Een moralistische sciencefictionkomedie

Downsizing  van Alexander Payne     ★★★

We hadden het kunnen weten: wanneer de eigenzinnige Amerikaanse cineast Alexander Payne (die eerder de geslaagde existentiële tragikomedies About Schmidt, Sideways en Nebraska inblikte) besluit om een sciencefictionkomedie te schrijven en te regisseren, dan doet hij dat naar goede gewoonte niet op een voorspelbare manier. Zo begint Payne's nieuwe tragikomedie Downsizing (2017) als een fijne hedendaagse variant op de sciencefictionklassieker The Incredible Shrinking Man (1957) en de sciencefictionkomedie Honey, I Shrunk the Kids (1989), waarin de hoofdpersonages krimpen tot piepkleine minimensjes, maar halfweg verandert Downsizing echter in een moralistische fabel over de gevaren van klimaatopwarming en de nood aan naastenliefde ten aanzien van arme etnische minderheden. Dat levert vis noch vlees op, waardoor Downsizing, hoewel een boeiende en bij wijlen grappige film, uiteindelijk toch een beetje teleurstelt.

Madurodam

De eerste helft van Downsizing is nochtans uitstekend. We maken kennis met het Amerikaanse echtpaar Paul en Audrey Safranek (gespeeld door Matt Damon en Kristen Wiig), die samen beslissen om gebruik te maken van een nieuwe wetenschappelijke techniek waarmee zij zich kunnen laten krimpen tot minimensjes. De techniek is bedoeld om de toenemende overbevolking, vervuiling en klimaatopwarming op aarde het hoofd te bieden. Minimensjes nemen immers veel minder plaats in dan gewone mensen, en het huishoudelijk afval dat 36 minimensjes op vier jaar tijd produceren past in slechts één vuilniszak.

Kristen Wiig en Matt Damon als het echtpaar dat zich wil laten krimpen.

Wat Paul en Audrey over de streep trekt om zich te laten krimpen zijn echter niet zozeer ecologische idealen, maar vooral financiële motieven vermits zij kampen met geldgebrek en zij als minimensjes natuurlijk veel minder geld nodig zouden hebben om rond te komen. Zo zouden zij kunnen verhuizen naar het populaire Leisureland: een soort van real life Madurodam voor gekrompen mensen, waar Paul en Audrey als minimensjes met hun nochtans bescheiden spaarrekening een zorgeloos luxeleventje zouden kunnen leiden.

Deze beloftevolle aanloop naar de beslissing van Paul en Audrey om zich te laten krimpen is heel vermakelijk, met subtiele humor en uitstekende special effects die tonen hoe minimensjes genieten van hun voordelen. Maar dan gebeurt er iets waardoor de film plots een andere richting inslaat...

Gekrompen mensen kunnen met weinig geld een luxeleventje leiden.

Politiek correcte maatschappijkritiek

In het tweede deel van Downsizing verschuift de focus naar de tragikomische dynamiek tussen de minzame Paul en een kribbige Vietnamese minivrouw (gespeeld door de Vietnamees-Amerikaanse actrice Hong Chau) die zorg draagt voor arme minimensjes. Afgezien van de vraag waarom er in Downsizing arme minimensjes in sloppen leven vermits hun huisvesting en opvang toch spotgoedkoop zou moeten zijn voor de belastingbetaler, vroegen wij ons vooral af waarom Payne deze drastische wending aan zijn scenario gaf. Het antwoord volgt in de moralistische afwikkeling van het verhaal, waarin Payne niet alleen doorboomt over klimaatopwarming maar ook kritiek levert op de discriminatie van etnische minderheden. Jammer, want wij waren benieuwd hoe de relatie tussen Paul en Audrey verder had kunnen evolueren, temeer omdat de oorspronkelijke insteek en de 'chemie' tussen Matt Damon (één van onze favoriete acteurs) en de begenadigde comédienne Kristen Wiig tragikomisch vuurwerk in petto hadden...

Hong Chau en Matt Damon.

Na verloop van tijd komt in Downsizing ook een genietbare romantische dimensie aan de oppervlakte. Maar spijts de degelijke tragikomische vertolkingen van Matt Damon als Paul en van Hong Chau als de Vietnamese minivrouw, komt Downsizing te boodschapperig over. Ook Christoph Waltz kon deze goedbedoelde film niet naar een hoger niveau tillen, want zijn getypecaste bijrol als een nonchalante lolbroek is niet alleen te nadrukkelijk lollig bedoeld, maar wordt ook ondergesneeuwd door de prekerige, politiek correcte boodschappen in Payne's maatschappijkritische scenario (dat hij zelf schreef in samenwerking met Jim Taylor). 

Kortom: in vergelijking met Payne's eerdere tragikomedies About Schmidt uit 2002, Sideways uit 2004 (één van onze favoriete komedies) en Nebraska uit 2013 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier), is Downsizing géén nieuwe hoogvlieger in Payne's filmografie. 

Waarom geven we dan toch drie sterren aan deze tragikomedie? Wel, omdat de eerste helft in alle opzichten zeer meeslepend is en omdat de tweede helft net genoeg fijne momenten bevat voor een milde totaalscore.

JN.

Downsizing (USA-2017): in de Belgische bioscopen sinds 17 januari 2018.
Met: Matt Damon, Hong Chau, Christoph Waltz en Kristen Wiig.

Genre: sciencefiction / tragikomedie / sociaal drama / romantiek

Klik op de oranje link voor de trailer: Downsizing - trailer

Downsizing - trailer

Downsizing (2017) is een nieuwe, maatschappijkritische sciencefictionkomedie van de Amerikaanse cineast Alexander Payne, die eerder al scoorde bij pers en publiek met zijn existentiële tragikomedies About Schmidt, Sideways (één van onze favoriete komedies) en Nebraska (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier).

Downsizing (lees onze recensie hier) draait rond de voor- en nadelen van een nieuwe wetenschappelijke techniek waarmee mensen zich kunnen laten krimpen tot piepkleine minimensjes. De techniek is bedoeld om de toenemende overbevolking, vervuiling en klimaatopwarming op aarde het hoofd te bieden. Het Amerikaanse echtpaar Paul en Audrey Safranek (gespeeld door Matt Damon en Kristen Wiig) besluit dat het de moeite loont om zich te laten krimpen zodat zij met hun spaargeld een luxueus leventje kunnen leiden, vermits zij als minimensjes natuurlijk veel minder geld nodig hebben. Hoe dat afloopt, kan u zelf ontdekken in Downsizing...

Bekijk hieronder alvast de trailer:

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: sciencefiction / tragikomedie / sociaal drama / romantiek

Klik op de oranje link voor onze recensie van Downsizing: Een moralistische sciencefictionkomedie

Tragikomische road movie in melancholisch zwart-wit

Nebraska  van Alexander Payne     ★★★½

De nieuwe charmante road movie Nebraska (2013) van de Amerikaanse cineast Alexander Payne zet meteen de toon wanneer het bejaarde hoofdpersonage Woody (een bewierookte rol van Hollywoodveteraan Bruce Dern) door de politie opgepikt wordt terwijl hij in de Amerikaanse stad Billings, Montana langs de autosnelweg strompelt. Zijn zoon David (minzaam vertolkt door Will Forte) komt hem ophalen in het politiekantoor en vraagt: "Je vertelde de sheriff dat je naar Nebraska aan het wandelen was?" Zijn vader antwoordt: "Dat klopt: om mijn miljoen dollar te gaan ophalen." En Woody toont de brief waarin een postorderbedrijf uit Nebraska hem belooft dat hij een prijs van 1 miljoen dollar gewonnen heeft.



June Squibb als echtgenote Kate.

Iedereen verklaart Woody voor gek. Zijn humeurige echtgenote Kate (gespeeld door June Squibb) zegt: "Weet je wat ik met een miljoen dollar zou doen: ik zou hem in een bejaardentehuis laten opnemen." Ook hun oudste zoon Ross (Bob Odenkirk) vindt het stilaan tijd om pa in een rusthuis te steken. Daar wil David echter niets van weten. Hij beseft dat zijn vader niet lang meer te leven heeft en in afwachting van zijn onafwendbare einde "iets nodig heeft om voor te leven". En dus vertrekt David samen met zijn vader op een avontuurlijke road trip naar Nebraska om de (fictieve?) prijzenpot te claimen. 

Onderweg leert David zijn vader beter kennen en blijkt onder de zwijgzame, bier drinkende oude knar een teleurgestelde man schuil te gaan met littekens op zijn ziel...

Bruce Dern als vader Woody (links) en Will Forte als zoon David.

Eenzaam verval



Bruce Dern als Woody.

Nebraska is een mooie, melancholische tragikomedie over ouderdom, onbegrip en eenzaamheid. 

De desolate landbouwgronden, afgeleefde stadjes, eenzame kerkjes, sjofele bars en goedkope motels, die vader en zoon tijdens hun road trip tegenkomen, weerspiegelen de troosteloosheid van hun eigen middelmatige bestaan. Net zoals de Amerikaanse economie geteisterd wordt door werkloosheid, leegstand en verpaupering, zijn ook de uitzichtloze leventjes van Woody en David onderhevig aan verval: Woody is een verbitterde en drankzuchtige goedzak; David een gefrustreerde hifi-verkoper die net gedumpt is door zijn vriendin. 

Hoe Nebraska afloopt, verklappen we niet. Maar het laatste shot -een verlaten weg waar van stuur gewisseld wordt- is heel symbolisch: het leven gaat door.

Leegte

Gefilmd in sfeervol zwart-wit (onder leiding van de Griekse cameraman Phedon Papamichael), deden de poëtische beelden van de Amerikaanse Midwest in Nebraska ons denken aan de veelzeggende leegte in de panoramische landschappen van de Amerikaanse fotograaf Art Sinsabaugh. De stille straatjes in Nebraska herinneren aan de mooie zwart-witbeelden die cameraman Robert Surtees begin jaren 70 schoot in Archer City, Texas voor het weemoedige coming-of-age-drama The Last Picture Show van Peter Bogdanovich uit 1971. En de 'karakterkoppen' van enkele figuranten in Nebraska lijken op het zwijgzame boerenkoppel in het beroemde schilderij American Gothic van Grant Wood uit 1930.

Regisseur Alexander Payne -bekend van de boeiende existentiële tragikomedies Sideways (één van onze favoriete komedies) en About Schmidt- toont in Nebraska dat hij weet wat cinema in wezen is: een bij uitstek visueel medium dat geen tekst en uitleg nodig heeft wanneer sfeervolle en goed gemonteerde beelden het verhaal kunnen vertellen. Vandaar ook dat het scenario van Nebraska (geschreven door Bob Nelson) haast even straight forward is als de eenvoudige storyline van de road movie The Straight Story van David Lynch uit 1999 (ook een ouderdomsdrama). Maar vergis u niet: het bedrieglijk eenvoudige scenario van Nebraska zit erg goed in elkaar en laat doelbewust ruimte voor de kijker om zelf tussen de lijnen te lezen.  

Pareltje

Met uitzondering van Angela McEwan in haar gekunstelde bijrolletje van Woody's ex-vriendin Peg, zorgt de cast van Nebraska voor fijne vertolkingen. Bruce Dern kreeg een Oscarnominatie voor zijn rol van de norse Woody. Maar wij waren eigenlijk meer onder de indruk van Will Forte in zijn gevoelige vertolking als zoon David, van June Squibb als de assertieve moeder en van Stacey Keach als Woody's onbetrouwbare voormalige zakenpartner. Tot slot hebben we ook genoten van Devin Ratray en Tim Driscoll in hun bijrollen van Cole en Bart: de hilarische, good-for-nothing neven van David, die uit zijn op het prijzengeld van nonkel Woody. 

Samen met de uitstekende montage (door Kevin Tent) en de mooie muziek (van Mark Orton), levert dat een subtiel filmpareltje op dat volgende maand ongetwijfeld in de prijzen zal vallen tijdens de Oscaruitreiking.

JN.

Nebraska (USA-2013): in de Belgische bioscopen sinds 19 februari 2014.

Met: Bruce Dern, Will Forte, June Squibb, Stacey Keach, Bob Odenkirk, Devin Ratray en Tim Driscoll.

Genre: road movie / existentieel familiedrama / tragikomedie

Klik op de oranje link voor de trailer: Nebraska - trailer

Smakelijke humor met een snuifje Don Quichot

The Trip  van Michael Winterbottom     ★★★

De Engelse komiek Steve Coogan (vertolkt door zichzelf) mag op kosten van de Britse krant The Observer de beste restaurants in het pittoreske Noord-Engeland uitproberen. Omdat het net uit is met zijn lief, vraagt Steve aan zijn collega-komiek Rob Brydon (ook zichzelf) om hem te vergezellen op de zesdaagse trip. Het wordt een existentiële ervaring, waarbij Steve en Rob al grappend en grollend niet alleen elkaar maar ook zichzelf beter leren kennen...

Rob Brydon (links) en Steve Coogan.

Een Britse Don Quichot  

Steve en Rob zijn erg competitief ingesteld en hun vriendschap wordt dan ook gekenmerkt door een gezonde rivaliteit. Ze proberen elkaar in de nieuwe road movie The Trip (2010) te overtroeven met hun geestigheden en vergelijken de keuzes die zij (zouden) maken in het dagelijks leven. Rob is een brave, happy-go-lucky huisvader, Steve een sarcast en avontuurlijke charmeur.

In een droomscène met een cameo van de getalenteerde Amerikaanse komiek Ben Stiller (lees ons biografische portret hier) fantaseert Steve over de roem van Hollywood-komieken. En wanneer Rob aan Steve de hypothetische vraag stelt of hij de Oscar voor beste acteur zou willen als hij daarvoor de gezondheid van zijn zoon zou moeten opofferen, antwoordt Steve verontwaardigd: "Natuurlijk niet." Ook niet als het maar om het tijdelijke ongemak van een appendicitis zou gaan en een operatie nadien soelaas zou bieden? De twijfelende blik van Steve spreekt boekdelen... 

Steve is een zoeker die twijfelt aan alles en iedereen, wellicht nog het meest aan zichzelf. Hij lijdt onder de breuk met zijn vriendin, worstelt met een midlifecrisis en zoekt afleiding bij de vrouwen die hij ontmoet. Rob omschrijft Steve treffend als "een Britse Don Quichot": vechtend tegen de windmolens van zijn eigen rusteloze ziel.

In het slot van de film neemt Steve echter een belangrijke beslissing waaruit blijkt dat hij, als puntje bij paaltje komt, toch geen egocentrische carrièrist is. Dat hij toch minder cynisch en harteloos is dan hij soms wil doen geloven...

Culinaire road movie

The Trip (de gelijknamige Britse tv-serie werd door de Engelse regisseur Michael Winterbottom bewerkt voor het grote scherm) is een vermakelijke, tragikomische en culinaire road movie in de trant van de existentiële, bitterzoete Amerikaanse road movie en 'wijnkomedie' Sideways (2004) van Alexander Payne (één van onze favoriete komedies). Met dat verschil dat beide hoofdrolspelers in The Trip zichzelf vertolken. De kijker heeft er dus het raden naar of en in welke mate de filosofische dialogen en spitsvondige one-liners in het scenario stonden dan wel de spontane uitdrukking zijn van hoe Steve Coogan en Rob Brydon zich in werkelijkheid voelen en gedragen. Dat voegt een boeiende extra dimensie toe aan de (schijnbaar semi-autobiografische) film. Zo bekritiseert Steve de imitaties die Rob geeft van beroemde acteurs zoals Anthony Hopkins, Al Pacino, Sean Connery en Woody Allen: "Wie ouder dan 40 is en zichzelf amuseert met imitaties moet dringend eens goed in de spiegel kijken." Waarna Steve echter zelf een (briljante) imitatie geeft van de Engelse topacteur Michael Caine. 

De onderkoelde, humoristische dynamiek tussen Steve en Rob geeft in The Trip een geïmproviseerde indruk en lijkt uit het leven gegrepen. Soms lijkt de film wel een documentaire. Maar we weten allemaal dat komieken meesters zijn in timing en misleiding...

JN.

The Trip (Groot-Brittannië-2010): in de Belgische bioscopen vanaf 28 september 2011.

Met: Steve Coogan en Rob Brydon.

Genre: culinaire road movie / tragikomedie / existentieel docudrama

Klik op de oranje link voor de trailer: The Trip - trailer

Steve Coogan (links) en Rob Brydon zijn op dreef in deze vermakelijke road movie.

Een prettig gestoorde beestenboel

Over the Hedge  van Tim Johnson & Karey Kirkpatrick     ★★★★    

De mens is het vreemdste dier tussen hemel en aarde, wist de antieke Griekse tragedieschrijver Sophokles al. Deze oude wijsheid vormt ook het uitgangspunt van Over the Hedge: een dolkomische animatiefilm uit 2006 van de Amerikaanse filmstudio DreamWorks.

Burenruzie

Over the Hedge volgt de bewogen lotgevallen van een bont gezelschap dieren die uit hun winterslaap ontwaken en in hun bos een reusachtige haag aantreffen. Achter de haag, die ze Steve noemen, ontdekken ze een nieuwe, pasgebouwde villawijk die bewoond wordt door bizarre, vraatzuchtige tweevoeters (lees: mensen). Wanneer het opportunistische wasbeertje R.J. de andere bosdieren letterlijk voor zijn kar spant om in de gevaarlijke mensenwereld voedsel te stelen, lopen de dingen uit de hand…

Stemmencast

Het regisseursduo Karey Kirkpatrick en Tim Johnson kon een rist bekende namen strikken voor de stemmen van de digitale personages:

- Hollywoodster Bruce Willis kroop in de huid van de charmante maar egocentrische antiheld R.J.;

- Nick Nolte, wiens diepe en rasperige stem de indruk geeft dat hij elke ochtend met grind gorgelt, vertolkt de boze beer Vincent, die R.J. één week de tijd geeft om zijn karretje vol te laden met lekkers en naar het berenhol te brengen;

- de Amerikaanse tv-komiek Garry Shandling leende zijn stem aan de voorzichtige schildpad Verne, die de leider is van de bosdieren. Tot het manipulatieve wasbeertje R.J. opdaagt in het bos...  

- de Amerikaanse comédienne Wanda Sykes spreekt bij monde van het humeurige stinkdier Stella; 

- William 'Captain Kirk' Shatner sprake de stem in van het melodramatische buideldier Ozzie;

- popster Avril Lavigne maakt haar filmdebuut als de stem van Ozzie’s dochter Heather, die zich telkens doodschaamt wanneer haar vader zich weer eens met Shakespeariaans pathos overgeeft aan een gefingeerde sterfscène;

- de Amerikaanse komiek Steve Carell is briljant als de stem van het hyperkinetische en overgevoelige eekhoorntje Hammy;

- aan de overkant van de haag, bij de mensen dus, treffen we The Verminator aan: een corpulente (on)gediertebestrijder met de stem van de Amerikaanse acteur Thomas Haden Church (die in 2005 een Oscarnominatie kreeg voor zijn memorabele hoofdrol in de intelligente road movie en 'wijnkomedie' Sideways, één van onze favoriete komedies); 

- en dan is er nog de verwende Perzische huiskat Tiger, met exotisch brio ingesproken door de Iraanse komiek Omid Djalili.

Bruce Willis sprak de stem in van het opportunistische wasbeertje R.J.

Plezante fabel

Hoewel Over the Hedge veelbelovend begint, ontspoort de film halverwege tot een hectisch kat-en-muis-spelletje tussen mens en dier. Dat levert ongeziene visuele effecten op (zoals de supersonische sprintjes van eekhoorntje Hammy), maar gaat uiteindelijk een beetje ten koste van de karakterontwikkeling van de personages.

Toch is Over the Hedge, net als die andere DreamWorks-productie Shrek, een schitterende animatiefilm voor jong en oud. De pittige oneliners, de enthousiaste stemmencast en de uitstekende animatie zorgen voor anderhalf uur prettig gestoorde familiepret.

Het hyperkinetische en emotionele eekhoorntje Hammy
steelt de show in deze hartverwarmende animatiefilm.

Naast enkele plezante knipoogjes naar beroemde filmklassiekers zoals Citizen Kane (Ozzie fluistert "Rosebud" tijdens één van zijn memorabele sterfscènes) en A Streetcar Named Desire (Tiger schreeuwt zijn liefde voor "Stellàààà!" uit), hebben we het meest genoten van het sluwe wasbeertje R.J., de goedhartige maar controlezuchtige schildpad Verne, en vooral het schattige eekhoorntje Hammy. Het hilarische eekhoorntje 'op speed' tekent niet alleen voor de spectaculairste, maar ook voor de ontroerendste momenten in deze grappige en hartverwarmende fabel over vriendschap, solidariteit, (on)eerlijkheid en de gebreken van onze dieronvriendelijke consumptiemaatschappij.

JN.

Over the Hedge (USA-2006): beschikbaar op dvd en blu-ray disc.

Met de stemmen van: Bruce Willis, Nick Nolte, Steve Carell, Gary Shandling, William Shatner, Avril Lavigne, Thomas Haden Church, Wanda Sykes en Omid Djalili.

Genre: animatiefilm / komedie

Klik op de oranje link voor ons interview met Bruce Willes: Bruce Willis vertolkt ondeugende wasbeer in Over the Hedge

Op de vlucht voor de Verminator.