Crime 101 van Bart Layton ★★★
Hoewel verpakt als een meeslepende heist movie (kraakfilm), gaat onder de nieuwe Amerikaanse misdaadthriller Crime 101 (2026) in wezen een veelzijdig psychosociaal drama schuil over de frustraties, eenzaamheid en wegtikkende tijd van de drie hoofdpersonages wier levens elkaar kruisen:
 |
| Chris Hemsworth als de roofovervaller Mike. |
1) de eenzame professionele roofovervaller Mike (gespeeld door Chris Hemsworth), die de littekens draagt van zijn armoedige en traumatische jeugd. Zijn echte naam is James Davis. Hij pleegt al jaren op uiterst methodische wijze succesvolle roofovervallen in de Amerikaanse staat Californië, telkens ter hoogte van de autosnelweg U.S. Route 101 (die hij gebruikt als vluchtroute), waarbij Mike nooit geweld gebruikte en geen DNA-sporen achterliet die hem zouden kunnen ontmaskeren als de dader. De filmtitel Crime 101 is dus een meerzinnige woordspeling die verwijst naar: (i) de 101-snelweg; (ii) de grondbeginselen (101) van de misdaad (Crime), in dit geval de zorgvuldige methodiek van de meesterdief Mike tijdens zijn kat-en-muisspel met de politie; en (iii) het feit dat Mike een eenzaat is die zijn misdaden goeddeels in zijn eentje voorbereidt en uitvoert (Crime 101), waarna hij zijn buit telkens verkoopt aan de heler Money (bijrol van Nick Nolte). Nadat Mike in het eerste deel van de film ternauwernood ontsnapt aan de dood tijdens een bijna mislukte diamantroof, begint hij zich vragen te stellen over zijn toekomst. Op een avond wordt hij in zijn auto aan een stoplicht per ongeluk van achteren aangereden door de onbekende jongedame Maya (bijrol van Monica Barbaro), met wie Mike later een romantische relatie begint terwijl hij zijn leven als crimineel angstvallig geheimhoudt. Hij hoopt dat zijn volgende roofoverval voldoende geld zal opleveren om dan eindelijk definitief te kunnen kappen met zijn misdadige levenswandel en een nieuw leven uit te kunnen bouwen met Maya...;
 |
| Mark Ruffalo als de politiedetective Lou. |
2) de integere, eigenzinnige en hardnekkige politiedetective Lou Lubesnick (Mark Ruffalo), die de reeks onopgeloste roofovervallen nabij de 101-snelweg toeschrijft aan één en dezelfde dader, maar ter zake botst op scepticisme binnen het Los Angeles Police Department, waardoor Lou er goeddeels alleen voor staat in zijn speurwerk naar de dader. Bovendien krijgt Lou van zijn vervreemde en ontrouwe vrouw Angie (bijrolletje van Jennifer Jason Leigh) te horen dat zij hun huwelijk niet meer ziet zitten. Als een man van middelbare leeftijd, voelt Lou zich geïsoleerd op professioneel én persoonlijk vlak. Hij besluit om in zijn vrije tijd therapeutische yogalessen te gaan volgen...;
 |
| Halle Berry als de verzekeringsagente Sharon. |
3) de 53-jarige, ondergewaardeerde en gedesillusioneerde vrijgezel en verzekeringsmakelaarster Sharon (Halle Berry), die al meer dan 10 jaar werkzaam is in een groot verzekeringsbedrijf maar daar tevergeefs wacht op haar beloofde promotie, hoewel zij heel wat rijke klanten aan de haak sloeg. Eén van haar klanten is de juwelier wiens diamanten gestolen werden tijdens Mike's hogervermelde diamantroof. Sharon is lid van een yogaklas, waar op een dag de voormelde politiedetective Lou opdaagt als nieuwe deelnemer. Bovendien wordt Sharon later in de film ook benaderd door Mike...
Kortom: drie eenzame hoofdpersonages die op een kruispunt in hun levens staan terwijl zij een existentiële crisis beleven en met elkaar te maken krijgen.
Inspiratiebronnen
Crime 101 werd geregisseerd door de Engelse cineast Bart Layton, bekend van zijn fascinerende documentaire The Imposter uit 2012 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier) en zijn docudrama-heist movie American Animals uit 2018 (bekijk de trailer hier).
Layton schreef zelf het scenario van Crime 101 en baseerde zich daarbij op de gelijknamige novelle uit 2020 van de Amerikaanse auteur Don Winslow. Daarnaast vond Layton ook inspiratie in onder meer:
- de klassieke romantische heist movie The Thomas Crown Affair uit 1968 van de Canadese cineast Norman Jewison, met de Amerikaanse Hollywoodster Steve McQueen in de hoofdrol van de rijke zakenman en adrenalinejunkie Thomas Crown, die uit verveling een bankoverval in de Amerikaanse stad Boston beraamt, en met Faye Dunaway als de scherpzinnige verzekeringsonderzoekster en love interest Vicki Anderson, die Thomas op het spoor komt...;
- de opwindende politiethriller Bullitt uit 1968 van de Engelse regisseur Peter Yates, ook met Steve McQueen in de titelrol, ditmaal als de eigenwijze Amerikaanse politieluitenant Frank Bullitt die in de Amerikaanse stad San Francisco een bende gangsters op de hielen zit;
- de sfeervol in beeld gebrachte heist movie Thief uit 1981 -het langspeelfilmdebuut van de Amerikaanse cineast Michael Mann- met (een soms overacterende) James Caan in de titelrol van de criminele brandkastkraker Frank, die hoopt dat hij met zijn nieuwe love interest Jessie (Tuesday Weld) een ander leven kan uitbouwen;
- het uitstekende, koortsige en sfeervol in beeld gebracht misdaad- en politiedrama Heat uit 1995 (één van onze favoriete politiefilms), ook onder regie van Michael Mann, met Al Pacino (één van onze favoriete acteurs) als de hardnekkige Amerikaanse politiedetective Vincent Hanna, die met huwelijksproblemen kampt, en Robert De Niro (ook één van onze favoriete acteurs) als de professionele meesterdief en roofovervaller Neil McCauley, die hoopt dat zijn volgende en hopelijk laatste bankoverval genoeg geld zal opleveren om dan een nieuw leven te kunnen beginnen met zijn nieuwe love interest Eady (gespeeld door Amy Brenneman); - en het schitterende, meesterlijk opgebouwde misdaaddrama Jackie Brown uit 1997 (één van onze favoriete films, ongeacht het genre), onder regie van Quentin Tarantino (één van onze favoriete cineasten), met Pam Grier in haar comeback-titelrol van de slechtbetaalde en gedesillusioneerde 44-jarige stewardess Jackie Brown, die als bijverdienste tijdens haar vluchten stiekem geld smokkelt voor de criminele wapenhandelaar Ordell Robbie (Samuel L. Jackson), waardoor Jackie betrokken geraakt in een spannend kat-en-muisspel waarin ook de andere hoofdpersonages een cruciale rol spelen: Ordells dommige partner in crime en ex-gedetineerde Louis Gara (Robert De Niro), Ordells eigenzinnige en weed rokende hippieliefje Melanie (Bridget Fonda), de sympathieke borgtochtgeldschieter Max Cherry (Robert Forster) die een boontje heeft voor Jackie, en de ATF-politieagent Ray Nicolette (Michael Keaton) die Ordell en Jackie op de hielen zit...
De gelijkenissen tussen de voormelde films en Crime 101 blijken uit onder meer het volgende:
- net als de roofovervaller Neil McCauley (Robert De Niro) in Heat, is Mike in Crime 101 een methodische en gladde crimineel die zijn leven angstvallig geheimhoudt, maar hoopt dat hij met zijn nieuwe love interest een ander leven zal kunnen beginnen. Ook Frank (James Caan) in Thief is een professionele crimineel die nog één laatste grote slag wil slaan om dan hopelijk een ander leven te kunnen beginnen met zijn nieuwe geliefde;
- net als Jackie (Pam Grier) in Jackie Brown, is Sharon in Crime 101 een teleurgestelde en eenzame zwarte vrouw op leeftijd die hoopt dat zij een nieuwe wending aan haar uitzichtloze leventje kan geven. Bovendien is Sharon, net als Vicki Anderson (Faye Dunaway) in The Thomas Crown Affair, werkzaam in de verzekeringssector;
- net als de politiedetective Vincent Hanna (Al Pacino) in Heat, is de politiedetective Lou in Crime 101 een workaholic van middelbare leeftijd met huwelijksproblemen. Bovendien heeft Lou sympathie voor Sharon, net zoals de borgtochtgeldschieter Max Cherry (Robert Forster) in Jackie Brown sympathie heeft voor Jackie (Pam Grier);
- net als Frank Bullitt (Steve McQueen) in Bullitt en Vincent Hanna (Al Pacino) in Heat, is Lou in Crime 101 een intelligente, eigenwijze en hardnekkige politieman;
 |
| Mike tijdens een car chase in Crime 101. |
- in Bullit zit Frank Bullitt (Steve McQueen) achter het stuur van zijn donkergroene Ford Mustang GT-390 terwijl hij in de hellende straten van San Francisco boosdoeners achtervolgt tijdens één van de beste en meest iconische car chases in de filmgeschiedenis. Crime 101 bevat ook car chases: in de eerste ontsnapt Mike aan de politie op de Route 101, en later in de film achtervolgt Mike in zijn donkergroene Ford Mustang GT-390 de jonge maar gewelddadige crimineel en motorrijder Ormon (gespeeld door Barry Keoghan). Hoewel vakkundig in beeld gebracht, kunnen de car chases in Crime 101 echter niet tippen aan de veel betere car chases in Bullitt, The French Connection van William Friedkin uit 1971 (één van onze favoriete politiefilms; lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier) en Drive van Nicolas Winding Refn uit 2011 (lees onze recensie hier en bekijk een knappe car chase hier).
 |
| Barry Keoghan als Ormon in Crime 101. |
Hoewel minder frequent en minder grappig dan de schitterende zwarte humor in Jackie Brown, is er ook in Crime 101 hier en daar ruimte voor wat tragikomische humor, bijvoorbeeld in de volgende dialoog tussen Lou en zijn politiepartner Tillman (bijrol van Corey Hawkins):
Tillman: "I swear, man: you divorced guys, you always think you’re gonna move to the beach and meet some hot surfer chick. What you gonna do? Take up surfing?"
Lou: "No. I’m gonna… Thinking of doing the yoga."
Tillman: "The yoga? (lacht) Ofcourse, you are. What kind?"
Lou: "They got kinds?"
Tillman: "Big time, man. They got hot yoga, fast yoga, street yoga, Greek yoga."
Lou: "Greek yoga?"
Tillman: "That last one might be food... (grinnikt) So, you just wanna get laid."
 |
| Corey Hawkins als Tillman (links) en Mark Ruffalo als Lou. |
Vertolkingen
Wat de acteerprestaties in
Crime 101 betreft, valt er weinig aan te merken op de degelijke vertolkingen van Mark Ruffalo als de politiedetective Lou, Halle Berry (één van
de mooiste filmgodinnen aller tijden) als de verzekeringsmakelaarster Sharon, en Barry Keoghan als de jonge, gestoorde crimineel Ormon.
Zo hebben wij bijvoorbeeld erg genoten van de sterke, emotionele scène waarin Halle Berry uitblinkt als Sharon terwijl zij in het verzekeringskantoor eindelijk haar jarenlange frustraties ventileert tegen haar ondankbare en deloyale overste Mark (een geslaagde bijrol van Paul Adelstein).
Ook Chris Hemsworth acteert verdienstelijk in zijn hoofdrol van de eenzaat Mike, maar dat hoofdpersonage blijft erg enigmatisch, introvert, zwijgzaam en daarom te oppervlakkig om er als kijker voldoende empathie mee te ontwikkelen.
De relatie tussen Mike en zijn nieuwe vriendin Maya blijft ook aan de oppervlakte, waardoor de bijrol van Monica Barbaro als Maya niet echt beklijft.
De intussen 85-jarige Hollywoodveteraan Nick Nolte stelt teleur in zijn zwakke bijrol van de onbetrouwbare heler Money, die samenwerkt met Mike.
Bovendien komt Jennifer Jason Leigh amper in beeld in haar beloftevolle bijrolletje van Lou's ontrouwe echtgenote Angie. Ook daar zat meer in.
 |
Monica Barbaro als Maya
en Chris Hemsworth als Mike. |
Vakwerk, maar geen topper
Crime 101 is vakkundig in beeld gebracht onder leiding van de Noorse cinematograaf Erik Wilson, wiens camerawerk hier en daar herinnert aan de sfeervolle stadsbeelden in Michael Manns misdaadfilms
Thief,
Heat en
Collateral (bekijk een sfeervol filmfragment uit
Collateral hier). Toch is
Crime 101 géén visuele topper, want daarvoor mist deze film voldoende artistieke creativiteit.
Stereotiepe elektronische muziek
De Engelse componist Benjamin John Power alias Blanck Mass zorgde voor de elektronische muziek in Crime 101: te nadrukkelijke, pulserende synthesizermuziek, zoals vaak te horen is in thrillers sinds de bekende Duitse filmcomponist Hans Zimmer zijn knappe, invloedrijke elektronische muziek componeerde voor de iconische superheldenfilm The Dark Knight (2008) van Christopher Nolan. In Crime 101 klinkt de elektronische muziek als een pover afkooksel van Zimmers veelgeprezen composities voor The Dark Knight.
Hit-and-miss
Rekening houdend met de kwaliteiten en gebreken van Crime 101, is dit nieuwe misdaaddrama een wisselvallige hit-and-miss in het subgenre van kraakfilms. Toch kunnen we deze film aanbevelen en krijgt hij van ons 3 (op vijf) sterren, vooral dankzij de boeiende psychosociale dimensie en de geslaagde vertolkingen van Halle Berry, Mark Ruffalo en Barry Keoghan.
JN.
Crime 101 (Groot-Brittannië/USA-2026): beschikbaar op dvd en blu-ray disc, alsook te bekijken via verschillende streamingdiensten.
Met: Chris Hemsworth, Mark Ruffalo, Halle Berry, Barry Keoghan, Corey Hawkins, Paul Adelstein, Nick Nolte en Jennifer Jason Leigh.
Genre: heist movie / misdaadthriller / psychosociaal drama
