaarzame dialogen. "I don't have a speech", zegt hij terecht (hoewel dat in feite ook een, zij het zeer beknopte, speech is). 

Macon Blair heeft de juiste, wanhopige en weifelende uitstraling als de verbeten antiheld Dwight. En Devin Ratray vertolkt een kleine maar fijne bijrol als een gun crazy hillbilly die Dwight te hulp schiet (dat laatste mag u ook letterlijk nemen).

Devin Ratray (links) als een oude vriend van Dwight.

Prozaïsch

In de finale van Blue Ruin verwerkte regisseur Jeremy Saulnier (die ook het scenario schreef én het camerawerk deed) een knipoogje naar de memorabele "the horror"-speech van Marlon Brando (onze favoriete acteur) als de enigmatische kolonel Kurtz in het briljante anti-oorlogsepos Apocalypse Now van Francis Ford Coppola uit 1979 (bekijk die scène met Brando hier). Maar in Blue Ruin klinkt de speech véél prozaïscher: "The keys are in the car." Ook het laatste shot in Blue Ruin heeft betrekking op een banaliteit, hoewel het simpele ding veel leed had kunnen voorkomen indien het op tijd gearriveerd was. Het zijn voorbeelden van de wijze waarop Blue Ruin aantoont hoe het leven aan elkaar hangt met schijnbaar triviale schakels; metaforen voor het schrille contrast tussen de ongeloofwaardige exploten van de stereotiepe actiehelden uit Hollywood en het doorgaans allesbehalve heroïsche karakter van de wijze waarop gewone stervelingen de vergissingen opstapelen en door de weerbarstige werkelijkheid van de wieg naar het graf sukkelen.

JN.

Blue Ruin (USA-2013): in de Belgische bioscopen sinds 30 april 2014.

Met: Macon Blair en Devin Ratray.

Genre: neo noir / wraakthriller / psychosociaal misdaaddrama

Klik op de oranje link voor de trailer: Blue Ruin - trailer

Wraakengel

Drive  van Nicolas Winding Refn     ★★★★

Ryan Gosling als de eenzame Driver.

Het naamloze hoofdpersonage in Drive (gespeeld door de knappe Canadese acteur Ryan Gosling) is een professionele stuntrijder die 's nachts bijklust als vluchtautochauffeur voor de onderwereld in Los Angeles. Zijn illegale bijverdienste vergt anonimiteit, wat goed uitkomt voor de eenzaat die hij in feite is. 

Op een dag leert hij zijn buurvrouw Irene (Carey Mulligan) kennen. Zij is een jonge moeder die met haar zoontje wacht op de terugkeer van haar man Standard (Oscar Isaac) uit de gevangenis. Standard wil zijn leven beteren, maar wanneer hij eindelijk vrijkomt, wordt hij door een bende gangsters onder druk gezet om een overval te plegen. De stuntrijder besluit om het gezinetje in bescherming te nemen...

Carey Mulligan en Ryan Gosling.

Ambivalent

Drive is een harde actiethriller van de Deense cineast Nicolas Winding Refn, die de existentiële wanhoop in Taxi Driver (één van onze favoriete films) combineert met de brutaliteit in Point Blank en Oldboy, de spectaculaire car chases in Bullitt en de spanning en morele dilemma's in Heat en A History of Violence. 

Drive bevat enkele uiterst gewelddadige scènes.

Net als in Taxi Driver, Point Blank en Oldboy is het hoofdpersonage in Drive een eenzame man die wraak neemt. Net als in Heat, Bullitt en A History of Violence, balanceren de personages in Drive op het slappe koord tussen goed en kwaad. En net als in alle deze films, staat ook in Drive de (zelf)destructieve impact van geweld centraal.

Driver is een ondoorgrondelijke,
mythische wraakengel met een
gespleten persoonlijkheid. 

Ryan Gosling acteert uitstekend als de zwijgzame Driver die, net als de hoofdpersonages Travis Bickle in Taxi Driver en Walker in Point Blank, elk moment kan ontploffen: een soort van mysterieuze, mythische wraakengel met een duister verleden en ambivalente persoonlijkheid.  

Ook de andere acteurs in Drive zitten goed in hun rol, met name Albert Brooks en Ron Perlman als de gewetenloze gangsterbazen Bernie en Nino.

Sfeervol

De desolate, in troosteloos neonlicht badende straten van Los Angeles by night werden sfeervol in beeld gebracht door de Amerikaanse cameraman Newton Thomas Sigel en herinneren aan de visuele weemoed in Heat en Collateral (bekijk een filmfragment hier).

Ook de melancholische, naar de jaren tachtig verwijzende neo-new wave soundtrack van Cliff Martinez, die wellicht inspiratie vond in de muziek van Angelo Badalamenti (de huiscomponist van cultcineast David Lynch), draagt bij tot het onderhuidse gevoel van isolement en onvervulde hunkering in Drive.

Albert Brooks als de gangsterbaas Bernie.

Een hybride cultfilm

Het siert regisseur Nicolas Winding Refn dat hij erin geslaagd is om de vrij magere plot van Drive -in feite een soort van The Fast and the Furious voor meerwaardezoekers- op te tillen boven het niveau van de doorsnee actiethriller uit Hollywood. Een prestatie die hem op het voorbije Filmfestival van Cannes terecht de prijs voor beste regisseur opleverde.

Ron Perlman als de gangsterbaas Nino.

Drive is een merkwaardige, hybride stijloefening die ergens zweeft tussen het oeuvre van cineasten zoals Michael Mann, David Lynch, Martin Scorsese, Chan-wook Park en David Cronenberg. Het is een unieke, instantcultfilm die geen seconde verveelt en waarover nog lang gediscussieerd zal worden door cinefielen. Al was het maar over de vraag of het shockerende geweld in sommige scènes gratuit dan wel functioneel is...?

JN. 

Drive (USA-2011): in de bioscoop vanaf 2 november 2011.

Met: Ryan Gosling, Carey Mulligan, Oscar Isaac, Brian Cranston, Albert Brooks, Ron Perlman en Christina Hendricks.

Genre: actiethriller / psychosociaal misdaaddrama / gangsterfilm 

Regisseur Nicolas Winding Refn
op het Filmfestival van Cannes.

Klik op de oranje links voor:

- een filmfragment: Drive - fragment

- nieuws over de winnaars op het Filmfestival van Cannes: The Tree of Life wint Gouden Palm in Cannes 2011

- onze keuze voor Nicolas Winding Refn als de beste regisseur van het jaar: De beste films van 2011

  

Standard (Oscar Isaac) krijgt hulp van Driver (Ryan Gosling).