Dubbelinterview.

Marie Vinck en Robbe De Hert

           

"We dromen van een betere toekomst"

“De toekomst zag er vroeger rooskleuriger uit”, meent de Antwerpse actrice Marie Vinck. “Maar nee schat”, reageert de 30 jaar oudere Antwerpse regisseur Robbe De Hert. “In onze tijd worstelden we ook met angsten en onzekerheden.”

Interview

door Joeri Naanai

M

Marie Vinck.

arie Vinck is de dochter van de bekende Antwerpse actrice en cineaste Hilde Van Mieghem. Vinck brak in 2004 door met haar veelgeprezen hoofdrol in het door haar moeder geschreven en geregisseerde drama De kus. Sindsdien was Vinck te zien in onder meer de succesvolle Vlaamse misdaadthriller Loft (2008) van de Antwerpse regisseur Erik Van Looy, de Vlaamse tv-serie De Rodenburgs (2009-2011) en de romantische komedie Smoorverliefd (2010) van haar moeder. Daarnaast is Vinck als toneelactrice ook lid van het Vlaamse theatergezelschap FC Bergman. En volgend jaar zal zij te zien zijn in de verfilming van Tom Lanoye's bejubelde roman Sprakeloos, ook onder regie van Vincks moeder Hilde Van Mieghem. Reden genoeg voor de 33-jarige Vinck om vol vertrouwen vooruit te blikken naar de toekomst. Of toch niet...?

De schaduw van de vrijheid

“Net zoals de meesten van mijn generatie, krijg ik alle kansen om mezelf te ontplooien”, vertelt Vinck. “Op dat vlak mogen wij ons vandaag gelukkig prijzen. In tegenstelling tot vroeger, mogen en kunnen we tegenwoordig vrijwel alles. Maar die vrijheid heeft ook een keerzijde. Omdat alles kan en mag, hangt het van jezelf af om iets van je leven te maken. Dat zorgt bij jongeren vaak voor stress en onzekerheid. Iedereen moet tegenwoordig beantwoorden aan een ideaalbeeld. Je kan blijkbaar niet mooi, gezond en rijk genoeg zijn. Sinds de seksuele revolutie in de jaren 60 worden we ook steeds meer door de media bestookt met seks. Je zou er haast aan beginnen twijfelen dat je normaal bent als je niet minstens zes keer per dag een orgasme hebt. (lacht) Bovendien leven we in beangstigende tijden. Ik maak me onder meer zorgen over de vervuiling van het milieu en de opwarming van het klimaat. Ook de ongebreidelde wetenschappelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld in de biotechnologie, maken me bang. En technische vernieuwingen zoals het internet en de mobiele telefonie doen afbreuk aan het sociaal contact tussen mensen. Het klinkt misschien verwend, maar toch twijfel ik er soms aan of het verantwoord is om nog kinderen op deze wereld te zetten.”

Robbe De Hert.

Afwassen met Jane Fonda

“Ach schat, in onze tijd was het niet veel beter”, reageert de 74-jarige Antwerpse regisseur Robbe De Hert laconiek. “Toen ik op de vakschool in Borgerhout zat, kregen we van onze leraars te horen dat we ‘niks’ waren en nooit iets zouden betekenen. Ook thuis werden we door onze ouders kort gehouden. En op seksueel vlak was alles nog taboe. Ik heb pas voor de eerste keer gemasturbeerd toen ik 22 was. Masturberen was immers een doodzonde. Er werd toen ook nog geen bloot op de televisie getoond. Als puber stond ik in mijn meest erotische dromen dan ook gewoon af te wassen met Jane Fonda. (lacht) Geen wonder dat we er niets van bakten wanneer we eindelijk eens een meisje leerden kennen. Ook de meisjes waren superpreuts. Zo stak ik in de bioscoop ooit eens mijn handen onder de bloes van een ‘griet’. Haar bh leek wel van gewapend beton!" (schatert)

Melancholisch escapisme

In 1958 trok de toen 16-jarige Robbe zijn zwarte ‘Elvisschoenen’ aan en nam hij de trein naar Brussel om er de toenmalige Wereldtentoonstelling te bezoeken. De Expo ‘58 was de plek bij uitstek om de nieuwste ontwikkelingen op technologisch, wetenschappelijk en architecturaal vlak te zien. De Hert ging vooral omdat hij nieuwsgierig was naar de nieuwste snufjes inzake film en televisie: “Ik zag er voor de eerste keer een kleurentelevisie. Ik was ook onder de indruk van de Cyclorama: een cirkelvormige bioscoop waarin je omringd werd door bewegende beelden van de Amerikaanse Hudsonrivier. Je kreeg echt het gevoel alsof je op een schip stond.”

Screenshot uit Blueberry Hill (1989) van Robbe De Hert:
een nostalgische, bitterzoete romantische tragikomedie
die zich afspeelt in 1959.

De Hert, die 22 jaar later de briljante Vlaamse coming-of-age-kroniek De Witte van Sichem (1980) zou regisseren, was reeds als tiener in de ban van alles wat met cinema te maken had: “Naar de bioscoop gaan was de ideale manier om even te ontsnappen aan de mistroostigheid van het dagelijks leven. Het was niet makkelijk om als jongere om te gaan met de verstikkende katholieke moraal van toen. En vergeet niet dat we destijds ook nog in volle Koude Oorlog leefden en schrik hadden van de atoombom. De angsten, onzekerheden en verlangens die ik als puber voelde, heb ik later verwerkt in Blueberry Hill: een melancholische film die zich een jaar na de Expo ’58 afspeelt. De jaren 50 waren voor veel jongeren allesbehalve rozengeur en maneschijn. Ook toen al droomden we van een betere toekomst.” 

Interview.

Robbe De Hert

mijmert over het Antwerpse filmverleden 

"Antwerpen was ooit het

Hollywood aan de Schelde"

Interview

door Joeri Naanai

Waar is de tijd toen de Vlaamse metropool Antwerpen meer dan 100 bioscopen telde? In het district Borgerhout alleen al kon je ooit kiezen uit vier cinema's, waaronder de fameuze bioscoop Ciné Roma op de Turnhoutsebaan (die in 2005, na 20 jaar leegstand en een grondige renovatie, weer zijn deuren opende). En wie denkt niet met weemoed terug aan het rode fluweel in glorieuze Antwerpse zalen zoals Cinema Rex op de De Keyserlei en Ciné Rubens in de Carnotstraat?

Een lange rij mensen schuift aan voor de kassa van Cinema Rex
om naar de Hollandse oorlogsfilm Soldaat van Oranje uit 1977 te gaan kijken.

Hoofdstad van de Vlaamse filmindustrie

Robbe De Hert.

“Op een bepaald moment werden in België niet minder dan 1.700 bioscopen uitgebaat”, weet de flamboyante Antwerpse cineast en filmkenner Robbe De Hert. Als cinefiel en regisseur van onder meer de schitterende coming-of-age-tragikomedie De witte uit 1980 en de nostalgische fifties-jongerenfilm Blueberry Hill uit 1989, betreurt de intussen 72-jarige De Hert het dat de meeste van die bioscoopzalen intussen verdwenen zijn. Dat is vooral te wijten aan de concurrentie van de tv en het internet. Maar voordien ging men in België nog massaal naar de bioscoop. "De Belgen waren vroeger, op de Britten en de Amerikanen na, de gretigste bioscoopbezoekers ter wereld", aldus De Hert. "Vlak na de Tweede Wereldoorlog gingen hier wekelijks ruim 3 miljoen mensen naar de cinema."

Antwerpen was volgens de 72-jarige De Hert "ooit de hoofdstad van de Vlaamse filmindustrie: het Hollywood aan de Schelde zeg maar. Niet alleen omwille van haar talrijke bioscopen, maar ook omdat heel wat cineasten in Antwerpen werkzaam waren."

Antwerpen als filmlocatie

De Scheldestad werd ook vaak gebruikt als locatie voor filmopnames. De Hert schat dat er in de loop der jaren ruim 100 films zijn opgenomen in Antwerpen. Zo werd de funky stadsfilm Any Way the Wind Blows (2003) van de Antwerpse rockzanger en Deus-frontman Tom Barman volledig in de koekenstad gedraaid. Ook het succesvolle misdaadmysterie Loft (2008) van Antwerpenaar Erik Van Looy werd gedeeltelijk in de Scheldestad opgenomen. 

Acteur Sam Louwyck in de Antwerpse voetgangerstunnel onder de Schelde
tijdens een scène in Any Way the Wind Blows.

Maar De Hert kan ook oudere voorbeelden geven: "Providence, een meesterwerk van Alain Resnais uit 1977 met de Britse topacteurs Dirk Bogarde en John Gielgud, werd gedeeltelijk in Antwerpen opgenomen. Dat geldt ook voor Un soir, un train uit 1968 van André Delvaux, met Yves Montand en Anouk Aimée. Delvaux nam tien jaar later in Antwerpen ook Een vrouw tussen hond en wolf op, naar een scenario van Ivo Michiels, met onder anderen Marie-Christine Barrault, Rutger Hauer en Senne Rouffaer. En dan is er natuurlijk nog Kassablanka van Guy Lee Thys, een film uit 2002 over het multiculturele karakter van Antwerpen. Leilah Fawzi vertolkt daarin de rol van Babett Manalo. Het is een schande dat zij voor haar acteerprestatie destijds niet genomineerd werd voor de Plateauprijs. Ook Het afscheid uit 1966 en Meeuwen sterven in de haven uit 1955, beide van Roland Verhavert, zijn opgenomen in Antwerpen en de moeite van het bekijken waard."

 

Julien Schoenaerts in Meeuwen sterven in de haven.

"Maar de strafste film die ooit in Antwerpen gemaakt werd, is volgens mij Tim Frazer jagt den geheimnisvollen Mister X", benadrukt De Hert. "Deze film werd in 1964 opgenomen in Antwerpen door de Oostenrijkse regisseur Ernst Hofbauer en toont de mooiste filmbeelden die ooit van de stad geschoten werden.”

Screenshots uit Tim Frazer jagt den geheimnisvollen Mister X.

Rode oortjes

Een film draaien in Antwerpen loopt echter niet altijd van een leien dakje. Zo herinnert De Hert zich een anekdote over Dédée d’Anvers: een film uit 1948 van de Franse regisseur Yves Allégret, met Simone Signoret in de rol van een prostituee die in een nachtclub in het Antwerpse Schipperskwartier werkt. “Het toenmalige stadsbestuur verbood locatie-opnames in Antwerpen, waardoor de film opgenomen werd in een Franse studio", vertelt De Hert. "Blijkbaar wilde het schepencollege niet geweten hebben dat er in Antwerpen ook hoeren werken. Toen de film uitkwam, heeft het stadsbestuur er alles aan gedaan om te verhinderen dat Dédée d’Anvers ook hier vertoond werd.”

Documentair erfgoed

Elke trotse sinjoor die een in Antwerpen opgenomen film bekijkt, gaat natuurlijk op zoek naar punten van herkenning. Maar soms moet de realiteit wijken voor fictie. Zo blijken de politiewagens in de geslaagde Antwerpse politiefilm Zaman uit 1983, onder regie van Patrick Lebon, een merkwaardig parcours te volgen: "Eerst zie je de auto's over de Italiëlei rijden en dan plots in een straat die in werkelijkheid kilometers verder ligt”, weet De Hert. 

Sommige films hebben ook een documentair karakter omdat de daarin gebruikte filmlocaties vandaag niet meer bestaan of er intussen helemaal anders uitzien. “In feite krijgen àlle films na verloop van tijd een documentair karakter, want ze tonen ons hoe de wereld er vroeger uitzag", besluit De Hert. "Alleen daarom al zijn films het koesteren waard.”

Een screenshot uit Meeuwen sterven in de haven.