Onze favoriete 

sword & sorcery 

films 

                   

Christopher Lee als de tovenaar Saruman in The Lord of the Rings van Peter Jackson.

Als kind -we waren wellicht slechts 9 of 10 jaar- hebben wij ooit erg bange momenten beleefd toen we voor het eerst The Lord of the Rings van de Amerikaanse regisseur Ralph Bakshi uit 1978 zagen: een sfeervolle, rotoscopische animatiefilm, gebaseerd op de gelijknamige, wereldberoemde fantasy-roman van de Engelse schrijver J.R.R. Tolkien (uit het midden van de jaren 50) over de spannende avonturen van de jonge hobbit Frodo en zijn kompanen terwijl zij in het mythische Midden-aarde op pad gaan om de corrumperende One Ring van de demon Sauron te vernietigen. De verfilming door Bakshi joeg ons nog jonge hartje de stuipen op het lijf, vanwege onder meer een rist griezelige personages, onder wie de Nazgûl (Ringgeesten) en de Uruk-hai (een door de tovenaar Saruman gefokt ras monsterlijke Orcs), versterkt door angstaanjagende muziek van Leonard Rosenman. 

Screenshot van The Lord of the Rings (1978) van Ralph Bakshi:
een Nazgûl (Ringgeest) is op zoek naar de One Ring, terwijl
de bange hobbits Frodo, Sam, Pippin en Merry zich verschuilen.

Een filmposter ter promotie van Conan the Barbarian,
geschilderd door de gerenommeerde Italiaanse
filmposter-kunstenaar Renato Casaro.

Later, in onze pubertijd, waren wij ook onder de indruk van het sfeervolle sword & sorcery-avontuur Conan the Barbarian: een cultklassieker van de Amerikaanse regisseur John Milius uit 1982 (zie verder), met de Oostenrijkse bodybuilder Arnold Schwarzenegger in zijn doorbraakrol van de titelheld Conan. Ook de meeslepende sword & sorcery-kroniek Highlander van de Australische regisseur Russell Mulcahy uit 1986 (zie verder), met de Franse acteur Christopher Lambert in zijn titelrol van de Schotse Hooglander Connor MacLeod, kon ons bekoren als tiener.

De meeste andere sword & sorcery-films daarentegen vonden wij maar niets. In tegenstelling tot de meeste kinderen en tieners, waren wij in onze prille jeugd immers niet erg tuk op sword & sorcery. Zo vonden wij dat subgenre binnen het bredere fantasy-genre ongeloofwaardig op inhoudelijk vlak en vaak kitscherig op visueel vlak. Die bezwaren hebben wij vandaag nog steeds tegen de meeste sword & sorcery-films.

Toch is onze terughoudendheid ten aanzien van sword & sorcery in de loop der jaren afgenomen en zijn wij, als volwassene, dat subgenre meer gaan appreciëren dankzij ons toenemende inzicht dat er zowel op inhoudelijk als visueel vlak enkele uitstekende resultaten bereikt zijn binnen dat subgenre, waarin de films vaak inspiratie putten uit fascinerende en tijdloze oude mythen, sprookjes en volkslegendes. Dat blijkt ook uit de meeslepende verhalen en betoverende sfeerschepping in onze favoriete sword & sorcery-films aller tijden, die wij hieronder hebben opgelijst in onze Top 7. Daarbij hebben we uitsluitend rekening gehouden met langspeelfilms waarin de basisingrediënten van het sword & sorcery-genre voldoende tot hun recht komen: magie, avontuur, boosdoeners, heroïsme, zwaardgevechten en (optioneel) romantiek, gesitueerd in een ver (vaak mythisch) verleden. Onze selectie houdt dus géén rekening met kortfilms, noch met tv-series en evenmin met langspeelfilms waarin sword & sorcery onvoldoende aan bod komt, zoals bijvoorbeeld het oogstrelende tragiromantisch wuxia-krijgskunstenavontuur Crouching Tiger, Hidden Dragon van de Taiwanese regisseur Ang Lee uit 2000, waarin weinig sorcery aan bod komt (maar dat wij wél opnamen in onze selectie van onze favoriete historische drama's). Het tragikomisch actie-avontuur Indiana Jones and the Temple of Doom van Steven Spielberg uit 1984 is een twijfelgeval, maar wellicht toch geen volbloed sword & sorcery, wat verklaart waarom wij hieronder geen rekening hielden met die nochtans meeslepende film.

Genoeg gedraald nu. Hieronder vindt u onze:

    

TOP 7

van onze favoriete sword & sorcery-films,

in volgorde van onze voorkeur,

beginnend met onze topfavoriet:

1. The Lord of the Rings-trilogie van Peter Jackson uit 2001, 2002 en 2003: een briljante, driedelige filmreeks van de Nieuw-Zeelandse cineast Peter Jackson, gebaseerd op de drie delen van de gelijknamige, wereldberoemde fantasy-roman The Lord of the Rings van de Engelse schrijver J.R.R. Tolkien, over de avontuurlijke, meeslepende en levensgevaarlijke odyssee van de jonge, goedhartige en moedige hobbit Frodo (hoofdrol van Elijah Wood) en zijn reisgezellen door het mythische Midden-aarde terwijl zij de kwaadaardige One Ring van de machtige demon Sauron proberen te vernietigen. De drie films in deze trilogie zijn visuele meesterwerken die behoren tot onze favoriete road movies en onze favoriete films tout court (ongeacht het genre). Dat is vooral te danken aan de betoverende sfeer die regisseur Peter Jackson en zijn ploeg creëerden met veelzijdig en dynamisch camerawerk, sprookjesachtige belichting, bezielde acteerprestaties, bijvoorbeeld van Christopher Lee (één van onze favoriete acteurs) als de boze tovenaar Saruman (één van de beste movie villains aller tijden), prachtige muziek van Howard Shore (bekijk een boeiende analyse van die muziek hier), indrukwekkende landschappen (gefilmd in Nieuw-Zeeland), magnifieke decors, mooie kostuums, realistische rekwisieten en baanbrekende special effects. Als kijker vergeet je dat je naar fantasy-fictie zit te kijken en krijg je echt het gevoel dat je samen met de hobbit Frodo en zijn kompanen op avontuur gaat door Midden-aarde. Spijts de overdaad aan computeranimatie in onder meer een rist grootschalige en over the top actiesequenties, wat soms ten koste gaat van de geloofwaardigheid, bijvoorbeeld wanneer de elf Legolas (Orlando Bloom) in het tweede deel enkele (digitale) vechtolifanten doodt, is The Lord of the Rings-trilogie van Peter Jackson hoe dan ook een ambitieuze en uiterst invloedrijke tour de force zonder weerga in de filmgeschiedenis. Daarbij was de eerdere verfilming door Ralph Bakshi uit 1978 (zie hoger) een vruchtbare inspiratiebron.

Hoofdrolspeler Elijah Wood in The Lord of the Rings
als de jonge, goedhartige en moedige hobbit Frodo:
tegen wil en dank de nieuwe drager van de corrumperende One Ring.

   

2. Excalibur van John Boorman uit 1981: een sfeervol, veelzijdig, oogstrelend in beeld gebracht en invloedrijk sword & sorcery-drama in Technicolor, over de legendarische middeleeuwse koning Arthur, de wijze tovenaar Merlijn, het magische zwaard Excalibur, de Ridders van de Ronde Tafel en de zoektocht naar de Heilige Graal, gebaseerd op een boeiend scenario van regisseur John Boorman en zijn Engelse vakbroeder Rospo Pallenberg, die zich daarvoor baseerden op de middeleeuwse volkslegendes in de Middelengelse verhalenbundel le morte Darthur zoals opgetekend in de tweede helft van de 15de eeuw door een auteur die wellicht de Engelse ridder Sir Thomas Malory was (oorspronkelijk geschreven als Thomas Malleorre of Thomas Maleore). De Britse topacteur Nicol Williamson steelt in deze film de show met zijn tragikomische glansrol van de flegmatieke tovenaar Merlijn. Ook Helen Mirren blinkt uit in haar charismatische belichaming van de jonge, kwaadaardige tovenares Morgana. De rest van de cast acteert verdienstelijk, met name Gabriel Byrne in zijn intense vertolking van de ambitieuze en oorlogszuchtige would be-koning Uther Pendragon; Corin Redgrave als de Graaf van Cornwall; Nigel Terry in zijn veelzijdige hoofdrol van Arthur; Cherie Lunghi als de bevallige koningin en problematische love interest Guenevere; Nicholas Clay als de nobele ridder Lancelot; Liam Neeson als de ridder Gawain; en Paul Geoffrey als de ridder Perceval. Het voor een Oscar genomineerde camerawerk onder leiding van de Engelse cinematograaf Alex Thomson, met doordachte (vaak kleurige en daardoor sfeerversterkende) belichting, de buitenopnames op het ruwe, fotogenieke Ierse platteland, het knappe production design van Anthony Pratt, de creatieve art direction van Tim Hutchinson, de fabelachtige historische kostuums (waaronder schitterende harnassen en prachtige jurken) van kostuumontwerper Bob Ringwood (bekroond met een Saturn Award) en de mooie decors van Bryan Graves leveren samen een sprookjesachtige maar tevens authentiek ogende mise-en-scène en beeldvoering op, die de middeleeuwen op een magisch-realistische manier tot leven wekken. Ook de toepasselijke muziek draagt bij tot de beklijvende sfeerschepping: niet alleen machtige, speciaal voor de film geschreven muziek van Trevor Jones, maar ook klassieke muziek van Carl Orff (O Fortuna uit diens cantate Carmina Burana) en vooral van Richard Wagner (uit diens opera's Götterdämmerung, Parsifal en Tristan und Isolde). Op het Festival van Cannes werd Excalibur destijds genomineerd voor de Gouden Palm en won regisseur John Boorman er de prijs voor beste artistieke bijdrage. Lees ons nieuwsartikel over de nieuwe, superscherpe 4K Ultra-high definition-versie van de film in de recente blu-ray box set Excalibur Limited Edition 4K UHD hier.

Nigel Terry als Arthur in Excalibur.

3. Legend van Ridley Scott uit 1985: een spannend en visueel verbluffend sprookje, gebaseerd op een scenario van de Amerikaan William Hjortsberg en geregisseerd door de Engelse topcineast en visuele tovenaar Ridley Scott (één van onze favoriete regisseurs; lees ons biografische portret van Scott uit 2013 hier). De hoofdrol wordt gespeeld door een nog erg jonge Tom Cruise als Jack: een goedhartige vrijbuiter die in de bossen leeft, wellicht een natuurgeest is en met de dieren kan communiceren. De bevallige actrice Mia Sara is uitstekend als prinses Lily, die houdt van Jack maar verleid wordt door het Kwaad. En Tim Curry maakt indruk als de verontrustende Lord of Darkness, mede dankzij diens grime met onder meer reusachtige zwarte duivelshoorns. Het sfeervolle production design van Assheton Gorton, de sprookjesachtige sets (zoals het prachtige bos en het donkere, barokke, post-gothic interieur van het kasteel van de Lord of Darkness), het briljante camerawerk onder leiding van Alex Thomson (let bijvoorbeeld op het oogstrelende slow motion shot van de door roze bloesemblaadjes omringde witte eenhoorn in het bos!), de knappe grime (goed voor een Oscarnominatie) en de sfeerversterkende muziek dragen bij tot de cultstatus van Legend als één van de mooiste fantasy-films aller tijden. De director's cut, die u hier kan bekijken, bevat de originele, sfeerversterkende muziek van Jerry Goldsmith. Die muziek werd in de kortere Amerikaanse filmversie vervangen door al even mooie muziek van Tangerine Dream, Bryan Ferry en Yes-zanger Jon Anderson.

Een filmposter ter promotie van Legend.

4. Sleeping Beauty van Clyde Geronimi, Les Clark, Eric Larson, Wolfgang Reitherman en Hamilton Luske uit 1959: een betoverende en oogstrelende tekenfilm van de Amerikaanse Walt Disney Animation Studios, gebaseerd op het beroemde sprookje La belle au bois dormant zoals opgetekend door de Franse schrijver Charles Perrault in 1697 (bij Nederlandstaligen beter bekend als De Schone Slaapster of Doornroosje). Dit is één van de mooiste en kleurrijkste tekenfilms aller tijden. En 'tekenfilm' mag u hier letterlijk nemen, want dit kunstzinnige meesterwerk werd nog volledig met de hand getekend en geschilderd. Bekijk de hele film hier en een boeiende making-of-documentaire hier.

Een kunstzinnige vintage filmposter
ter promotie van Sleeping Beauty.

5. Highlander van Russell Mulcahy uit 1986: hoewel deze fantasy-kroniek over het bewogen en tragiromantische leven van de Schotse Hooglander Connor MacLeod alias Russel Nash (titelrol van de Franse acteur Christopher Lambert) begint anno 1985 in de Amerikaanse grootstad New York, wordt in lange flash backs naar een ver verleden duidelijk dat Connor reeds in 1518 geboren werd in de Schotse Hooglanden, waar hij later als volwassene in 1536 tijdens een veldslag een dodelijke steekwond opliep maar toch op wonderbaarlijke wijze overleefde. Hoé Connor toen kon overleven en zelfs eeuwen later nog steeds in leven blijkt, verklappen we hier niet... Dit sword & sorcery-avontuur is erg meeslepend dankzij: de geslaagde sfeerschepping, met onder meer buitenopnames in mooie landschappen (gefilmd in Schotland, Wales en Engeland); de authentiek ogende historische kostuums; de boeiende, gradueel ontvouwde thema's, waaronder liefde, vriendschap, heroïsme, de schaduwzijden van onsterfelijkheid en eenzaamheid; de tragiromantische dimensie van het verhaal, die ook weerklinkt in de mooie existentiële liefdesballade Who Wants to Live Forever die de Britse rockgroep Queen speciaal voor de soundtrack van de film opnam; de doorleefde vertolkingen van Christopher Lambert als de tragische held Connor en van de Engelse actrice Beatie Edney als Connors Schotse vrouw Heather; de memorabele vertolking van de Schotse topacteur Sean Connery als de flamboyante zwaardvechter Juan Sanchez Villa-Lobos Ramirez alias "de Spanjaard", die vanaf 1541 optreedt als de sympathieke mentor van Connor; en de charismatische uitstraling van de Amerikaanse acteur Clancy Brown in zijn veelzijdige glansrol van de moorddadige barbaar en aartsvijand The Kurgan alias Victor Kruger, die al zijn 'concurrenten', onder wie Connor, wil onthoofden: "There can be only one!"  

Christoper Lambert als Connor Macleod (links) en Clancy Brown als The Kurgan in Highlander.

 

6. Conan the Barbarian van John Milius uit 1982: een duistere, sfeervol in beeld gebrachte en invloedrijke sword & sorcery-cultklassieker, gebaseerd op een scenario dat regisseur John Milius zelf schreef in samenwerking met zijn vakbroeder Oliver Stone, die daarvoor inspiratie vonden in de fantasy-verhalen van de Amerikaanse pulpfictieschrijver Robert E. Howard over de avonturen van de mythische held Conan (gepubliceerd vanaf 1932). Ook de schilderijen en tekeningen die de invloedrijke Amerikaanse fantasy- en sciencefictionillustrator Frank Frazetta maakte voor de Conan-verhalen van Robert E. Howard waren een inspiratiebron voor de film, met name voor het uiterlijk van de personages, de sfeerschepping en de visuele aanblik van de film. Het verhaal speelt zich af in de ijzertijd en draait rond de avontuurlijke zoektocht van de titelheld Conan naar de moordenaars die zijn ouders ombrachten toen hij nog een kind was. Zo komt Conan als volwassene op het spoor van een bizarre sekte onder leiding van de kwaadaardige tovenaar Thulsa Doom... Conan wordt gespeeld door de imposante Oostenrijkse bodybuilder Arnold Schwarzenegger in zijn doorbraakrol. Actrice Sandahl Bergman won een Saturn Award voor haar rol van de moedige dievegge Valeria, die Conans love interest wordt. En de Afro-Amerikaanse acteur James Earl Jones blinkt uit in zijn charismatische vertolking van de tovenaar Thulsa Doom, die in een memorabele scène transformeert tot een gigantische reuzenslang. Ook Ben Davidson en Sven-Ole Thorsen hebben de juiste uitstraling in hun respectievelijke bijrollen van Rexor en Thorgrim: de moorddadige handlangers van Thulsa Doom. De ruwe, fotogenieke landschappen in deze avontuurlijke road movie werden gefilmd in Spanje, waar ook de decors gebouwd werden, zoals de 50 meter hoge Temple of Set: een trappentempel van sekteleider Thulsa Doom. De sfeerversterkende muziek is van de Grieks-Amerikaanse filmcomponist Basil Poledouris. En ook de kostuums (ontworpen door John Bloomfield) maken indruk, zoals harnassen en helmen die herinneren aan de garderobe van middeleeuwse Mongoolse krijgers en Vikings. Kortom: sword & sorcery bij uitstek. Bekijk de hele film hier.

Arnold Schwarzenegger in zijn doorbraakrol van de titelheld in Conan the Barbarian.

  

7. The Green Knight van David Lowery uit 2021: gebaseerd op een zelfgeschreven scenario van David Lowery, die tevens in de regiestoel zat én de montage op zich nam, is deze fascinerende, surrealistische road movie een eigenzinnige adaptatie van de in stafrijm opgestelde middeleeuwse ridderroman Sir Gawayne and the Grene Knyght uit circa 1380 (geschreven in het Middelengels door een anonieme auteur). Het verhaal draait rond de jonge, liederlijke en drankzuchtige middeleeuwse ridder Sir Gawain (hoofdrol van de Engelse acteur Dev Patel), wiens nonkel de legendarische koning Arthur is (gespeeld door Sean Harris) vermits Gawains moeder de halfzuster van koning Arthur is. Tijdens een feest van koning Arthur in diens kasteel Camelot, waarop Gawain en de Ridders van de Ronde Tafel aanwezig zijn, voert Gawains moeder Morgan le Fay (Sarita Choudhury) in een toren stiekem een magisch ritueel uit. Als gevolg van dat ritueel daagt op het feest in Camelot plots een grote, mysterieuze, boomachtige figuur op: de Green Knight (bijrol van Ralph Ineson), die alle aanwezige ridders uitdaagt. Gawain aanvaardt de uitdaging, waardoor hij later, na lang dralen, op een avontuurlijke reis moet vertrekken en onderweg met scha en schande vooral zichzelf beter leert kennen terwijl zijn moed, integriteit en (gebrek aan) verantwoordelijkheidszin op de proef gesteld worden, wat wellicht de bedoeling van zijn moeder was zodat Gawain hopelijk eindelijk zou veranderen van een onbezonnen feestneus in een eervolle man... Schatplichtig aan onder meer Excalibur (zie hoger), is The Green Knight wellicht de meest kunstzinnige verfilming van de metaforische betekenislagen in de oude betoverende mythen en volkslegendes rond koning Arthur en zijn ridders: sfeervol, gritty, erg knap in beeld gebracht onder leiding van cameraman Andrew Droz Palermo, met prachtige kostuums van de Pools-Amerikaanse kostuumontwerpster Malgosia Turzanska, en voorzien van toepasselijke, wondermooie, middeleeuws klinkende muziek van Daniel Hart, waardoor je als kijker ondergedompeld wordt in een magisch-realistische droomwereld die de middeleeuwse tijdsgeest op een unieke manier evoceert.

Een filmposter ter promotie van The Green Knight.

Joeri Naanai

   

NIEUWS! 

Excalibur 

van John Boorman 

in 4K Ultra HD-beeldkwaliteit

Over twee weken, op 23 februari 2026, presenteert de Britse filmdistributeur Arrow Films zijn nieuwe blu-ray box set Excalibur Limited Edition 4K UHD, waardoor u de schitterende sword & sorcery-klassieker Excalibur van de Amerikaanse regisseur John Boorman uit 1981 voor het eerst kan bekijken in superscherpe 4K Ultra-high definition beeldresolutie. Een uitgelezen kans voor elke cinefiel om deze sfeervolle, avontuurlijke en visueel verbluffende fantasy-film over de legendarische middeleeuwse koning Arthur, de wijze tovenaar Merlijn, de Ridders van de Ronde Tafel en de zoektocht naar de Heilige Graal te (her)ontdekken in superieure beeldkwaliteit.

"Behold! The Sword of Power! Excalibur! Forged when the world was young, and bird and beast and flower were one with man, and death was but a dream", declameert de tovenaar Merlijn in Excalibur, terwijl de ambitieuze Britse would be-koning Uther Pendragon het magische zwaard Excalibur toont aan de rivaliserende Graaf van Cornwall, waardoor beide oorlogszuchtige kemphanen eindelijk vrede sluiten en Uther erkend wordt als de koning van Brittannië. Tijdens het verzoeningsfeest in de burcht van de Graaf van Cornwall blijkt echter dat Uther zich aangetrokken voelt tot Igrayne: de vrouw van de Graaf van Cornwall. Dat leidt tot jaloezie en nieuwe vijandigheden tussen Uther en de Graaf van Cornwall. Uther volhardt: hij wil Igrayne koste wat het kost verleiden, en met de magische hulp van Merlijn kan Uther in de gedaante van de Graaf van Cornwall stiekem het bed delen met diens vrouw, waardoor zij zwanger wordt van Uthers zoontje. In ruil voor Uthers nacht met Igrayne, heeft Uther echter aan Merlijn beloofd dat de vrucht van Uthers lust zal toebehoren aan Merlijn. "What issues from your lust, shall be mine. Swear it again!", aldus Merlijn. Uther bevestigt: "I swear it!" En zo geschiedt: negen maanden later komt Merlijn de pasgeboren buitenechtelijke baby van Uther en Igrayne ophalen... 

Gabriel Byrne als Uther Pendragon (te paard) en Nicol Williamson als Merlijn.

Flash forward: het zoontje van Uther en Igrayne is onder de hoede van zijn sympathieke adoptievader Sir Ector opgegroeid tot de goedhartige en moedige jongeman Arthur, die door Merlijn klaargestoomd wordt om de toekomstige koning van Brittannië te worden in de hoop dat er in het land eindelijk duurzame vrede en welvaart zal heersen. Dat blijkt echter niet eenvoudig...

Nigel Terry als Arthur.

Een sfeervol en invloedrijk meesterwerk

Excalibur is één van de beste sword & sorcery-films aller tijden en was een vruchtbare inspiratiebron voor heel wat latere films in dat avontuurlijke fantasy-genre, zoals onder meer:

- Conan the Barbarian (1982) van John Milius (bekijk de hele film hier);

- de visueel verbluffende en uiterst invloedrijke The Lord of the Rings-trilogie (2001, 2002 en 2003) van Peter Jackson (die behoort tot onze favoriete road movies en tot onze favoriete films tout court);

- en The Green Knight (2021) van David Lowery. 

De lente is in 't land: een nieuw begin voor de Ridders van de Ronde Tafel in Excalibur.

Het boeiende scenario van Excalibur werd geschreven door regisseur John Boorman en zijn Engelse vakbroeder Rospo Pallenberg, die zich daarvoor baseerden op de middeleeuwse volkslegendes in de Middelengelse verhalenbundel le morte Darthur zoals opgetekend in de tweede helft van de 15de eeuw door een auteur die wellicht de Engelse ridder Sir Thomas Malory was (oorspronkelijk geschreven als Thomas Malleorre of Thomas Maleore).

Nicol Williamson als Merlijn (links) en Nigel Terry als koning Arthur.

De Britse topacteur Nicol Williamson steelt in Excalibur de show met zijn tragikomische glansrol van de flegmatieke tovenaar Merlijn.

Merlijn.

Ook Helen Mirren blinkt uit in haar charismatische belichaming van de jonge, kwaadaardige tovenares Morgana: de halfzuster van Arthur, want Morgana is de dochter van de Graaf van Cornwall en diens vrouw Igrayne.

Helen Mirren als Morgana.

De rest van de cast acteert verdienstelijk, met name:

- Gabriel Byrne in zijn intense vertolking van Uther Pendragon;

- Corin Redgrave als de Graaf van Cornwall;

- Nigel Terry in zijn veelzijdige hoofdrol van Arthur;

- Cherie Lunghi als de bevallige koningin en problematische love interest Guenevere;

- Nicholas Clay als de nobele ridder Lancelot;

- Liam Neeson als de ridder Gawain;

- en Paul Geoffrey als de ridder Perceval.

Excalibur begint trefzeker met sfeervolle openingsbeelden.

Cherie Lunghi als Guenevere.

Vanaf de sfeervolle openingsbeelden -gefilmd bij nacht in tegenlicht, rijden de geharnaste Uther Pendragon en zijn soldaten op hun paarden in een bos ten strijde tegen de soldaten van de Graaf van Cornwall- blijkt meteen dat Excalibur een visueel meesterwerk is dankzij onder meer de oogstrelende fotografie in Technicolor onder leiding van de Engelse cinematograaf Alex Thomson, die er een Oscarnominatie voor kreeg.

Het camerawerk in Excalibur, met doordachte (vaak kleurige en daardoor sfeerversterkende) belichting, de buitenopnames op het ruwe, fotogenieke Ierse platteland, het knappe production design van Anthony Pratt, de creatieve art direction van Tim Hutchinson, de fabelachtige kostuums (waaronder schitterende harnassen en prachtige jurken) van Bob Ringwood (bekroond met een Saturn Award) en de mooie decors van Bryan Graves leveren samen een sprookjesachtige maar tevens authentiek ogende mise-en-scène en beeldvoering op, die de middeleeuwen op een magisch-realistische manier tot leven wekken. 

Het huwelijk van koning Arthur en Guenevere.

Ook de toepasselijke muziek draagt bij tot de beklijvende sfeerschepping: niet alleen machtige, speciaal voor de film geschreven muziek van Trevor Jones, maar ook klassieke muziek van Carl Orff (O Fortuna uit diens cantate Carmina Burana) en vooral van Richard Wagner (uit diens opera's Götterdämmerung, Parsifal en Tristan und Isolde). 

Koning Arthur en zijn Ridders van de Ronde Tafel rijden uit,
terwijl op de soundtrack de muziek van Carl Orffs O Fortuna weerklinkt. 

Op het Festival van Cannes werd Excalibur destijds genomineerd voor de Gouden Palm en won regisseur John Boorman er de prijs voor beste artistieke bijdrage.

De nieuwe blu-ray box set

De nieuwe box set Excalibur Limited Edition 4K UHD bevat 3 blu-ray discs:

- disc 1 met de nieuwe 4K Ultra HD-versie (in Dolby Vision) van Excalibur in het originele breedbeeldformaat 1.66:1 en desgewenst audio-commentaar van onder anderen regisseur John Boorman;

- disc 2 met heel wat extra's, zoals onder meer twee trailers, vijf fotogalerijen (waaronder de galerij met een ontwerpscenario van de film), interviews (met onder anderen regisseur John Boorman, co-scenarist Rospo Pallenberg en production designer Anthony Pratt), de nooit eerder uitgebrachte making-of-documentaire The Making of Excalibur: Myth into Movie van Neil Jordan (die tijdens de productie van de film optrad als creatief consulent) en de nieuwe minidocumentaire Divided Nature met filmhistorici Howard S. Berger en Kevin Marr;

- en disc 3 met de kortere tv-versie van Excalibur en de retrospectieve making-of-documentaire Excalibur: Behind the Movie waarin regisseur John Boorman en leden van zijn cast en crew terugblikken op hun memorabele sword & sorcery-avontuur.

Joeri Naanai

Excalibur (Groot-Brittannië/USA-1981): beschikbaar op dvd en blu-ray disc, en vanaf 23 februari 2026 in 4K Ultra HD op een nieuwe blu-ray disc in de box set Excalibur Limited Edition 4K UHD.

Met: Nigel Terry, Nicol Williamson, Helen Mirren, Cherie Lunghi, Nicholas Clay, Gabriel Byrne, Liam Neeson, Paul Geoffrey en Corin Redgrave.

Genre: sword & sorcery / fantasy / sprookje / avontuur / kostuumdrama / romantiek

 NIEUWS! 

Robert Eggers 

graaft verder in folk horror

met zijn nieuwe weerwolfthriller

Werwulf

Robert Eggers.

Met zijn films The Witch, The Lighthouse, The Northman en Nosferatu heeft de getalenteerde Amerikaanse cineast Robert Eggers de voorbije 10 jaar een stevige reputatie opgebouwd in het boeiende subgenre van folk horror. Dat genre haalt inspiratie uit oude mythen, volkslegendes en bijgeloof in bovennatuurlijke krachten. Momenteel is Eggers volop bezig met het afwerken van zijn nieuwe horrorfilm Werwulf, die zich afspeelt in de 13de eeuw op het Engelse platteland en draait rond een mysterieus wezen dat volgens de doodsbange dorpelingen wel eens een weerwolf zou kunnen zijn...

Op de set van Werwulf.

De locatie-opnames voor Werwulf begonnen op 20 november 2025 en eindigden vorige maand. Er werd toen gefilmd op het Engelse platteland in onder meer het Forest of Dean: één van de oudste bossen van het land, waar eerder al filmopnames plaatsvonden voor onder meer het fantasy-avontuur Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1 (2010) van David Yates, het avontuurlijke sprookje Jack the Giant Slayer (2013) van Bryan Singer, het sciencefictionepos Star Wars: The Force Awakens (2015) van J.J. Abrams, het sprookje The Huntsman: Winter's War (2016) van Cedric Nicolas-Troyan en het middeleeuwse sword & sorcery-avontuur King Arthur: Legend of the Sword (2017) van Guy Ritchie.

Werwulf zou eind dit jaar in de VS in première gaan op Kerstdag 25 december 2026.

Weerwolf

De filmtitel Werwulf is het oude Middelengelse woord voor 'weerwolf': een legendarisch wezen -half mens, half wolf- dat volgens oude mythen en legendes ontstaat door de transformatie (meestal bij volle maan) van een mens in een woest, wolfachtig monster. 

Deze prent van de Duitse kunstenaar Lucas Cranach de Oude uit 1512
toont een woeste weerwolf.

Gewaardeerde films over weerwolven zijn onder meer de zwart-wit klassieker The Wolf Man (1941) van Curt Siodmak, The Curse of the Werewolf (1961) van Terence Fisher, The Howling (1981) van Joe Dante, An American Werewolf in London (1981) van John Landis (één van onze favoriete horrorfilms; lees onze recensie hier), The Company of Wolves (1984) van Neil Jordan, Wolf (1994) van Mike Nichols (lees onze recensie hier) en Ginger Snaps (2000) van John Fawcett.

Scenario

Het scenario van Werwulf werd geschreven door regisseur Robert Eggers in samenwerking met de IJslandse auteur en scenarist Sjón (pseudoniem van Sigurjón Birgir Sigurðsson). Eggers en Sjón werkten eerder al samen voor het scenario van het gewelddadige vikingdrama The Northman uit 2022: een door Eggers geregisseerde film die zich ook afspeelt in de middeleeuwen en gebaseerd is op de middeleeuwse legende over de Scandinavische folkloristische figuur Amleth, beter bekend als de Deense prins Hamlet in het wereldberoemde Engelse toneelstuk Hamlet van William Shakespeare uit circa 1599.  

Lily-Rose Depp
op een filmposter van Nosferatu (2024).

Cast

In Werwulf spelen enkele bekende namen mee, onder wie Aaron Taylor-Johnson, Willem Dafoe, Lily-Rose Depp, Jack Morris, Ritchi Edwards en Ralp Ineson.

Zij waren eerder al te zien in de vorige film van Eggers: het gothic horror-drama Nosferatu uit 2024, dat een psychoseksuele en tragiromantische reboot is van de gelijknamige, visueel verbluffende en invloedrijke vampierklassieker uit 1922 van de Duitse meestercineast F.W. Murnau. Bekijk de originele Nosferatu hier.

Willem Dafoe vertolkte voordien ook reeds een hoofdrol in The Lighthouse van Eggers uit 2019: een beklemmend, in sfeervol zwart-wit gefilmd psychologisch drama met folk horror-elementen, waarin Dafoe en Robert Pattinson een duo vuurtorenwachters spelen die eind 19de eeuw op een eiland in New England met elkaar opgescheept zitten in hun vuurtoren en stilaan afglijden naar de waanzin... Bekijk de trailer hier. 

Willem Dafoe (links) en Robert Pattinson in The Lighthouse.

Een filmposter van The Witch.

Voor Ralph Ineson is zijn bijdrage als acteur in Werwulf de derde samenwerking met Eggers, want Ineson speelde eerder niet alleen een bijrol (als dokter Wilhelm Sievers) in Nosferatu (2024) maar ook een hoofdrol in de allereerste langspeelfilm van Eggers: het sfeervolle en authentiek geënsceneerde folk horror-drama The Witch uit 2015, dat zich afspeelt in de eerste helft van de 17de eeuw op het Amerikaans platteland in New England en draait rond de strikt christelijke levenswijze en het bijgeloof van een getroebleerd koloniaal gezin dat probeert te overleven op hun afgelegen boerderijtje naast een groot, geheimzinnig bos... Ineson vertolkt daarin overtuigend de strenge Puriteinse vader William. Bekijk de trailer van The Witch hier.

Fotografie

Voor het camerawerk in Werwulf koos Eggers opnieuw voor de Amerikaanse cinematograaf Jarin Blaschke, die ook achter de camera stond voor àlle eerdere langspeelfilms van Eggers: The Witch, The Lighthouse, The Northman en Nosfertu. Dat belooft veel goeds voor Werwulf, want Blaschke staat garant voor oogstrelende beelden, zoals ook blijkt uit de rist prijzen die Blaschke reeds won voor zijn cinematografie.

Production design

Het production design in Werwulf stond onder leiding van de Canadees Craig Lathrop, die eerder onder meer een Oscarnominatie kreeg voor zijn production design in Nosferatu, twee CinEuphoria Awards won voor zijn art direction in The Lighthouse en The Northman, en door de Directors Guild of Canada genomineerd werd voor een Craft Award vanwege zijn production design in The Witch.

Middelengels

Ook beloftevol: naar verluidt zouden de personages in Werwulf in het Middelengels praten; de oude Engelse taal in de middeleeuwen. Daarmee wil regisseur Robert Eggers ongetwijfeld opnieuw een gevoel van historische authenticiteit oproepen in zijn nieuwe folk horror-film.  

Joeri Naanai