Suspiria's Baby

Immaculate  van Michael Mohan     ★★½  

Religieuze horrorthrillers zijn terug van nooit helemaal weggeweest, zo blijkt uit de populariteit van onder meer volgende films die in 2023 of 2024 uitkwamen:

- Late Night with the Devil (2023) van de broers Cameron en Colin Cairnes: een horrorfilm in het zogeheten found footage-subgenre, over een populaire Amerikaanse live praatshow waarin de gastheer anno 1977 op de avond van Halloween een mysterieus 13-jarig meisje interviewt dat de enige overlevende is van de collectieve zelfmoord binnen een satanistische kerk (bekijk de trailer hier);

- The Pope's Exorcist (2023) van Julius Avery: een horrormysterie over een katholieke exorcist die tijdens zijn onderzoek naar de mogelijke bezetenheid van een jongen onrustwekkende geheimen ontdekt;

- The Exorcist: Believer (2023) van David Gordon Green: een sequel op de briljante en uiterst invloedrijke horrorklassieker The Exorcist (1973) van William Friedkin (één van onze favoriete horrorfilms; bekijk de trailer van The Exorcist hier);

- Nefarious (2023) van Cary Solomon en Chuck Konzelman: een horrorthriller over een psychiater die moet onderzoeken of een ter dood veroordeelde seriemoordenaar zijn beweerde bezetenheid al dan niet fingeert; 

- The First Omen (2024) van Arkasha Stevenson (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier): een prequel (voorgeschiedenis) op de uitstekende horrorklassieker The Omen van Richard Donner uit 1976 over het duivelskind Damien (ook één van onze favoriete horrorfilms; bekijk een filmfragment uit The Omen hier en de hele film hier);

- Heretic (2024) van Scott Beck en Bryan Woods: een psychologische horrorthriller over twee Mormoonse missiezusters die gevaar lopen terwijl zij proberen om een mysterieuze zonderling te bekeren;

- en Immaculate (2024) van Michael Mohan.

De laatste film in bovenstaand lijstje -Immaculate- is een horrormysterie dat draait rond de akelige lotgevallen van het hoofdpersonage Cecilia (gespeeld door Sydney Sweeney): een jonge Amerikaanse novice-kloosterzuster die na haar intrede in een afgelegen Italiaans klooster begint te vermoeden dat er daar iets niet pluis is, net zoals de jonge Amerikaanse novice-kloosterzuster Margaret in The First Omen na haar aankomst in een door katholieke nonnen geleid Italiaans weeshuis.

Immaculate heeft nog wel meer gemeen met The First Omen, en dus ook met The Omen (waarop The First Omen immers een prequel is), maar daar verklappen we hier verder niets over om de onthullende plotwendingen in Immaculate niet te bederven.

Sidney Sweeney als de devote novice Cecilia in Immaculate.

Immaculate, geschreven door Andrew Lobel en geregisseerd door de Amerikaanse cineast Michael Mohan, is behalve aan The Omen ook schatplichtig aan:

- de sciencefictionroman The Island of Doctor Moreau uit 1896 van H.G. Wells over de wrede experimenten van een idealistische wetenschapper, verfilmd door onder anderen Erle C. Kenton onder de titel Island of Lost Souls (1932) en John Frankenheimer onder de titel The Island of Doctor Moreau (1996);

- de briljante psychologische horrorthriller Rosemary's Baby (1968) van Roman Polanski (ook één van onze favoriete horrorfilms en tevens één van onze favoriete films tout court), waarin het jonge, zwangere titelpersonage Rosemary begint te vermoeden dat haar buren satanisten met een verborgen agenda zijn (bekijk een filmfragment hier, de trailer hier en een making-of-documentaire hier);

- de sfeervolle en visueel verbluffende giallo-horrorklassieker Suspiria (1977) van Dario Argento (ook één van onze favoriete horrorfilms; bekijk een compilatie van betoverende shots hier en de hele film hier) en de geslaagde reboot Suspiria (2018) van Luca Guadagnino (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier), waarin een jonge Amerikaanse danseres verschrikkelijke geheimen ontdekt in haar nieuwe Duitse dansschool;

- het horrormysterie The Nun (2018) van Corin Hardy, waarin een priester en een novice anno 1952 door het Vaticaan naar het Cârța-klooster in Roemenië gestuurd worden om daar de mysterieuze zelfmoord van een non te onderzoeken.

Wegens spoilergevaar, laten we het verder aan u over om de narratieve, visuele en filmtechnische gelijkenissen tussen Immaculate en de andere hogervermelde films te ontdekken en naar waarde te schatten.

Wisselvallig

Op ons liet Immaculate een wisselvallige indruk na.

Sidney Sweeney als Cecilia.

Giulia Heathfield Di Renzi als Isabelle.

Nochtans heeft deze film heel wat te bieden, zoals de boeiende opzet (bevallige jonge nonnen in een afgelegen klooster waar stiekem bizarre dingen gebeuren), de geslaagde sfeerschepping, de sensuele knipoogjes naar het erotische nunsploitation-genre uit de jaren 70, het verzorgde camerawerk (onder leiding van Elisha Christian), de toepasselijke kostumering (die strakke rode gezichtssluiers!) en de verdienstelijke vertolkingen van de Amerikaanse actrice Sydney Sweeney als de toegewijde novice Cecelia, de Italiaanse actrice Benedettta Porcaroli als de jonge rebelse non Gwen en de Italiaans-Australische actrice Giulia Heathfield Di Renzi als de strenge jonge non Isabelle.

Álvaro Morte als priester Sal Tedeschi,
en Benedetta Porcaroli als Gwen.

Immaculate lijdt echter onder de wisselvallige vertolking en storende (want in gebrekkig Engels uitgesproken) dictie van de Italiaanse acteur Álvaro Morte als de priester Sal Tedeschi, de voorspelbaarheid van enkele cruciale plotwendingen (want oplettende kijkers die vertrouwd zijn met de hogervermelde films zullen die plotwendingen wellicht zien aankomen), te weinig doeltreffende spanning (waarin de zenuwslopende klassiekers Rosemary's Baby, The Omen en Suspiria wél uitblinken) en een nogal stereotiepe finale met heel wat gemiste kansen (waarom geen finale waarin bv. de beweerde Christus-nagel één van de nagels blijkt te zijn waarmee de 'slechte' misdadiger Gestas volgens de Bijbel naast Jezus aan het kruis genageld werd en de nagel dus de opgedroogde bloedsporen van Gestas bevat, met alle gevolgen van dien...?).

Kortom: hoewel een sfeervol, op filmtechnisch vlak degelijk en bij momenten meeslepend horrormysterie, is Immaculate al bij al toch geen nieuwe topper in het boeiende genre van de religieuze horrorthriller.

JN.

Immaculate (USA/Italië-2024): beschikbaar op dvd en blu-ray disc, alsook te bekijken via verschillende streamingdiensten.

Met: Sydney Sweeney, Álvaro Morte, Benedetta Porcaroli, Dora Romano, Giorgio Colangeli, Giulia Heathfield Di Renzi en Simona Tabasco.

Genre: horror / thriller / mysterie / religie

Italiaanse girl power

My Brilliant Friend - seizoen 1  van Saverio Costanzo     ★★★

Liefhebbers van Italiaanse coming-of-age-kronieken waarin de dramatische levens van de hoofdpersonages jarenlang gevolgd worden, zoals de ontroerende bioscoopfilm Cinema Paradiso van Giuseppe Tornatore uit 1988 of de populaire tweedelige familiekroniek La meglio gioventù van Marco Tullio Giordana uit 2003, kunnen nu hun hart ophalen met het 1ste seizoen van de nieuwe Italiaanse tv-serie My Brilliant Friend (originele Italiaanse titel: L'amica geniale) van Saverio Costanzo uit 2018: een coproductie van de Amerikaanse zender HBO en de Italiaanse openbare omroep RAI. 

Buurmeisjes in een Napolitaanse volkswijk

Het scenario van My Brilliant Friend is gebaseerd op de gelijknamige Bildungsroman van de Italiaanse schrijfster Elena Ferrante uit 2012. Dat boek is het eerste deel in Ferrante's vierdelige Napolitaanse romanreeks. Zij schreef, samen met regisseur Savrio Costanzo en twee andere co-scenaristen, ook het scenario van de serie.

Het 1ste seizoen omvat 8 afleveringen van telkens bijna een uur en volgt de lotgevallen van twee Italiaanse buurmeisjes: Elena ("Lenù") Greco (als kind vertolkt door Elisa Del Genio en als tiener door Margherita Mazzucco) en Lila Cerulla (als kind gespeeld door Ludovica Nasti en als tiener door Gaia Girace). De meisjes groeien in de jaren 50 op in een volkse buitenwijk van de Zuid-Italiaanse stad Napels en worden onafscheidelijke vriendinnetjes.

Ludovica Nasti als Lila (links) en Elisa Del Genio als Lenù.

Op vleugels van vriendschap

Elena Greco -men noemt haar Lenù- is een goede leerling op school. Haar vriendinnetje Lila Cerulla -een opstandige dochter in een arm schoenmakersgezin- zit in dezelfde klas en blijkt van nature nog intelligenter dan Lenù. Zo blinkt de leergierige Lila uit in onder meer rekenkunde, talen, tekenen en het schrijven van verhalen. Bovendien legt Lila zich niet neer bij de oude, traditionele rollenpatronen in de volkswijk, waar meisjes worden klaargestoomd om later toegewijde echtgenotes en moeders te worden, terwijl jongens de handelszaak van hun vader erven, een ambacht leren of mogen doorstuderen om later kostwinner te worden. Lila is zelfzeker op het arrogante af en gedraagt zich als een vrije geest en rebel. Ze wil niet onderdoen voor de stoere jongens in haar wijk. De veel bravere Lenù kijkt afgunstig op naar haar eigenzinnige vriendinnetje en vindt in Lila het feministische rolmodel dat Lenù mist in haar eigen kreupele, ouderwetse en kille moeder (gespeeld door Anna Rita Vitolo).

Lila is een slim en opstandig meisje. 

Lila en Lenù voelen zich gevangen in hun benepen volkswijk, waar iedereen elkaar kent en waar jaloezie, roddels, burenruzies en familievetes bijdragen tot aanslepende conflicten. Daarom streven beide meisjes naar een betere toekomst, waarin zij vrij en onafhankelijk zouden kunnen zijn. Hun wapen: zoveel mogelijk kennis vergaren. Want, zoals de Engelse geleerde Francis Bacon reeds schreef in zijn Mediationes Sacrae uit 1597: "Ipsa scientia potestas est." Kennis is macht. En macht betekent vrijheid. 

Juf Oliviero (Dora Romano), die lesgeeft in de klas van Lenù en Lila, raadt de verstandige schoolmeisjes aan om verder te studeren. Ten huize van Lenù protesteert haar strenge, verbitterde moeder echter tegen die dure plannen. En de arme ouders van Lila verwachten dat zij met haar oudere broer in de schoenmakerij van de vader des huizes werkt in plaats van met haar neus in de boeken te blijven zitten. En zo worden de groeiende intellectuele vleugels van beide vriendinnetjes gekortwiekt. Dat houdt hen echter niet tegen: op de vleugels van hun stimulerende vriendschap proberen zij hardnekkig tegen de wind van de ouderwetse en verstikkende tijdsgeest in te blijven vliegen...

Kloof

Behalve over vriendschap, verlangens, ambitie, teleurstelling, kinderleed en doorzettingsvermogen, gaat My Brilliant Friend ook over de sociale kloof tussen rijk en arm in de oude Zuid-Italiaanse volkswijk, waar die kloof mee aan de basis ligt van de vele conflicten tussen de wijkbewoners.

Hoewel zowel Lenù als Lila het thuis niet breed hebben en zij op dat vlak lotgenoten zijn, gaapt ook tussen hen een kloof. Lenù is immers doorgaans naïef en gehoorzaam, terwijl Lila een vroegrijpe en sluwe dwarsligger is die haar zinnetje doorzet. Bovendien liggen affectie en afgunst dicht bij elkaar in hun vriendschap, want de meisjes willen op school niet voor elkaar onderdoen. Maar wanneer het er op aankomt, steunen zij elkaar. Zij delen immers hetzelfde instinct naar vrijheid en zijn op dat vlak, ondanks hun verschillende temperament, zielsverwanten: geen van beiden verzoent zich met hun schijnbaar voorbestemd lot om later even saaie huismoeders te worden als hun eigen moeders en de meeste andere vrouwen in hun wijk.

Anna Rita Vitolo geeft uitstekend gestalte aan Lenù's strenge moeder.

Feministisch 

Het boeiende scenario van My Brilliant Friend is onmiskenbaar gebaseerd op een bij uitstek vrouwelijke roman, geschreven vanuit het oogpunt en de gemoedstoestand van de twee vrouwelijke hoofdpersonages. Bovendien worden bijna alle mannelijke personages (zowel de jongens als de mannen) in een negatief daglicht gesteld als pestkoppen, geldwolven, agressievelingen, losers, geilaards of zelfs verkrachters. Deze radicaal feministische ondertoon doet afbreuk aan het feit dat er in de jaren 50 in Italiaanse volkswijken ook tal van goedhartige, competente en deftige jongens en mannen rondliepen. Bovendien was Italië destijds niet alleen een patriarchaat waarin mannen doorgaans de enige kostwinners waren en aan het hoofd van hun gezinnen stonden, maar ook een matriarchiaat waarin de kinderen thuis goeddeels opgevoed werden door hun vaak strenge, traditionele moeders die de oude rollenpatronen, met inbegrip van de repressieve aspecten, mee in stand hielden. Die actieve en passieve medeplichtigheid van vrouwen aan de vrouwonvriendelijke aspecten van de toenmalige Italiaanse cultuur komt in My Brilliant Friend wél aan bod, bijvoorbeeld in de rol van Lenù's ouderwetse en botte moeder.

Gaia Girace als tiener Lila
en Elvis Esposito als de opdringerige Marcello.

Ensemblecast

Wat de vertolkingen betreft, hebben wij vooral genoten van Ludovica Nasti en Gaia Girace in hun respectievelijke rol van Lila als kind en als tiener. Beide actrices stralen veel charisma uit en overtuigen in hun belichaming van de zelfzekere Lila. Elisa Del Genio acteert verdienstelijk als Lenù in haar kindertijd, maar maakt minder indruk dan Nasti die de show steelt als de piepjonge Lila. Margherita Mazzucco is dan weer uitstekend als Lenù in haar tienerjaren: een onzekere en eenzame puber, die voor het eerst in haar eentje op zomervakantie gaat en laveert tussen verlegenheid en nieuwsgierigheid terwijl zij de wereld en haar eigen seksualiteit ontdekt. Die bitterzoete vakantiescènes ontroeren dankzij de toepasselijke, ingehouden maar genuanceerde vertolking van Mazzucco. Ook Anna Rita Vitolo schittert in haar bijrol van Lenù's strenge moeder. 

Margherita Mazzucco als Lenù in haar tienerjaren.

Daarnaast zijn er degelijke bijrollen van Luca Gallone als Lenù's vader, Antonio Buonanno als Lila's vader, Gennaro De Stefano als Lila's oudere broer Rino, Dora Romano als juf Oliviero, Giovanni Amura als de kruidenierszoon Stefano Carracci, Elvis Esposito als de opdringerige jongeman Marcello Solara, Emanuele Valenti als de ontrouwe dichter Donato Sarratore, Francesca Pezzella als buurmeisje Carmela, en Rosaria Langellotto als buurmeisje Gigliola. De rest van de omvangrijke ensemblecast is minder memorabel.

Authentieke sfeerschepping

My Brilliant Friend is verzorgd in beeld gebracht, met degelijk camerawerk en een geslaagd production design. De authentiek ogende sets, retro kleding, oude wagens en vintage rekwisieten wekken de sfeer van de jaren 50 overtuigend tot leven. Filmkenners zullen ook enkele cinefiele knipoogjes herkennen naar oude films, zoals het Italiaanse neorealistisch oorlogsdrama Roma, città aperta van Roberto Rossellini uit 1945 (tijdens de scène waarin een schreeuwende vrouw achter een wagen rent waarin haar gearresteerde man zit) en het Franse romantisch drama Jules et Jim van de nouvelle vague-cineast François Truffaut uit 1962 (tijdens de scène waarin enkele jongeren een synchroon dansje doen).

De makers van deze serie creëerden een levensechte Italiaanse volkswijk uit de jaren 50.

Minpunten

Hoewel My Brilliant Friend een meeslepende serie is, stoorden wij ons aan enkele opvallende minpunten in het 1ste seizoen. Zo laat de montage soms te wensen over, onder meer omdat sommige shots en sommige scènes te lang duren, wat te nadrukkelijke accenten oplevert. Ook de muziek (van Max Richter) is te nadrukkelijk, met typische zeurende strijkers die spanning willen wekken of met enerverende orgelmuziek. Dat emotioneel effectbejag zit ook in het scenario, met een (melo)dramatische focus op tragiek. Het 1ste seizoen van deze serie mist een gezonde dosis humor als tegengewicht. Humor hoeft immers niet ten koste te gaan van drama en kan tragiek zelfs verdiepen met lichtvoetige of prettig gestoorde contrapunten, zoals in de briljante Italiaanse coming-of-age-tragikomedie Amarcord van Federico Fellini uit 1973 (een visueel meesterwerk dat behoort tot onze favoriete komedies en tot onze favoriete films tout court; bekijk een filmfragment hier).

Spijts de voormelde gebreken van My Brilliant Friend, hebben wij de 8 afleveringen van het 1ste seizoen toch in één ruk volledig uitgekeken. Tijdens die binge-watch leefden we immers van begin tot eind mee met Lenù en Lila. 

Wordt vervolgd...

Het 1ste seizoen eindigt met een aangrijpend slot dat nieuwsgierig maakt naar het vervolg. Dat vervolg komt er trouwens, want het tweede boek in de Napolitaanse romanreeks van Elena Ferrante, getiteld The Story of a New Name, zal verfilmd worden als het 2de seizoen van de tv-serie.  

JN.

My Brilliant Friend aka L'amica geniale (Italië/USA-2018): beschikbaar op dvd en blu-ray disc.
Met: Margherita Mazzucco, Gaia Girace, Elisa Del Genio en Ludovica Nasti.  

Genre: psychosociaal coming-of-age-drama