Duivels pact

Les diaboliques  van Henri-Georges Clouzot     ★★★★

Véra Clouzot (links) en Simone Signoret in Les diaboliques.

Vergeet de diverse remakes en laat u meeslepen door de originele Franse zwart-wit-versie van Les diaboliques uit 1955 (internationale titel Diabolique): een ingenieuze, beklemmende, Hitchcockiaanse film noir en psychologische misdaadthriller van de Franse cineast Henri-Georges Clouzot, net heruitgebracht op een nieuwe dvd door de Nederlandse distributeur Homescreen (te koop vanaf 10 januari 2012). U kan de hele film (met Engelstalige ondertitels) ook hier bekijken. 

Moordcomplot

Véra Clouzet als Christina
en Paul Meurisse als Michel.

Gebaseerd op de misdaadroman Celle qui n'était plus van het Franse schrijversduo Pierre Boileau en Thomas Narcejac uit 1952, speelt het verhaal van Les diaboliques zich goeddeels af in en rond een Franse kostschool, waar de tirannieke, egocentrische, gierige en wrede schooldirecteur Michel Delassalle (gespeeld door Paul Meurisse) zijn fragiele vrouw Christina (een emotionele prachtrol van Véra Clouzot) op alle vlakken onheus behandelt, hoewel Christina niet alleen lesgeeft in de school maar ook de eigenares van de kostschool is. Zo weet iedereen daar, met inbegrip van de jonge leerlingen én Christina, dat Michel haar openlijk bedroog tijdens zijn buitenechtelijke affaire met de assertieve lerares Nicole Horner (een charismatische, ijskoude glansrol van de Franse topactrice Simone Signoret). Niet alleen beide vrouwen, maar ook de scholieren schijnen Michel te haten. Daarom stelt Nicole aan Christina voor om Michel te vermoorden...

Meer verklappen van de plot zou zonde zijn, want Les diaboliques heeft veel verrassingen in petto...

De bedrogen en mishandelde echtgenote Christina (links) en de assertieve minnares Nicole.

Spannend

Hoewel de onthullende slotscène het moordcomplot in een nieuw daglicht plaatst op een manier die de geloofwaardigheid ervan ondergraaft, want het blijkt uiteindelijk een nog omslachtiger complot dan gedacht, met nog méér onzekere variabelen, is Les diaboliques toch een stevige aanrader dankzij onder meer: de geslaagde spanningsopbouw, die bovendien nieuwsgierig maakt naar de afloop van het misdaadmysterie; de onverbloemde thematisering van onder meer echtelijke ontrouw en huiselijk geweld (gedurfde thema's, want ze waren in de jaren 50 nog goeddeels taboe); de topvertolkingen van Véra Clouzot (de Braziliaans-Franse echtgenote van regisseur Clouzot) als de getroebleerde echtgenote Christina en van Simone Signoret als de koelbloedige lerares en minnares Nicole; de geslaagde bijrol van Charles Vanel als de hardnekkige privédetective Alfred Fichet; de sporadische zwarte humor; de degelijke zwart-wit fotografie onder leiding van cinematograaf Armand Thirard, met onder meer enkele jump scare shots van Michel met weggedraaide, witte ogen; en de efficiënte montage door Madeleine Gug, waardoor het ritme van de film goed zit en het verhaal blijft boeien. 

Paul Meurisse heeft de juiste uitstraling als de onuitstaanbare schooldirecteur Michel Delassale. Hij lijkt te overacteren, maar de slotscène verklaart waarom Michel zich zo onuitstaanbaar gedroeg. 

Christina wordt door haar man Michel behandeld als een dociele slavin en bron van inkomsten.

Inspiratiebron

Zelf tot op zekere hoogte vergelijkbaar met (en misschien schatplichtig aan) het verhaal in het toneelstuk Gas Light uit 1938 van de Engelse schrijver Patrick Hamilton -verfilmd onder de titel Gaslight in 1940 door Thorold Dickinson en in 1944 door George Cukor- werd Les diaboliques op zijn beurt een inspiratiebron voor latere psychologische misdaadthrillers, zoals de visuele meesterwerken Psycho (1960) van Alfred Hitchcock (één van onze favoriete horrorfilms) en The Shining (1980) van Stanley Kubrick (ook één van onze favoriete horrorfilms en tevens één van onze favoriete films over seriemoorden en één van onze favoriete films tout court; bekijk de trailer van The Shining hier en de hele film hier). Denk bijvoorbeeld aan de iconische scène in The Shining waarin de bange echtgenote Wendy (gespeeld door Shelley Duvall) tot haar afgrijzen ontdekt dat haar volatiele man Jack Torrance (onze favoriete movie villain aller tijden, gespeeld door Jack Nicholson, één van onze favoriete acteurs) talloze keren het zinnetje "All work and no play makes Jack a dull boy" typte en dus klaarblijkelijk waanzinnig geworden is. Die scène is rechtstreeks schatplichtig aan de slotsequentie in Les diaboliques waarin Christina een vel papier ontdekt waarop verschillende keren "Michel Delassalle" (de naam van haar man) getypt is.

Christina wordt ondervraagd
door de hardnekkige speurneus Alfred Fichet.

Nog een weetje: de scherpzinnige, stoïcijnse en sigaren rokende privédetective Alfred Fichet in Les diaboliques stond model voor de gelijkaardige Amerikaanse politiedetective Frank Columbo die Peter Falk vanaf 1968 tientallen jaren lang speelde als het titelpersonage in de populaire Amerikaanse tv-serie Columbo.  

JN.

Les diaboliques aka Diabolique (Frankrijk-1955): beschikbaar op een nieuwe dvd vanaf 10 januari 2012.

Met: Simone Signoret, Véra Clouzot, Paul Meurisse en Charles Vanel.

Genre: psychologische misdaadthriller / mysterie / film noir / horror

Klik op de oranje link om de hele film te bekijken: Les diaboliques - full movie

V.l.n.r.: Véra Clouzot, Simone Signoret en Paul Meurisse in Les diaboliques.