Het Noorse zusje van 'Carrie'

Thelma  van Joachim Trier     ★★★

Opgegroeid in een strikt christelijk gezin, gaat voor de Noorse jongedame Thelma (gevoelig vertolkt door Eili Harboe) een nieuwe wereld open wanneer zij in haar eentje verhuist naar de Noorse hoofdstad Oslo om er voor het eerst te studeren aan de universiteit. Zo proeft ze van het nachtleven, drinkt ze voor de eerste keer alcohol en wordt ze stilaan verliefd op de sympathieke studente Anja (Kaya Wilkens). Thelma's verliefdheid heeft echter ook een schaduwzijde: telkens wanneer zij sterke verlangens voelt, krijgt Thelma een soort van epileptische aanval. Wat is er met haar aan de hand...?

Metamorfose  

De Noorse regisseur Joachim Trier, die eerder onder meer het aangrijpende junkiedrama Oslo, August 31st (2011) inblikte (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier), schreef zelf mee aan het scenario van zijn nieuwe film Thelma (2017) en hij liet zich daarbij naar eigen zeggen inspireren door onder meer de parapsychologische thriller The Dead Zone uit 1983 van de Amerikaanse body horror-cineast David Cronenberg (lees ons biografische portret van Cronenberg hier).

Wij zagen in Thelma ook parallellen met andere vergelijkbare horrorthrillers waarin het vrouwelijke hoofdpersonage een ingrijpende psychologische metamorfose en crisis doormaakt, zoals:

- het visueel verbluffende meesterwerk Black Narcissus van Michael Powell en Emeric Pressburger uit 1947 (lees onze recensie hier en bekijk de hele film hier):

- The Birds van Alfred Hitchcock uit 1963 (bekijk de hele film hier);

- Carrie van Brian De Palma uit 1976 (één van onze favoriete horrorfilms; bekijk een making-of-documentaire hier);

- The Exorcism of Emily Rose van Scott Derrickson uit 2005;

- en Black Swan van Darren Aronofsky uit 2011 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier). 

Net zoals het respectievelijke hoofdpersonage in Black Narcissus, Carrie, The Exorcism of Emily Rose en Black Swan zich moet aanpassen aan haar nieuwe omgeving (respectievelijk een afgelegen klooster in het Himalayagebergte, een middelbare school, een universiteit en een balletensemble), voelt het introverte en wereldvreemde titelpersonage Thelma zich een buitenbeentje wanneer zij op kot gaat in de hippe universiteitsstad Oslo. Net als Black Narcissus, The Birds, Carrie en Black Swan, thematiseert Thelma de onderdrukking van ontluikende seksualiteit en zondebesef. En net als Black Narcissus, The Birds, Carrie, The Exorcism of Emily Rose en Black Swan, gaat Thelma over de poging om zich te bevrijden van een strenge opvoeding en stringente regels. Zo ergert Thelma zich vaak aan de opdringerige telefoontjes en sms'jes van haar bezorgde, christelijke ouders. Bovendien worstelt zij met oude jeugdtrauma's...

Anja (links) en Thelma.

Sensuele thriller

Hoewel Thelma ook knipoogjes bevat naar de briljante horrorklassieker The Exorcist van William Friedkin uit 1973 (één van onze favoriete horrorfilms; bekijk de trailer hier), bijvoorbeeld wanneer Thelma, net als het bezeten meisje Regan in The Exorcist, in haar broek plast tijdens een epileptische aanval en wanneer zij onderworpen wordt aan medische tests), is Thelma géén horrorfilm pur sang, maar veeleer een subtiele parapsychologische thriller en een psychosociaal coming-of-age-drama. 

The Exorcist, Carrie, The Exorcism of Emily Rose en Black Swan zijn ook coming-of-age-drama's, maar Thelma is braver en minder spannend. Thelma's mentale crisis heeft weliswaar desastreuze gevolgen, maar zij gaat minder driest te werk dan het titelpersonage in Carrie of de bezeten Regan in The Exorcist. Ook de onderkoelde muziek in Thelma mist spanning. En spijts enkele sterke scènes die de dreiging langzaam opbouwen (zoals de onheilspellende openingsscène op een bevroren meer, Thelma's eerste epileptische aanval in de universiteitsbibliotheek en de hypnotische verleidingsscène tijdens een dansvoorstelling in de schouwburg), lost Thelma de verwachtingen niet helemaal in wanneer de narratieve puzzelstukjes (met onder meer flashbacks) op hun plaats vallen.

Eilie Harboe maakt indruk als de getroebleerde Thelma.

Toch kunnen we Thelma aanbevelen, dankzij het knappe camerawerk (onder leiding van Jakob Ihre), de geslaagde digitale special effects (zoals de zwermen vogels die herinneren aan The Birds en een erotische scène met een slang), de geloofwaardige sensuele dynamiek tussen Thelma en Anja, en bovenal de gevoelige, naturalistische vertolking van hoofdrolspeelster Eilie Harboe als de getroebleerde Thelma. Samen levert dit een erg sfeervolle kijkervaring op. 

JN.

Thelma (Noorwegen/Frankrijk/Denemarken/Zweden-2017): in de Belgische bioscopen sinds 29 november 2017.

Met: Eilie Harboe, Kaya Wilkins, Henrik Rafaelsen en Ellen Dorrit Petersen.

Genre: parapsychologische thriller / romantiek / psychosociaal coming-of-age-drama

Klik op de oranje link voor de trailer: Thelma - trailer

Thelma - trailer

De trailer van deze nieuwe erotische thriller van de Noorse cineast Joachim Trier ziet er alvast veelbelovend uit...

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Thelma: Het Noorse zusje van 'Carrie'

Genre: parapsychologische thriller / romantiek / psychosociaal drama

Oslo, August 31st - trailer

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder op 480p, 720p of 1080p voor hogere beeldresolutie)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Oslo, August 31st: Dagboek van een junkie

Genre: existentieel drama

Dagboek van een junkie

Oslo, August 31st  van Joachim Trier     ★★★★

Eén dag is zo voorbij als je een normaal, routineus leventje leidt. Maar voor een suïcidale junkie zoals de 34-jarige Anders (doorleefd vertolkt door Anders Danielsen Lie) kunnen 24 uur een eeuwigheid duren. 

Na een lange afkickperiode in een Noors rehabilitatiecentrum voor drugverslaafden, krijgt Anders een dagje vrijaf om in Oslo te solliciteren naar een baan. We volgen hem terwijl hij in de Noorse hoofdstad oude vrienden bezoekt, berichtjes inspreekt op de voicemail van zijn ex, probeert af te spreken met zijn zus, het nachtleven induikt en wanhopig tracht te weerstaan aan de verleiding van drugs.

Leegte

Niemand lijkt in staat écht te begrijpen wat Anders doormaakt: hoe machteloos en eenzaam hij zich voelt, in welke mate de drugs hem nog steeds fysiek en mentaal in hun greep hebben, en hoe leeg en betekenisloos hij het leven ervaart terwijl de mensen om hem heen doorgaan met hun dagdagelijkse bezigheden. De ouders en zuster van Anders komen nooit in beeld, wat zijn isolatie onderstreept.

Losjes gebaseerd op de roman Le feu follet van de Franse schrijver Pierre Drieu La Rochelle uit 1931 en op de gelijknamige verfilming door Louis Malle in 1963, is de nieuwe film Oslo, August 31st (2011) van de Noorse cineast Joachim Trier een bijzonder aangrijpend existentieel portret van een onthechte ziel in nood. 

De gevoelige, naturalistische vertolking van de Noorse acteur Anders Danielsen Lie biedt de kijker een erg realistische blik in de zelfdestructieve psyche van een drugverslaafde: we geloven de acteur terwijl hij uitdrukking geeft aan de fatalistische wanhoop van het hoofdpersonage.

Anders Danielsen Lie.

Weltschmertz

Je hoeft bovendien geen junkie te zijn (of te kennen) om mee te voelen met de afgrondelijk diepe eenzaamheid waarmee Anders worstelt. In dat opzicht is deze sfeervol in beeld gebrachte film veel meer dan een hedendaagse variant op het ophefmakende Duitse junkiedrama Christiane F.: Wir Kinder vom Bahnhof Zoo van Uli Edel uit 1981. De focus van Oslo, August 31st ligt immers meer op de existentiële twijfels en angsten van Anders dan op zijn verslaving als zodanig. Twijfels en angsten waaraan overigens ook zijn vrienden en kennissen onderhevig zijn, zij het dan in veel mindere mate. Zo blijkt uit de boeiende gesprekken die Anders voert met zijn beste vriend Thomas (Hans Olav Brenner) dat ook Thomas zich vragen stelt over de zin en het doel van zijn eigen, conformistische gezinsleventje. 

Regisseur Joachim Trier lijkt hiermee te willen aangeven dat het subjectieve verschil tussen een doorsnee burger en een stuurloze junk kleiner kan zijn dan het objectieve verschil tussen hun levensstijlen doet vermoeden. Anders is een verstandige jongeman uit een welgesteld en warm nest en heeft gelijkaardige kansen gekregen als Thomas om iets van zijn leven te maken. Hun familiale voorgeschiedenis is dus niet fundamenteel verschillend. Maar waarom gleed Anders wél en Thomas niét af naar de marge van de samenleving? Of het nu om alcohol, dan wel om soft- of harddrugs gaat, de meesten onder ons komen vroeg of laat in contact met verdovende middelen. De combinatie van externe factoren, fysiologische disposities en persoonlijk temperament zorgt ervoor dat sommigen minder bestand blijken tegen verslaving dan anderen. En niet toevallig zijn dat vaak mensen die ook gevoeliger zijn voor Weltshmertz, melancholie en depressies. 

"Ik heb altijd gedacht dat gelukkige mensen idioten zijn", zegt Anders tegen Thomas. "Het zijn idioten", beaamt Thomas. Met zijn intelligente, hypergevoelige persoonlijkheid is Anders blijkbaar minder in staat om domweg gelukkig te zijn dan Jan en An Modaal. "Schwer is zu tragen das Unglück, aber schwerer das Glück", dichtte Friedrich Hölderlin terecht. En "wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart", staat in de Bijbel. Voor geluk moet je niet alleen talent hebben, maar ook een beetje blind (willen) zijn; blind voor de oppervlakkigheid en miserie in de wereld om je heen, voor de gebreken van anderen en vooral voor je eigen gebreken. Optimisme is een heilzame oogziekte. De getroebleerde junkie Anders is te scherpzinnig en te eerlijk om optimistisch te zijn. En dat is zijn doem. 

JN.

Oslo, August 31st (Noorwegen-2011): beschikbaar op dvd vanaf 13 september 2012.

Met: Anders Danielsen Lie en Hans Olav Brenner.

Genre: existentieel drama

Klik op de oranje link voor de trailer: Oslo, August 31st - trailer