NIEUWS! 

Excalibur 

van John Boorman 

in 4K Ultra HD-beeldkwaliteit

Over twee weken, op 23 februari 2026, presenteert de Britse filmdistributeur Arrow Films zijn nieuwe blu-ray box set Excalibur Limited Edition 4K UHD, waardoor u de schitterende sword & sorcery-klassieker Excalibur van de Amerikaanse regisseur John Boorman uit 1981 voor het eerst kan bekijken in superscherpe 4K Ultra-high definition beeldresolutie. Een uitgelezen kans voor elke cinefiel om deze sfeervolle, avontuurlijke en visueel verbluffende fantasy-film over de legendarische middeleeuwse koning Arthur, de wijze tovenaar Merlijn, de Ridders van de Ronde Tafel en de zoektocht naar de Heilige Graal te (her)ontdekken in superieure beeldkwaliteit.

"Behold! The Sword of Power! Excalibur! Forged when the world was young, and bird and beast and flower were one with man, and death was but a dream", declameert de tovenaar Merlijn in Excalibur, terwijl de ambitieuze Britse would be-koning Uther Pendragon het magische zwaard Excalibur toont aan de rivaliserende Graaf van Cornwall, waardoor beide oorlogszuchtige kemphanen eindelijk vrede sluiten en Uther erkend wordt als de koning van Brittanië. Tijdens het verzoeningsfeest in de burcht van de Graaf van Cornwall blijkt echter dat Uther zich aangetrokken voelt tot Igrayne: de vrouw van de Graaf van Cornwall. Dat leidt tot jaloezie en nieuwe vijandigheden tussen Uther en de Graaf van Cornwall. Uther volhardt: hij wil Igrayne koste wat het kost verleiden, en met de magische hulp van Merlijn kan Uther in de gedaante van de Graaf van Cornwall stiekem het bed delen met diens vrouw, waardoor zij zwanger wordt van Uthers zoontje. In ruil voor Uthers nacht met Igrayne, heeft Uther echter aan Merlijn beloofd dat de vrucht van Uthers lust zal toebehoren aan Merlijn. "What issues from your lust, shall be mine. Swear it again!", aldus Merlijn. Uther bevestigt: "I swear it!" En zo geschiedt: negen maanden later komt Merlijn de pasgeboren buitenechtelijke baby van Uther en Igrayne ophalen... 

Gabriel Byrne als Uther Pendragon (te paard) en Nicol Williamson als Merlijn.

Flash forward: het zoontje van Uther en Igrayne is onder de hoede van zijn sympathieke adoptievader Sir Ector opgegroeid tot de goedhartige en moedige jongeman Arthur, die door Merlijn klaargestoomd wordt om de toekomstige koning van Brittannië te worden in de hoop dat er in het land eindelijk duurzame vrede en welvaart zal heersen. Dat blijkt echter niet eenvoudig...

Nigel Terry als Arthur.

Een sfeervol en invloedrijk meesterwerk

Excalibur is één van de beste sword & sorcery-films aller tijden en was een vruchtbare inspiratiebron voor heel wat latere films in dat avontuurlijke fantasy-genre, zoals onder meer:

- Conan the Barbarian (1982) van John Milius (bekijk de hele film hier);

- de visueel verbluffende en uiterst invloedrijke The Lord of the Rings-trilogie (2001, 2002 en 2003) van Peter Jackson (die behoort tot onze favoriete road movies en tot onze favoriete films tout court);

- en The Green Knight (2021) van David Lowery. 

De lente is in 't land: een nieuw begin voor de Ridders van de Ronde Tafel in Excalibur.

Het boeiende scenario van Excalibur werd geschreven door regisseur John Boorman en zijn Engelse vakbroeder Rospo Pallenberg, die zich daarvoor baseerden op de middeleeuwse volkslegendes in de Middelengelse verhalenbundel le morte Darthur zoals opgetekend in de tweede helft van de 15de eeuw door een auteur die wellicht de Engelse ridder Sir Thomas Malory was (oorspronkelijk geschreven als Thomas Malleorre of Thomas Maleore).

Nicol Williamson als Merlijn (links) en Nigel Terry als koning Arthur.

De Britse topacteur Nicol Williamson steelt in Excalibur de show met zijn tragikomische glansrol van de flegmatieke tovenaar Merlijn.

Merlijn.

Ook Helen Mirren blinkt uit in haar charismatische belichaming van de jonge, kwaadaardige tovenares Morgana: de halfzuster van Arthur, want Morgana is de dochter van de Graaf van Cornwall en diens vrouw Igrayne.

Helen Mirren als Morgana.

De rest van de cast acteert verdienstelijk, met name:

- Gabriel Byrne in zijn intense vertolking van Uther Pendragon;

- Corin Redgrave als de Graaf van Cornwall;

- Nigel Terry in zijn veelzijdige hoofdrol van Arthur;

- Cherie Lunghi als de bevallige koningin en problematische love interest Guenevere;

- Nicholas Clay als de nobele ridder Lancelot;

- Liam Neeson als de ridder Gawain;

- en Paul Geoffrey als de ridder Perceval.

Excalibur begint trefzeker met sfeervolle openingsbeelden.

Cherie Lunghi als Guenevere.

Vanaf de sfeervolle openingsbeelden -gefilmd bij nacht in tegenlicht, rijden de geharnaste Uther Pendragon en zijn soldaten op hun paarden in een bos ten strijde tegen de soldaten van de Graaf van Cornwall- blijkt meteen dat Excalibur een visueel meesterwerk is dankzij onder meer de oogstrelende fotografie in Technicolor onder leiding van de Engelse cinematograaf Alex Thomson, die er een Oscarnominatie voor kreeg.

Het camerawerk in Excalibur, met doordachte (vaak kleurige en daardoor sfeerversterkende) belichting, de buitenopnames op het ruwe, fotogenieke Ierse platteland, het knappe production design van Anthony Pratt, de creatieve art direction van Tim Hutchinson, de fabelachtige kostuums (waaronder schitterende harnassen en prachtige jurken) van Bob Ringwood (bekroond met een Saturn Award) en de mooie decors van Bryan Graves leveren samen een sprookjesachtige maar tevens authentiek ogende mise-en-scène en beeldvoering op, die de middeleeuwen op een magisch-realistische manier tot leven wekken. 

Het huwelijk van koning Arthur en Guenevere.

Ook de toepasselijke muziek draagt bij tot de beklijvende sfeerschepping: niet alleen machtige, speciaal voor de film geschreven muziek van Trevor Jones, maar ook klassieke muziek van Carl Orff (O Fortuna uit diens cantate Carmina Burana) en vooral van Richard Wagner (uit diens opera's Götterdämmerung, Parsifal en Tristan und Isolde). 

Koning Arthur en zijn Ridders van de Ronde Tafel rijden uit,
terwijl op de soundtrack de muziek van Carl Orffs O Fortuna weerklinkt. 

Op het Festival van Cannes werd Excalibur destijds genomineerd voor de Gouden Palm en won regisseur John Boorman er de prijs voor beste artistieke bijdrage.

De nieuwe blu-ray box set

De nieuwe box set Excalibur Limited Edition 4K UHD bevat 3 blu-ray discs:

- disc 1 met de nieuwe 4K Ultra HD-versie (in Dolby Vision) van Excalibur in het originele breedbeeldformaat 1.66:1 en desgewenst audio-commentaar van onder anderen regisseur John Boorman;

- disc 2 met heel wat extra's, zoals onder meer twee trailers, vijf fotogalerijen (waaronder de galerij met een ontwerpscenario van de film), interviews (met onder anderen regisseur John Boorman, co-scenarist Rospo Pallenberg en production designer Anthony Pratt), de nooit eerder uitgebrachte making-of-documentaire The Making of Excalibur: Myth into Movie van Neil Jordan (die tijdens de productie van de film optrad als creatief consulent) en de nieuwe minidocumentaire Divided Nature met filmhistorici Howard S. Berger en Kevin Marr;

- en disc 3 met de kortere tv-versie van Excalibur en de retrospectieve making-of-documentaire Excalibur: Behind the Movie waarin regisseur John Boorman en leden van zijn cast en crew terugblikken op hun memorabele sword & sorcery-avontuur.

Joeri Naanai

Excalibur (Groot-Brittannië/USA-1981): beschikbaar op dvd en blu-ray disc, en vanaf 23 februari 2026 in 4K Ultra HD op een nieuwe blu-ray disc in de box set Excalibur Limited Edition 4K UHD.

Met: Nigel Terry, Nicol Williamson, Helen Mirren, Cherie Lunghi, Nicholas Clay, Gabriel Byrne, Liam Neeson, Paul Geoffrey en Corin Redgrave.

Genre: sword & sorcery / fantasy / sprookje / avontuur / kostuumdrama / romantiek