Posts tonen met het label Okja. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Okja. Alle posts tonen

dinsdag 13 augustus 2019

Sociale satire over de kloof tussen arm en rijk

Parasite  van Joon-ho Bong     ★★★½



Volgende maand, op 11 september 2019, wordt Parasite (2019) van de Zuid-Koreaanse regisseur Joon-ho Bong verwacht in de Belgische bioscopen. Wij hebben Bongs nieuwe film al gezien en waren na afloop niet teleurgesteld. 

Gouden Palm

Joon-ho Bong (één van onze favoriete regisseurs) heeft zich de voorbije 20 jaar bewezen als één van de meest getalenteerde, originele en veelzijdige cineasten in Azië. Dat blijkt vooral uit zijn volgende films:
- het briljante seriemoordenmysterie Memories of Murder uit 2003 (één van onze favoriete films over seriemoorden en tevens één van onze favoriete politiefims; bekijk de trailer hier en de hele film hier);
- de eigenzinnige monsterfilm The Host uit 2006;
- het verrassende moordmysterie en gezinsdrama Mother uit 2009 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier);
- de maatschappijkritische sciencefictionfabel en actiefilm Snowpiercer uit 2013;
- de avontuurlijke ecologische parabel Okja uit 2017 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier);
- en Bongs nieuwe film Parasite.

Met Parasite won Bong op het voorbije Filmfestival van Cannes de Gouden Palm voor beste film. Daarmee is hij de eerste Koreaan die de Gouden Palm wint.

Een maatschappijkritische tragikomedie

Hoewel humor een ingrediënt is in alle films van Bong, is Parasite zijn eerste volbloed komedie sinds zijn komische langspeelfilmdebuut Barking Dogs Never Bite uit 2000. Maar eigenlijk moeten we Parasite typeren als een donkere tragikomedie, want de film begint weliswaar als een grappige sociale satire maar evolueert gaandeweg naar een tragisch thrillerdrama.      

Zoals de titel reeds aangeeft, draait Parasite rond een arm, vierkoppig Zuid-Koreaans gezin waarvan de vader, moeder, zoon en dochter allerlei sluwe manieren bedenken om in de gunst te komen en te profiteren van een rijk gezin dat ook bestaat uit een vader, moeder, dochter en zoontje. Bong thematiseert hiermee, net als zijn landgenoot en vakbroeder Chang-dong Lee in diens briljante relatiemysterie Burning uit 2018 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier), de gapende kloof tussen rijk en arm in het hedendaagse Zuid-Korea. Parasite doet dat thema uit de doeken met zwarte humor, waarbij zowel het manipulatieve opportunisme van het arme gezin als het snobisme van het rijke gezin aan bod komen. Zo is er een grappige scène waarin de arme zoon in de villa van het rijke gezin een ingekaderde kindertekening van het rijke zoontje bekijkt en vleiend doet alsof hij vindt dat de tekening getuigt van artistiek talent, waarna hij aan de rijke moeder vraagt of het 'kunstwerk' een portret van een chimpansee is. Zij antwoordt dat het een zelfportret van haar zoontje is. De ingehouden reactie van de arme zoon is goud waard. 

Het arme gezin vouwt pizzadozen als een povere bron van inkomsten.

Het boeiende scenario van Parasite, geschreven door regisseur Bong en debuterend scenarist Jin-won Han, focust vooral op het schrille contrast tussen enerzijds de sjofele leefwereld van het arme gezin, dat in een krap souterrain woont, en anderzijds de geprivilegieerde biotoop van het rijke gezin, dat beschikt over een luxueuze villa, een huishoudster, dure wagens en een privéchauffeur. Met een beheerste, rustige montage (door Jinmo Yang) worden allerlei plotwendingen en onthullingen ontvouwd die aanvankelijk doen glimlachen, maar stilaan leiden tot de (zelf)vernederende en noodlottige gevolgen van het door armoede gedreven verlangen om te hebben wat andere, meer fortuinlijke mensen hebben. Of zoals de vader van het arme gezin tegen zijn zoon zegt: "Als je een plan maakt, dan verloopt het leven nooit zoals gepland..."

De rijke vader en moeder.

Parasite bevat degelijke vertolkingen, vooral van Kang-ho Song als de arme vader, Hye-jin Jang als de arme moeder, Woo-sik Choi als de arme zoon, Sun-kyun Lee als de rijke vader, Ji-so Jung als de rijke dochter en Jeong-eun Lee als de oude huishoudster van het rijke gezin. So-dam Park als de arme dochter en Yeo-jeong Jo als de rijke moeder acteren verdienstelijk, maar bezondigen zich soms aan overacting.

Parasite werd goeddeels gefilmd in een fotogenieke villa.

Zoals we van Bong gewoon zijn, blinkt Parasite uit op filmtechnisch vlak, met een knap production design, waarbij o.m. dankbaar gebruikgemaakt is van de fotogenieke villa en van sfeervolle straatjes in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul, en met zeer vakkundig camerawerk onder leiding van Kyung-pyo Hong (die ook achter de camera stond voor Burning). Let in Parasite bijvoorbeeld op de briljante belichting van de shots waarin de arme vader, zoon en dochter tijdens een regenstorm naar huis gaan (en ontdekken dat hun souterrain overstroomd is).

Parasite blinkt uit in een vakkundige en sfeervolle fotografie.

Jammer dat Parasite lijdt onder een wisselvallige, niet altijd even geslaagde muziekkeuze. Dat was ook een euvel in Bongs Okja. En het tweede deel van Parasite, waarin regisseur Bong overschakelt van humor naar spanning, had nog wat spannender gekund. Naar het einde toe voelt Parasite bovendien soms wat geforceerd aan, bijvoorbeeld in de melodramatische scènes tijdens het ontspoorde tuinfeest en in de daaropvolgende epiloog. 

Het allerlaatste shot daarentegen, waarin de camera, net als in het allereerste shot van de film, het kelderraampje in de arme gezinswoning toont en naar beneden zakt om iemand te onthullen, is een toepasselijk slot dat een nieuwe betekenis geeft aan de voorafgaande (ingebeelde) scène en dat met een open, maatschappijkritisch einde suggereert dat het welslagen of falen van onze levensplannen inderdaad, zoals de arme vader opmerkte, afhangt van factoren die onze macht vaak overstijgen. Vooral als je in armoede geboren bent... 

JN.

Parasite (Zuid-Korea-2019): in de Belgische bioscopen vanaf 11 september 2019.
Met: Kang-ho Song, Woo-sik Choi, Yeo-jeong Jo, So-dam Park, Sun-kyun Lee, Jeong-eun Lee, Hye-jin Jang en Ji-so Jung.

Genre: tragikomedie / psychosociaal gezinsdrama / thriller    

Klik op de oranje link voor de trailer: Parasite - trailer

    


zaterdag 12 augustus 2017

King Kong met een ecologisch staartje

Okja  van Joon-ho Bong     ★★★



Wat een wonderlijke kerel is die Joon-ho Bong toch. Deze getalenteerde en veelzijdige Zuid-Koreaanse cineast (die behoort tot onze favoriete regisseurs) voltooide in 2003 een absoluut meesterwerk met zijn briljante seriemoordenmysterie Memories of Murder (één van onze favoriete politiefilms en één van onze favoriete films over seriemoorden; bekijk de trailer hier en de hele film hier). Drie jaar later brak Bong internationaal door met zijn eigenzinnige monsterfilm The Host (2006). In 2009 blikte hij met Mother een aangrijpende ode aan moederliefde in, verpakt in een verrassend moordmysterie (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier). In 2013 scoorde Bong bij pers en publiek met zijn maatschappijkritische sciencefictionfabel en actiefilm Snowpiercer, die zich in een dystopische toekomst afspeelt aan boord van een rijdende trein waarin de passagiers zijn opgedeeld in een arme onderklasse en een rijke elite. En, onvoorspelbaar als hij is, komt Bong nu voor de dag met zijn alweer erg verrassende nieuwe film Okja (2017), die hij schreef en regisseerde voor de streamingdienst Netflix. 

Ecologische parabel

Okja is een eigentijdse parabel met ecologische insteek over de hartverwarmende vriendschap tussen het Zuid-Koreaanse boerenmeisje Mija (mooie rol van Seo-Hyun Ahn) en een reusachtig, genetisch gemanipuleerd varken dat Okja heet en er uitziet als een bescheiden nijlpaard. 

Miss piggy

Het verhaal van Okja begint in 2007, wanneer Lucy Mirando (gespeeld door Tilda Swinton) als de nieuwe, excentrieke CEO van de Mirando Corporation aankondigt dat de multinational een nieuw soort supervarkens heeft gekweekt, die op termijn bedoeld zijn voor de voedingsindustrie. In het kader van haar wereldwijde promotiewedstrijd verscheept de Mirando Corporation 26 superbiggetjes naar evenveel plekken op de aardbol, zodat 10 jaar later één supervarken uitgeroepen kan worden tot winnaar van de wedstrijd. 

Tilda Swinton als de CEO Lucy Mirando.

Flashforward naar 2017: één van de vrouwelijke superbiggetjes, dat Okja genoemd werd, is samen met het Zuid-Koreaanse weesmeisje Mija opgegroeid tot een zachtaardig reuzenvarken op het boerderijtje van Mija's grootvader in de Zuid-Koreaanse bergen. Mija en Okja zijn intussen beste maatjes geworden. We zien hen genieten van hun vriendschap, terwijl zij door de bossen wandelen, onder een waterval in een meertje plonzen en samen in Okja's schuurtje slapen. 


Aan deze idylle komt echter een abrupt einde, wanneer Okja door de Mirando Corporation uitgeroepen wordt tot winnares van de wedstrijd, want dokter Johnny Wilcox (Jake Gyllenhaal), de ijdele tv-zoöloog van de Mirando Corporation, daagt op om Okja mee te nemen naar New York om daar als promotiestunt voor de nieuwe varkensworsten van het bedrijf te fungeren. Daar is Mija het natuurlijk niet mee eens, want Okja en Mija zijn onafscheidelijk. Bovendien huivert Mija bij de gedachte dat ook haar varken misschien ooit in het slachthuis zou kunnen terechtkomen. In haar verbeten strijd tegen de Mirando Corporation krijgt Mija onverwachte hulp van een groepje diervriendelijke activisten van het Animal Liberation Front onder leiding van de minzame en welgemanierde Jay (Paul Dano)...

Paul Dano als de idealistische dierenvriend Jay.

Raar beestje

Okja is een raar beestje. De film is een eigenzinnige kruising tussen King Kong, Lassie, Black Beauty, E.T. (één van onze favoriete sciencefictionfilms), Beauty and the Beast en 101 Dalmations, maar dan met een postmodern, genre-overstijgend en uitgesproken maatschappijkritisch karakter, waarbij de zeug Okja de damsel in distress is.

In een hedendaagse variant op het sprookje Belle en het Beest, ontfermt Mija zich als een Zuid-Koreaanse Belle over het goedaardige Beest Okja. Tegelijk is deze film een ecologische en diervriendelijke fabel die waarschuwt voor de gevaren van genetische manipulatie in de landbouw en voedingsindustrie, met scherpe kritiek op onze materialistische consumptiemaatschappij, in het bijzonder op de dieronvriendelijke vleesindustrie en op bedrijven die ongezonde gmo’s produceren, zoals de multinational Monsanto, waarin geld- en vraatzucht primeren op dierenrechten en volksgezondheid.
 
Seo-Hyun Ahn als Mija (rechts) met haar supervarken Okja.

Okja bevat ook een poëtische dimensie, die ons soms een beetje deed denken aan de Amerikaanse low budget-productie Beasts of the Southern Wild (2012) van Ben Zeitlin: ook een hedendaagse fabel met ecologische insteek, waarin een eenzaam Amerikaans meisje in overstroomd gebied droomt over prehistorische oerrunderen en smeltende poolkappen (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier).   

In Okja combineert regisseur Bong dus verschillende genres, door avontuur, humor en actie af te wisselen met drama en tragiek. Zo zullen kijkers van alle leeftijden ongetwijfeld genieten van de idyllische momenten die Okja en Mija beleven in hun natuurlijke biotoop, en van de actiescènes waarin Mija, de activisten van het Animal Liberation Front en personeelsleden van de Mirando Corporation elkaar achtervolgen op de autosnelweg en in een drukbevolkte supermarkt om Okja in handen te krijgen tijdens een opwindende, schitterend in beeld gebrachte pig chase. Anderzijds zijn er, vooral in het slot van de film, ook enkele lugubere scènes die de gruwelen van de hedendaagse vleesindustrie tonen en wellicht te confronterend zijn voor sommige kleine kinderen.

Een pig chase door de supermarkt.

Levensecht

Op filmtechnisch vlak zit Okja erg goed in elkaar. Zoals we van Bong gewoon zijn, is de film knap in beeld gebracht, met onder meer dynamische dolly shots en tracking shots onder leiding van de gerenommeerde Iraans-Franse camerman Darius Khondji, en uitstekend gemonteerd door de Zuid-Koreaan Jin-mo Yang. Dankzij de schitterende digitale special effects ziet het supervarken Okja er bovendien uit als een levensecht dier.


Vertolkingen

Wat de acteerprestaties betreft, verdient de Zuid-Koreaanse hoofdrolspeelster Seo-Hyun Ahn een pluim. De 13-jarige actrice stal moeiteloos ons hart als de verbeten Mija die er alles voor over heeft om haar huisdier te redden uit de klauwen van de gewetenloze Mirando Corporation. Ook de Amerikaanse acteur Paul Dano overtuigt in zijn geslaagde bijrol als de sympathieke leider van de dierenactivisten. 

De Amerikaanse Hollywoodster Jake Gyllenhaal daarentegen gaat voor de eerste keer in zijn carrière compleet uit de bocht in zijn komisch bedoelde bijrol van de hyperkinetische zoöloog Johnny Wilcox: Gyllenhaal wil koste wat het kost grappig zijn, maar hij bezondigt zich voortdurend aan inconsistente overacting, waardoor hij niet op onze lachspieren werkte en we veeleer plaatsvervangende schaamte voelden voor zijn geforceerde, ronduit belachelijke vertolking. Ook Tilda Swinton beklijft in Okja niet echt, hoewel zij een gelijkaardige feeks speelt als haar hilarische personage Minister Mason (één van de beste movie movie villains aller tijden) in Bongs Snowpiercer.

Jake Gyllenhaal maakt zich belachelijk in Okja.

Melige muziek

Een ander minpunt in Okja is de muziekkeuze, met melige en te voor de hand liggende nummers die klinken als goedkoop effectbejag, zoals Dedicated to the One I Love van The Mama's & the Papa's, Harvest for the World van The Isley Brothers en Annie's Song van John Denver. Ook de opgewekte zigeunermuziek die weerklinkt tijdens de pig chase door de supermarkt is, hoewel toepasselijk, te voor de hand liggend. Die compositie (van Jaeil Jung) lijkt overigens verdacht veel op de Balkan-volksmuziek van Goran Bregović in de films van de Servische cineast Emir Kusturica.

Moralistisch

Op narratief vlak hielden wij vooral van de uitstekende eerste helft van Okja. Halverwege wordt de film echter wat voorspelbaar en bij momenten ook iets te moralistisch. De aangrijpende slotscènes vonden wij wel geslaagd, maar tegen dan was het varken al half verdronken. 

Conclusie

Spijts zijn gebreken, kunnen wij Okja toch aanbevelen, want deze film bevat genoeg charme, humor, actie, drama en ontroerende momenten om jong en oud te kunnen boeien.


Wie weet slagen Okja en Mija er misschien zelfs in om u te overtuigen voortaan geen gmo's en industrieel vlees meer te consumeren. Is dat de reden waarom Okja amper getoond wordt in bioscopen en tot op heden ook nog niet beschikbaar is op dvd of blu-ray disc? Hebben de gmo-bedrijven en vleesindustrie achter de schermen misschien druk uitgeoefend om de film te boycotten? In dat geval is dat een reden te meer om de censuur te omzeilen en ergens, op het internet bijvoorbeeld, op zoek te gaan naar mogelijkheden om Okja te zien. 

O ja: blijf kijken wanneer de aftiteling voorbij is, want nadien volgt nog een extraatje! 

JN.

Okja (Zuid-Korea/USA-2017): nog niet beschikbaar op dvd of blu-ray disc.
Met: Seo-Hyun Ahn, Tilda Swinton, Jake Gyllenhaal en Paul Dano.

Genre: dierenfilm / avontuur / drama / actie / tragikomedie

Klik op de oranje link voor de trailer: Okja - trailer




Okja - trailer


Om de verrassing niet te bederven en u de kans te geven om het levensechte reuzenvarken Okja in de nieuwe film van de Zuid-Koreaanse cineast Joon-ho Bong zelf te ontdekken, kozen we ervoor om hieronder de korte teaser in plaats van de langere trailer met u te delen. 



(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080 voor hogere beeldkwaliteit)


Genre: dierenfilm / avontuur / drama / actie / tragikomedie

Klik op de oranje link voor onze recensie van Okja: King Kong met een ecologisch staartje