Slaaf van de tijdsgeest

Belle  van Amma Asante     ★★½

We schrijven het jaar des Heeren 1769: Groot-Brittannië rules the waves en is daarbij niet vies van slavenhandel. Belle (als kind gespeeld door Lauren Julien-Box), het buitenechtelijke dochtertje van een Britse marineofficier en een zwarte slavin, wordt na de dood van haar moeder meegenomen naar het landgoed Kenwood House in Hampstead Village op het Engelse platteland. Daar wordt het mokkakleurige meisje door haar vader onder voogdijschap geplaatst van zijn oom William Murray (Tom Wilkinson) en diens vrouw (gespeeld door Emily Watson). Murray is als Lord Chief Justice (hoofd van de rechtbanken) één van de invloedrijkste mannen van het land. Belle leert echter meteen dat zij als bastaard en mulattin niet van dezelfde rechten geniet als Elizabeth Murray (Sarah Gadon), het blanke achternichtje van Murray. Toch worden de meisjes goede vriendinnen.

  

Belle wordt door haar vader toevertrouwd aan de familie Murray.

Exotische bloem  

Flash forward: Belle is opgegroeid tot een nuchtere, welopgevoede jongedame (gespeeld door de Engelse actrice Gugu Mbatha-Raw) wanneer zij verneemt dat haar vader overleden is en haar een fortuin van 2.000 pond per jaar naliet. Daarmee is Belle in één klap veel rijker dan Elizabeth, wier eigen vader haar in de steek liet en geen toelage gunt. Toch mag Belle vanwege de toenmalige racistische mores nog steeds niet samen met haar familie aan tafel zitten wanneer er op een avond gentleman suitors komen dineren. Na het diner vervoegt Belle de gasten in het salon, waar één van de jongemannen haar vergelijkt met een exotische bloem. Zijn broer reageert neerbuigend: "One does not make a wife of the rare and exotic. One samples it on the cotton fields of the Indies. Then finds a pure English rose to decorate ones home." Ook hun moeder (gespeeld door Miranda Richardson) waarschuwt: "You shall refrain from any intercourse with the negro."

Gugu Mbatha-Raw als Belle (links) en Sarah Gadon als Elizabeth.

De enige die geen punt maakt van Belle's huidskleur is John Davinier (Sam Reid): een jonge advocaat die in de leer gaat bij Lord Chief Justice Murray. Wanneer Murray uitspraak moet doen in een rechtszaak over een moorddadig geval van slavenhandel (het zogenaamde Zong massacre), geraakt Murray in conflict met John en Belle...

Tom Wilkinson als Lord Chief Justice William Murray.

Keurslijf

Losjes gebaseerd op het leven van de echte Dido Elizabeth Belle (1761-1804) en geïnspireerd door een schilderij met een dubbelportret van Belle en Elizabeth Murray dat tot 1922 in Kenwood House hing, is het nieuwe historisch kostuumdrama Belle (2013) een interessante studie van de hypocriete moraal in een elitair milieu waar de waarde van een mens afgemeten wordt aan zijn of haar geld, sociale status en... huidskleur. Niet alleen Belle, maar ook de lelieblanke Elizabeth die wanhopig dingt naar de gunst van mannen -"we are but their property"- zit gevangen in het krappe keurslijf van de 18de-eeuwse tijdsgeest. Zelfs Murray, die als Lord Chief Justice wikt en weegt tussen rechtvaardigheid en de commerciële belangen van de lucratieve slavenhandel, heeft weinig bewegingsruimte.

Dubbelportret van de echte Belle en Elizabeth.

Klassiek

Geschreven door de Nigeriaans-Britse scenariste Misan Sagay en geregisseerd door de Engelse cineaste en voormalige actrice van Ghanese afkomst Amma Asante, is Belle een verzorgd in beeld gebracht historisch kostuumdrama dat vorig jaar in de VS een verrassende zomerhit was. De film verschaft niet alleen historische duiding over een keerpunt in de Britse slavenhandel, maar zoomt ook in op de complexe romantische aspiraties van jongedames in de 18de eeuw. Dat is mee te danken aan de kunstige dialogen, die even zwierig zijn als de hoepeljurken van Belle en Elizabeth. 

Ook de cast presteert behoorlijk. Met uitzondering echter van Sam Reid, die met zijn gekwelde, zielige 'hondenblik' als de jonge advocaat John Davinier maar één gelaatsuitdrukking lijkt te kennen. 

Gugu Mbatha-Raw en Sam Reid.

Verwacht geen grote verrassingen in Belle, want het scenario is heel klassiek. Een beetje meer zwarte humor (pun intended), spanning en onvoorspelbaarheid, zoals in Stanley Kubricks briljante en visueel verbluffende historisch kostuumdrama Barry Lyndon uit 1975 (één van onze favoriete historische drama's en één van onze favoriete road movies), kortom een beetje meer 'peper' zou deze brave Belle geen kwaad gedaan hebben. 

JN.

Belle (Groot-Brittannië-2013): in de Belgische bioscopen vanaf 3 juni 2015.

Met: Gugu Mbatha-Raw, Tom Wilkinson, Sarah Gadon, Sam Reid, Emily Watson en Miranda Richardson.  

Genre: historisch drama/ romantiek

Klik op de oranje link voor de trailer: Belle - trailer

Belle - trailer

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder op 480p of 720p voor hogere beeldresolutie)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Belle: Slaaf van de tijdsgeest

Genre: historisch kostuumdrama / psychosociaal drama / romantiek

Op zoek naar de ziel

Cold Souls  van Sophie Barthes     ★★★½

Paul Giamatti is op dreef in deze 'geestverruimende' tragikomedie over verloren zielen.

Net als John Malkovich in de surrealistische tragikomedie Being John Malkovich van Spike Jonze uit 1999, speelt de Amerikaanse acteur Paul Giamatti zichzelf in Cold Souls (2009): een nieuwe, filosofische tragikomedie van Sophie Barthes over het Cartesiaanse dualisme tussen lichaam en geest. 

Paul is ongelukkig en gaat te veel op in zijn vertolking van het titelpersonage in Anton Tsjechovs beroemde Russische toneelstuk Oom Vanja uit 1897. Daarom laat Paul zijn ziel machinaal verwijderen en invriezen door het bedrijf Soul Storage. De operatie maakt hem minder rusteloos, maar heeft ook bijwerkingen: hij acteert slecht, heeft geen zin meer in seks en voelt zich leeg van binnen. Wanneer hij zijn oude ziel terug wil, blijkt die reeds verkocht aan een vrouw in Rusland...

Een tragikomische Faust

Hoofdrolspeler Paul Giamatti is in topvorm en vindt het juiste evenwicht tussen humor en radeloosheid (let op zijn reactie wanneer hij merkt dat zijn ziel er uitziet als een kikkererwtje!). 

De mooie muziek (van Dickon Hinchliffe) en het intimistische camerawerk (onder leiding van Andrij Parekh) dragen bij tot de poëtische sfeer in deze eigenzinnige hedendaagse variant op de eeuwenoude Faust-parabel van Goethe. 

Cold Souls geeft geen moralistische indruk, maar stelt toch de juiste vragen. Wie of wat zijn we? Is geluk mogelijk zonder angst en verdriet? En is een 'zielloos' leven de naam 'leven' nog waardig...?

JN.

Cold Souls (USA/Frankrijk-2009): beschikbaar op dvd.

Met: Paul Giamatti, Dina Korzun, David Strathairn en Emily Watson.

Genre: existentiële tragikomedie

Klik op de oranje link voor de trailer: Cold Souls - trailer