New York City, 1981. Terwijl de stad in de greep is van geweld en misdaad, probeert de ambitieuze en trotse zakenman Abel Morales (gespeeld door Oscar Isaac) zijn distributiebedrijf in de stookolie-industrie uit te breiden. Dat verloopt echter niet zonder slag of stoot. Zo worden zijn vrachtwagens steeds vaker overvallen. Abel vermoedt dat zijn concurrenten daar achter zitten. Bovendien wil de assistent van de plaatselijke openbare aanklager (gespeeld door David Oyelowo) Abels bedrijf gerechtelijk vervolgen voor fraude. Hoewel Abels assertieve vrouw Anna (Jessica Chastain) vindt dat hij hun belangen driester moet beschermen, probeert hij toch op het rechte pad te blijven...
Ondanks deze beloftevolle setup en enkele interessante plotwendingen, had het nieuwe psychologisch misdaaddrama A Most Violent Year (2014) van de Amerikaanse regisseur J.C. Chandor nog spannender gekund.
Toch is het een boeiende film, dankzij het knappe, sfeervolle camerawerk (onder leiding van Bradford Young), de geloofwaardige mise-en-scène en de sterke vertolkingen van Oscar Isaac en Jessica Chastain.
Oscar Isaac en Jessica Chastain.
In de beste scènes deed A Most Violent Year ons denken aan Serpicouit 1973 (bekijk de hele film hier) en aan Prince of the City uit 1981: twee beklijvende politiefilms van Sydney Lumet (die behoren tot onze favoriete politiefilms) waarin de hoofdpersonages (respectievelijk vertolkt door Al Pacino en Treat Williams) ook met de moed der wanhoop weerstand proberen te bieden tegen de corruptie en het geweld dat hen omringt. A Most Violent Year is echter veel minder memorabel.
JN. A Most Violent Year (USA/Verenigde Arabische Emiraten-2014): beschikbaar op dvd en blu-ray disc sinds 5 mei 2015.
Met: Oscaar Isaac, Jessica Chastain, Albert Brooks, David Oyelowo en Elyes Gabel.
Evelyn (gespeeld door Chiara D'Anna) voert als huismeid van de strenge Cynthia (Sidse Babett Knudsen) elke dag dezelfde routineuze taken uit. Die taken gaan echter véél verder dan van wat men van een huismeid mag verwachten. Waarom laat zij zich zo vernederen door Cynthia...?
Meesteres en slavin
The Duke of Burgundy (2014) is een nieuw romantisch drama over de complexe liefde tussen twee vrouwen, verpakt in een fascinerende stijloefening die teruggrijpt naar sado-masochistische erotica uit de jaren 60 en 70.
Vanaf de begingeneriek is duidelijk dat de Engelse regisseur Peter Strickland zich liet inspireren door de beeldtaal van films uit de sixties en seventies, met name door Belle de Jour (1967) van Louis Buñuel, Die bitteren Tränen der Petra von Kant (1972) van Rainer Werner Fassbinder, exploitation movies van B-film-regisseurs zoals Jess Franco, en de giallo-horrorthrillers van Italiaanse cineasten zoals Dario Argento. Lees hiereen lijstje met zes films die Strickland naar eigen zeggen inspireerden.
Chiara D'Anna als Evelyn.
De gestileerde horrorfilms van Dario Argento waren trouwens ook een belangrijke inspiratiebron voor Stricklands vorige film Berberian Sound Studio (2012), die het resultaat was van een interessante kruisbestuiving tussen het Italiaanse giallo-genre, de gothic horror-films van de Britse studio Hammer Film Productions en de paranoia in de Amerikaanse mysteriethrillers The Conversation (1974) van Francis Ford Coppola (lees onze recensie hier) en Blow Out (1981) van Brian De Palma (bekijk de hele film hier).
The Duke of Burgundy bevat géén horror, maar wel een onderhuidse claustrofobische spanning die voortvloeit uit de duistere draaikolk van verboden verlangens waarin Evelyn en Cynthia meegezogen worden. Strickland focust daarbij vooral op de wisselende dynamiek tussen beide vrouwen, waarin niet altijd even duidelijk is wie van beiden nu eigenlijk de lakens uitdeelt. Net zoals tussen de butler en zijn werkgever in het psychosociaal drama The Servant (1963), gespeeld door Dirk Bogarde en James Fox, is ook tussen Evelyn en Cynthia sprake van een Hegeliaanse meester-slaaf-dialectiek waarin de rollen vaak worden omgedraaid. Zo blijkt 'meesteres' Cynthia even afhankelijk van 'slavin' Evelyn als vice versa.
Vlinders In The Servant (geregisseerd door Joseph Losey) ging het over de machtsverhouding tussen twee mannen. The Duke of Burgundy daarentegen speelt zich af in een exclusief vrouwelijk wereldje: er komt geen enkele man in beeld. De enige 'man' komt voor in de filmtitel, The Duke of Burgundy, die verwijst naar de sleutelbloemvlinder of Hamearis lucina. Vlinders zijn trouwens een leidmotief in deze film. Cynthia is immers een lepidopterologe (vlinderdeskundige) en woont samen met Evelyn lezingen over vlinders bij. Deze gevleugelde insecten staan in de film wellicht symbool voor (het verlangen naar) metamorfose, vermits vlinders groeien uit de transformatie van rupsen tot vliegende, 'vrije' insecten. Hiermee zijn we meteen beland bij het onderhuidse thema van de film: Cynthia sluit Evelyn 's nachts op in een kist, maar beiden zitten gevangen in de rituelen van hun relatie. Beiden verlangen, elk op hun eigen manier, naar transformatie, maar ze staan elkaar (en zichzelf) daarbij ook in de weg en hervallen voortdurend in oude gewoontes. Hierdoor sluiten ze elkaar en zichzelf als het ware op in de 'kist' van hun relatie. Tijdloze droom The Duke of Burgundy heeft een dromerige, surrealistische kwaliteit. De film is heel mooi in beeld gebracht (onder leiding van de cameraman Nic Knowland), met een zachte belichting die doet denken aan de foto's van David Hamilton uit de jaren 70. Heel wat shots zijn poëtisch genoeg om in te kaderen: Evelyns gezicht tegen de achtergrond van wit-blauwe badkamertegels; zeepbellen op ondergoed dat in de week ligt; een soezende Siamese kat; een in slow motion vliegende mot.
De film werd opgenomen in Hongarije en speelt zich goeddeels af in een ouderwets landhuis. Ook de aristocratische garderobe van Cynthia (een klassieke rok of beige rijbroek, laarzen in zwart leder, satijnen bloezen en zwarte lingerie) en de onderdanige, ouderwetse kleding van Evelyn geven de film een tijdloze aanblik.
Schijn bedriegt
Op het eerste zicht voelt The Duke of Burgundy aan als een oud, luxueus modeblad met suggestieve foto's van pikante vrouwen. Maar de kunstzinnige montages van shots met geclassificeerde vlinders, de close-ups van larven en insecten, het zoemende geluid van vlinders op de soundtrack, en de onheilspellende push-ins op de donkere kist waarin Evelyn haar nachten doorbrengt, maken duidelijk dat Strickland dieper wilde graven; onder de oppervlakte van het wereldje waarin Evelyn en Cynthia leven. In dat opzicht deed The Duke of Burgundy ons soms denken aan Mulholland Drive (2001) van David Lynch (één van onze favoriete films): ook een romantisch drama over een vreemde relatie tussen twee vrouwen waarin onvervulde verlangens centraal staan en niets is wat het lijkt. Tijdens de scène waarin Cynthia en Evelyn luisteren naar een lezing over vlindersoorten die er hetzelfde uitzien maar toch een verschillend geluid produceren, glijdt de camera langs de toehoorders: allemaal vrouwen, maar toch onderling verschillend. Net als Cynthia en Evelyn: twee vrouwen, maar toch verschillend; veroordeeld tot elkaar als gevangenen van hun wederzijdse, maar onderling verschillende verlangens.
Sidse Babette Knudsen als Cynthia.
Subtiel
Voor een film over kinky erotiek is The Duke of Burgundy opvallend 'introvert'. Zo wordt er amper naakt getoond, maar veeleer gesuggereerd. En dat werkt. De sporadische humor (let op de modepoppen in het publiek tijdens de lezing, en op de vermelding in de eindgeneriek van een human toilet consultant) geeft trouwens aan dat Strickland zijn in wezen teder liefdesdrama zelf met een korreltje zout neemt en vooral bedoelde als een play op vintage erotica.
Omdat de humor subtiel blijft, is The Duke of Burgundy echter geen volbloed zwarte komedie. En omdat de film uiteindelijk ook nooit echt spannend wordt, is hij evenmin een erotische thriller. Zelfs op dramatisch vlak blijft de film wat te vrijblijvend. Dat ligt niet aan Sidse Babett Knudsen (bekend van de Deense tv-serie Borgen), die uitstekend acteert in The Duke of Burgundy, noch aan de Italiaanse Chiara D'Anna, die verdienstelijk acteert, maar aan het door Strickland zelfgeschreven scenario. Strickland lijkt de personages en hun verhaal soms ondergeschikt te maken aan de 'cinefiele' verwijzingen naar zijn inspiratiebronnen. Dit is echter pas zijn derde langspeelfilm (zijn concertfilm over popzangeres Björk niet meegerekend), wat verklaart waarom Strickland misschien nog niet genoeg zelfvertrouwen had om zijn inspiratiebronnen nog meer te overstijgen. Toch is The Duke of Burgundy een bioscoopbezoekje waard. Vergeet het overroepen Fifty Shades of Gray van Sam Taylor-Johnson en laat u meevoeren door de dromerige erotiek van Peter Strickland. JN. The Duke of Burgundy (Groot-Brittannië-2014): in de Belgische bioscopen vanaf 17 juni 2015.
Met: Sidse Babett Knudsen en Chiara D'Anna. Genre: erotiek / romantisch drama Klik op de oranje link voor de trailer: The Duke of Burgundy - trailer
Onder deze kunstzinnige stijloefening in vintage sadomasochistische erotica gaat een in wezen teder liefdesdrama schuil.
woensdag 3 juni 2015
Portret.
Ben Stiller
De tragikomische humor van een underdog
Volgende maand, vanaf 22 juli 2015, is de Amerikaanse acteur Ben Stiller aan de zijde van Naomi Watts te zien op de Belgische bioscoopschermen in While We're Young (2014): een nieuwe tragikomedie van Noah Baumbach over een kinderloos en uitgeblust echtpaar.
While We're Young
Stiller speelt in While We're Young de rol van de (fictieve) documentairemaker Josh Schrebnick, die er maar niet in slaagt om zijn nieuwe documentaire te voltooien. Van zijn dokter krijgt Josh bovendien te horen dat hij artritis heeft. Zijn vrouw Cornelia (Naomi Watts) heeft twee miskramen achter de rug. En in hun vriendenkring, waarin wél sprake is van een babyboom, voelen Josh en Cornelia zich steeds minder thuis. Nadat zij kennismaken met het veel jongere koppel Jamie en Darby (Adam Driver en Amanda Seyfried), proberen Josh en Cornelia hun leven en huwelijk te 'reanimeren' door in navolging van Jamie en Darby allerlei alternatieve en 'hippe' dingen te doen...
Ben Stiller en Naomi Watts in While We're Young.
Humoristische genen
Het is geen toeval dat Ben Stiller als acteur (en soms ook als scenarist en/of regisseur en/of co-producent) al jarenlang vooral voor komedies kiest. Geboren in New York in 1965, is Benjamin Edward Stiller immers afkomstig uit een acteursfamilie waarin humor een centrale rol speelt. Zijn onlangs overleden katholieke moeder Anne Meara en zijn joodse vader Jerry Stiller vormden in de jaren 60 het populaire komische duo Stiller & Meara. Vader Stiller speelde later ook mee in de razend populaire Amerikaanse sitcomSeinfeld van en met de Amerikaanse komiek Jerry Seinfeld. Acteren en mensen laten lachen zit Ben Stiller dus in het bloed. Als 10-jarige uk speelde Ben reeds de hoofdrol in zelfgemaakte tragikomische Super 8-filmpjes, waarin ook zijn zuster Amy en hun vriendjes meespeelden. Toen al vertolkte Ben vaak de onfortuinlijke underdog.
Na bijrolletjes in tv-producties, werk in het toneel- en cabaretcircuit, een filmopleiding aan de universiteit van Californië, en acteerlessen, voltooide Stiller in 1987 als co-scenarist, co-regisseur en acteur de komische kortfilm The Hustler of Money: een bowlingparodie op de biljartersdrama's The Hustler (1961) van Robert Rossen en de sequelThe Color of Money (1986) van Martin Scorsese. Dankzij The Hustler of Money mocht Stiller aan de slag als scenarist en acteur voor de legendarische komische tv-show Saturday Night Live en voor de tv-zenders MTV en Fox.
In 1996 voltooide Stiller als regisseur en co-scenarist zijn komische bioscoopfilm The Cable Guy, waarin hoofdrolspeler Matthew Broderick gestalkt wordt door een opdringerige tv-reparateur, met brio vertolkt door de hyperkinetische komiek Jim Carrey. Stiller vertolkte in deze populaire komedie de bijrol van het personage Sam Sweet.
Memorabele personages
In de loop der jaren kroop Stiller als acteur op zijn eigen, onnavolgbare manier in de huid van een rist hilarische, onvergetelijke filmpersonages, zoals onder anderen:
- de onuitstaanbare fitnessondernemer Tony Perkis in de komedie Heavyweights (1995) van Steven Brill;
- de verlegen en hopeloos verliefde nerdTed Stroehmann in de romantische komedie There's Something About Mary (1998) van de beruchte broers Bobby en Peter Farrelly (één van onze favoriete komedies), waarin Stiller uitblinkt in allerlei 'foute' maar hilarische scènes en waarin ook Cameron Diaz als de love interest Mary Jensen, en Matt Dillon als de oneerlijke en manipulatieve privédetective Pat Healy (één van de beste movie villains aller tijden) hun komische talenten bewijzen;
De fameuze 'rits-scène' in There's Something About Mary van de beruchte Farrelly brothers.
- de stuntelende schoonzoon Gaylord "Greg" Focker in de uitstekende relatiekomedie Meet the Parents (2000) van Jay Roach (ook één van onze favoriete komedies) en in de sequels Meet the Fockers (2004) van Jay Roach en Little Fockers (2010) van Paul Weitz;
Met Robert de Niro in Meet the Parents.
- het oliedomme, metroseksuele fotomodel Derek Zoolander in de uitzinnige modesatire Zoolander (2001), die Stiller ook zelf regisseerde en waarvoor hij tevens optrad als co-scenarist en co-producent;
Als het titelpersonage in de modesatire Zoolander.
- de arrogante sportschooleigenaar White Goodman in de sportkomedie DodgeBall: A True Underdog Story (2004) van Rawson Marshall Thurber, die Stiller ook co-produceerde;
Als de onuitstaanbare eigenaar van de fitnessketen Globo Gym in DodgeBall.
- en de getroebleerde filmster Tugg Speedman in de actiekomedie Tropic Thunder (2008), waarvoor Stiller opnieuw zelf in de regiestoel zat en ook optrad als co-scenarist en co-producent.
Lachen van schaamte
Of hij nu een karikaturale dan wel meer ingehouden en herkenbare rol speelt, telkens weet Stiller als geen ander in te spelen op de plaatsvervangende schaamte en het leedvermaak van de kijker. En dat je ondanks die schaamte toch in een deuk ligt, bewijst het acteertalent van deze briljante komiek. Kijk hieronder maar eens naar Stillers geniale imitatie van Hollywoodster Tom Cruise in het grappige kortfilmpje Mission Improbable van Joel Gallen uit 2000: een fictieve blik achter de schermen van de actiefilm Mission: Impossible II (2000) van John Woo, waarin Tom Cruise de hoofdrol speelt.
Joeri Naanai
While We're Young (USA-2014): in de Belgische bioscopen vanaf 22 juli 2015.
Met: Ben Stiller, Naomi Watts, Adam Driver en Amanda Seyfried.
JN.
