NIEUWS! 

Excalibur 

van John Boorman 

in 4K Ultra HD-beeldkwaliteit

Over twee weken, op 23 februari 2026, presenteert de Britse filmdistributeur Arrow Films zijn nieuwe blu-ray box set Excalibur Limited Edition 4K UHD, waardoor u de schitterende sword & sorcery-klassieker Excalibur van de Amerikaanse regisseur John Boorman uit 1981 voor het eerst kan bekijken in superscherpe 4K Ultra-high definition beeldresolutie. Een uitgelezen kans voor elke cinefiel om deze sfeervolle, avontuurlijke en visueel verbluffende fantasy-film over de legendarische middeleeuwse koning Arthur, de wijze tovenaar Merlijn, de Ridders van de Ronde Tafel en de zoektocht naar de Heilige Graal te (her)ontdekken in superieure beeldkwaliteit.

"Behold! The Sword of Power! Excalibur! Forged when the world was young, and bird and beast and flower were one with man, and death was but a dream", declameert de tovenaar Merlijn in Excalibur, terwijl de ambitieuze Britse would be-koning Uther Pendragon het magische zwaard Excalibur toont aan de rivaliserende Graaf van Cornwall, waardoor beide oorlogszuchtige kemphanen eindelijk vrede sluiten en Uther erkend wordt als de koning van Brittannië. Tijdens het verzoeningsfeest in de burcht van de Graaf van Cornwall blijkt echter dat Uther zich aangetrokken voelt tot Igrayne: de vrouw van de Graaf van Cornwall. Dat leidt tot jaloezie en nieuwe vijandigheden tussen Uther en de Graaf van Cornwall. Uther volhardt: hij wil Igrayne koste wat het kost verleiden, en met de magische hulp van Merlijn kan Uther in de gedaante van de Graaf van Cornwall stiekem het bed delen met diens vrouw, waardoor zij zwanger wordt van Uthers zoontje. In ruil voor Uthers nacht met Igrayne, heeft Uther echter aan Merlijn beloofd dat de vrucht van Uthers lust zal toebehoren aan Merlijn. "What issues from your lust, shall be mine. Swear it again!", aldus Merlijn. Uther bevestigt: "I swear it!" En zo geschiedt: negen maanden later komt Merlijn de pasgeboren buitenechtelijke baby van Uther en Igrayne ophalen... 

Gabriel Byrne als Uther Pendragon (te paard) en Nicol Williamson als Merlijn.

Flash forward: het zoontje van Uther en Igrayne is onder de hoede van zijn sympathieke adoptievader Sir Ector opgegroeid tot de goedhartige en moedige jongeman Arthur, die door Merlijn klaargestoomd wordt om de toekomstige koning van Brittannië te worden in de hoop dat er in het land eindelijk duurzame vrede en welvaart zal heersen. Dat blijkt echter niet eenvoudig...

Nigel Terry als Arthur.

Een sfeervol en invloedrijk meesterwerk

Excalibur is één van de beste sword & sorcery-films aller tijden en was een vruchtbare inspiratiebron voor heel wat latere films in dat avontuurlijke fantasy-genre, zoals onder meer:

- Conan the Barbarian (1982) van John Milius (bekijk de hele film hier);

- de visueel verbluffende en uiterst invloedrijke The Lord of the Rings-trilogie (2001, 2002 en 2003) van Peter Jackson (die behoort tot onze favoriete road movies en tot onze favoriete films tout court);

- en The Green Knight (2021) van David Lowery. 

De lente is in 't land: een nieuw begin voor de Ridders van de Ronde Tafel in Excalibur.

Het boeiende scenario van Excalibur werd geschreven door regisseur John Boorman en zijn Engelse vakbroeder Rospo Pallenberg, die zich daarvoor baseerden op de middeleeuwse volkslegendes in de Middelengelse verhalenbundel le morte Darthur zoals opgetekend in de tweede helft van de 15de eeuw door een auteur die wellicht de Engelse ridder Sir Thomas Malory was (oorspronkelijk geschreven als Thomas Malleorre of Thomas Maleore).

Nicol Williamson als Merlijn (links) en Nigel Terry als koning Arthur.

De Britse topacteur Nicol Williamson steelt in Excalibur de show met zijn tragikomische glansrol van de flegmatieke tovenaar Merlijn.

Merlijn.

Ook Helen Mirren blinkt uit in haar charismatische belichaming van de jonge, kwaadaardige tovenares Morgana: de halfzuster van Arthur, want Morgana is de dochter van de Graaf van Cornwall en diens vrouw Igrayne.

Helen Mirren als Morgana.

De rest van de cast acteert verdienstelijk, met name:

- Gabriel Byrne in zijn intense vertolking van Uther Pendragon;

- Corin Redgrave als de Graaf van Cornwall;

- Nigel Terry in zijn veelzijdige hoofdrol van Arthur;

- Cherie Lunghi als de bevallige koningin en problematische love interest Guenevere;

- Nicholas Clay als de nobele ridder Lancelot;

- Liam Neeson als de ridder Gawain;

- en Paul Geoffrey als de ridder Perceval.

Excalibur begint trefzeker met sfeervolle openingsbeelden.

Cherie Lunghi als Guenevere.

Vanaf de sfeervolle openingsbeelden -gefilmd bij nacht in tegenlicht, rijden de geharnaste Uther Pendragon en zijn soldaten op hun paarden in een bos ten strijde tegen de soldaten van de Graaf van Cornwall- blijkt meteen dat Excalibur een visueel meesterwerk is dankzij onder meer de oogstrelende fotografie in Technicolor onder leiding van de Engelse cinematograaf Alex Thomson, die er een Oscarnominatie voor kreeg.

Het camerawerk in Excalibur, met doordachte (vaak kleurige en daardoor sfeerversterkende) belichting, de buitenopnames op het ruwe, fotogenieke Ierse platteland, het knappe production design van Anthony Pratt, de creatieve art direction van Tim Hutchinson, de fabelachtige kostuums (waaronder schitterende harnassen en prachtige jurken) van Bob Ringwood (bekroond met een Saturn Award) en de mooie decors van Bryan Graves leveren samen een sprookjesachtige maar tevens authentiek ogende mise-en-scène en beeldvoering op, die de middeleeuwen op een magisch-realistische manier tot leven wekken. 

Het huwelijk van koning Arthur en Guenevere.

Ook de toepasselijke muziek draagt bij tot de beklijvende sfeerschepping: niet alleen machtige, speciaal voor de film geschreven muziek van Trevor Jones, maar ook klassieke muziek van Carl Orff (O Fortuna uit diens cantate Carmina Burana) en vooral van Richard Wagner (uit diens opera's Götterdämmerung, Parsifal en Tristan und Isolde). 

Koning Arthur en zijn Ridders van de Ronde Tafel rijden uit,
terwijl op de soundtrack de muziek van Carl Orffs O Fortuna weerklinkt. 

Op het Festival van Cannes werd Excalibur destijds genomineerd voor de Gouden Palm en won regisseur John Boorman er de prijs voor beste artistieke bijdrage.

De nieuwe blu-ray box set

De nieuwe box set Excalibur Limited Edition 4K UHD bevat 3 blu-ray discs:

- disc 1 met de nieuwe 4K Ultra HD-versie (in Dolby Vision) van Excalibur in het originele breedbeeldformaat 1.66:1 en desgewenst audio-commentaar van onder anderen regisseur John Boorman;

- disc 2 met heel wat extra's, zoals onder meer twee trailers, vijf fotogalerijen (waaronder de galerij met een ontwerpscenario van de film), interviews (met onder anderen regisseur John Boorman, co-scenarist Rospo Pallenberg en production designer Anthony Pratt), de nooit eerder uitgebrachte making-of-documentaire The Making of Excalibur: Myth into Movie van Neil Jordan (die tijdens de productie van de film optrad als creatief consulent) en de nieuwe minidocumentaire Divided Nature met filmhistorici Howard S. Berger en Kevin Marr;

- en disc 3 met de kortere tv-versie van Excalibur en de retrospectieve making-of-documentaire Excalibur: Behind the Movie waarin regisseur John Boorman en leden van zijn cast en crew terugblikken op hun memorabele sword & sorcery-avontuur.

Joeri Naanai

Excalibur (Groot-Brittannië/USA-1981): beschikbaar op dvd en blu-ray disc, en vanaf 23 februari 2026 in 4K Ultra HD op een nieuwe blu-ray disc in de box set Excalibur Limited Edition 4K UHD.

Met: Nigel Terry, Nicol Williamson, Helen Mirren, Cherie Lunghi, Nicholas Clay, Gabriel Byrne, Liam Neeson, Paul Geoffrey en Corin Redgrave.

Genre: sword & sorcery / fantasy / sprookje / avontuur / kostuumdrama / romantiek

Een huiveringwekkende familietragedie

Hereditary  van Ari Aster     ★★★★½

De nieuwe griezelfilm Hereditary (2018) is het ijzersterke langspeelfilmdebuut van de eigenzinnige Amerikaanse cineast Ari Aster. De film ging begin dit jaar in première op het Sundance Film Festival, werd daar door pers en publiek geprezen als de meest angstaanjagende film van het jaar en groeide deze zomer uit tot een internationale kaskraker. 

Hereditary verdient alle lof en is inderdaad de beste horrorfilm van het jaar. Sterker nog: hij behoort tot onze favoriete horrorfilms aller tijden.

Zoals de titel reeds aangeeft -Hereditary betekent Erfelijk- is de film tevens een beklijvend familiedrama, met boeiende betekenislagen die gradueel onthuld worden. 

V.l.n.r.: Milly Shapiro als dochtertje Charlie, Toni Collette als moeder Annie,
Gabriel Byrne als vader Steve, en Alex Wolff als zoon peter. 

Hieronder proberen we SPOILERS te beperken, maar wie de film nog niet gezien heeft en zich onbevangen wil laten verrassen door de onvoorspelbare plotwendingen kan nu stoppen met lezen.

Tussen familietragedie en horror

Oma Ellen wordt begraven met haar amulet.

Hereditary draait rond een disfunctionele Amerikaanse familie en begint met de begrafenis van de dominante en manipulatieve grootmoeder Ellen (bijrolletje van Kathleen Chalfant), die leed aan een meervoudige persoonlijkheidsstoornis. Haar volwassen dochter Annie (een intense glansrol van Toni Collette) had een haat-liefdeverhouding met haar moeder en onthult later in een therapeutische zelfhulpgroep dat haar vader depressies had en zelfmoord pleegde toen Annie nog een kind was. Je zou voor minder trauma's krijgen. 

Toni Collette als Annie.

Ook Annie's eigen kinderen zijn getroebleerd: de 13-jarige Charlie (Milly Shapiro) is een introvert meisje met een excentriek uiterlijk en een notenallergie, die in haar boomhut macabere poppetjes knutselt; en Charlie's 16-jarige broer Peter (schitterend vertolkt door Alex Wolff) blowt zich suf met weed, onder meer omdat hij op gespannen voet leeft met moeder Annie. 

Steve (Gabriel Byrne) is de vader des huizes en vertolkt de stem van de rede: hij werkt als psychotherapeut en bemiddelt wanneer zijn vrouw en kinderen kibbelen en elkaar verwijten maken. 

Annie werkt als kunstenares en sublimeert haar familietrauma's door gedetailleerde miniatuurtaferelen te maken, zoals het schaalmodel van haar slaapkamer waarin zij poppetjes van zichzelf en haar man Steve in bed te slapen legt terwijl een eng poppetje van oma Ellen in de deuropening staat en toekijkt: een teken dat de schaduw van de dode grootmoeder nog steeds over de familie hangt...

Hereditary voelt aanvankelijk aan als een psychosociaal familiedrama, maar vloeit geleidelijk aan over in een fascinerende horrorthriller. Die overgang wordt aangekondigd met omineuze raadsels. Waarom droeg grootmoeder Ellen altijd hetzelfde vreemde amulet? Wat betekenen de woorden Satony, Zazas en Liftoach Pandemonium op de muren van de slaapkamers? Waarom onthoofdt Charlie een duif? En waarom klikt zij vaak met haar tong...? 

Wat is dochtertje Charlie van plan met een afgeknipte duivenkop?

De kijker blijft gissen, tot deze raadsels tijdens de onthutsende finale opgeklaard worden op een manier die van het drama een volbloed horrorfilm maken. Die nieuwe wending gaat echter enigszins ten koste van de aangrijpende psychologische dimensie van de familietragedie. 

Tijdens de briljante, langzame en onheilspellende opbouw van het spannende verhaal bleef de grens tussen werkelijkheid en verbeelding nog erg vaag en suggereerden de mentale stoornissen van de grootouders langs moederskant de mogelijkheid dat Hereditary in wezen gaat over angsten, wrok, schuldgevoelens en hallucinaties als gevolg van een erfelijke geestesziekte die als een familievloek wordt doorgegeven van generatie op generatie. Zo begint de film met een magistraal openingsshot, waarbij de camera eerst Charlie's boomhut in de tuin toont, vervolgens met een dolly out en een pan naar Annie's maquette van de eigen gezinswoning zwenkt, om tot slot met een dolly in te focussen op het speelgoedhuisje, waarin de poppetjes van zoon Peter en vader Steve met knappe special effects plots tot leven komen en het om de 'echte' Peter en Steve blijkt te gaan. De rest van de film zou zich dus kunnen afspelen in het speelgoedhuis als een fictief griezelverhaal, of in het hoofd van één of meerdere personages als verbeelding. De onthullingen in de finale lijken een louter psychologische interpretatie van de horrortaferelen echter tegen te spreken. Misschien is er een tussenoplossing: misschien gaat het om een combinatie van werkelijkheid en inbeelding; misschien leiden de angsten, wrok, schuldgevoelens en hallucinaties tot reële daden, waarbij de waanvoorstellingen misbruikt worden door personages met een verborgen agenda...? Die tussenoplossing vinden wij interessanter dan een 'letterlijke' interpretatie van de horrortaferelen, maar onze persoonlijke, psychologiserende voorkeur wijkt waarschijnlijk af van de bedoeling die regisseur Ari Aster voor ogen stond toen hij zelf het scenario van Hereditary schreef. Enerzijds verduidelijkte Aster in een interview met Variety weliswaar: "From very early on I was describing this as an existential horror film. It preys on the fears that don’t really have a remedy. (...) There are Machiavellian forces out there that conspire to hurt others. There are people who do not have your best interest at heart and are actively willing to do harm to you and actively sending energy in that direction." Tevens bevestigde Aster het tragische, noodlottige aspect van het familiedrama: "I see the film as being very Greek in that sense." Maar anderzijds verduidelijkte Aster in dit interview en elders meermaals dat de horrortaferelen in de finale van Hereditary ook realistisch bedoeld zijn en niet uitsluitend als waanvoorstellingen mogen begrepen worden. 

In het begin van de film komen de poppetjes in het miniatuurhuisje plots tot leven.

In sommige andere horrorthrillers blijft de grens tussen werkelijkheid en verbeelding doelbewust vaag, zoals in Roman Polanski's briljante psychologische horrorklassieker Rosemary's Baby uit 1968 (één van onze favoriete horrorfilms en één van onze favoriete films tout court; bekijk de trailer hier en een filmfragment hier). In de slotscène deinst het titelpersonage Rosemary (Mia Farrow) weliswaar huiverend terug voor de schijnbaar duivelse ogen van haar pasgeboren baby, maar je krijgt de baby nooit te zien en er blijven minstens drie verklaringen mogelijk: de baby heeft normale ogen en Rosemary's reactie is een psychose; of de baby heeft inderdaad bizarre ogen, maar dat is een biologisch verklaarbaar gevolg van de kruiden en medicatie die Rosemary tijdens haar zwangerschap stiekem toegediend kreeg door haar manipulatieve buren en dokter; of de baby is daadwerkelijk bezeten en heeft letterlijk de ogen van de duivel. En zo kan je Rosemary's Baby blijven herbekijken, zonder dat de film inboet aan zijn meerzinnige diepte. 

De finale van Hereditary daarentegen ondergraaft tot op zekere hoogte de intrigerende meerzinnigheid die voorafging tijdens de briljante opbouw van de griezelige familietragedie. Maar dat is zowat het enige noemenswaardige minpunt van deze uitstekende film.

Met zijn combinatie van psychologie, gezinsdrama en horror, deed Hereditary ons niet alleen denken aan Rosemary's Baby, maar ook aan andere spannende films die spelen met de grens tussen werkelijkheid, verbeelding en psychosociale gezinsdynamiek, zoals:

- The Shining van Stanley Kubrick uit 1980 (ook één van onze favoriete horrorfilms, alsook één van onze favoriete films over seriemoorden en één van onze favoriete films tout court; bekijk de trailer hier en de hele film hier);

- Donnie Darko van Richard Kelly uit 2001;

- The Babadook van Jennifer Kent uit 2014 (bekijk een filmfragment hier); 

- en The Witch van Robert Eggers uit 2015 (bekijk de trailer hier).

Ook Don't Look Now van Nicolas Roeg uit 1973 (ook één van onze favoriete horrorfilms; bekijk de hele film hier), met zijn focus op familiale rouwverwerking en onheilspellende parapsychologie, is niet veraf in Hereditary. 

De horroraspecten van Hereditary herinneren tevens aan The Exorcist van William Friedkin uit 1973 (ook één van onze favoriete horrorfilms; bekijk de trailer hier), Burnt Offerings van Dan Curtis uit 1976 (bekijk de hele film hier), The Amityville Horror van Stuart Rosenberg uit 1979 en Poltergeist van Tobe Hooper en Steven Spielberg uit 1982: horrorfilms die ook draaien rond een familie.

Hebben we hiermee nu te veel verklapt? Niet echt, want Hereditary is een unieke film die u sowieso op het puntje van uw stoel zal houden met verrassende plotwendingen en een rist onvergetelijke scènes. Sterke voorbeelden: Annie's onthullende zelfhulpgroep-sessie; de scène met zoon Peter en dochtertje Charlie in de auto na afloop van een feestje; het shockerende shot van een met mieren bedekt hoofd; Annie slaapwandelt naar het bed van haar zoon Peter; de intense familieruzie aan de eettafel; Peter krijgt een gruwelijke inzinking op school; Annie bonkt met haar hoofd op de klapdeur van de zolder; de slotscènes...

Alex Wolff als de getroebleerde zoon Peter.

Een pluim voor cast en crew

Toni Collette draagt deze film met haar veelzijdige, emotionele vertolking van de verbitterde en overspannen moeder. Ook Alex Wolff maakt indruk met zijn complexe en genuanceerde vertolking van de gealiëneerde zoon. Milly Shapiro heeft de juiste, vreemde uitstraling voor haar rol van het onpeilbare dochtertje. En Gabriel Byrne toont zijn onbaatzuchtigheid met zijn ingehouden vertolking van de nuchtere vader.

Ook de technische ploeg verdient een pluim, vooral dankzij het knappe camerawerk onder leiding van Pawel Pogorzelski, de degelijke montage door Lucian Johnston en Jennifer Lane, de zenuwslopende muziek van jazzmuzikant Colin Stetson en de geslaagde special effects (behalve de digitale vliegen op zolder, die niet kunnen tippen aan de echte vliegen in The Amityville Horror uit 1979). 

Kortom: Hereditary is het beste horrordebuut sinds It Follows van David Robert Mitchell uit 2014 (ook één van onze favoriete horrorfilms; lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier).

JN.

Hereditary (USA-2018): in de Belgische bioscopen sinds 27 juni 2018.
Met: Toni Collette, Alex Wolff, Gabriel Byrne en Milly Shapiro.

Genre: horror / thriller / psychosociaal familiedrama / mysterie

Klik op de oranje link voor de trailer: Hereditary - trailer

Hereditary - trailer

De nieuwe horrorthriller Hereditary (2018) is het huiveringwekkende langspeelfilmdebuut van de Amerikaanse regisseur Ari Aster, met Toni Collette, Gabriel Byrne, Alex Wolff en Milly Shapiro in de hoofdrollen. 

De film ging in première op het voorbije Sundance Film Festival en werd daar door heel wat toeschouwers geprezen als het meest angstaanjagende horrormysterie sinds William Friedkins briljante horrorklassieker The Exorcist uit 1973.

Lees onze recensie van Hereditary hier.

Bekijk de trailer hieronder:

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Ondertiteling" en "Engels" voor Engelse ondertitels, en op "Kwaliteit" en 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: horror / thriller / psychosociaal familiedrama / mysterie