Een sfeervolle retro slasher movie

 X  van Ti West     ★★★

In de zomer van 1979 arriveert een zeskoppig Amerikaans filmploegje in hun bestelwagen op het erf van een afgelegen boerderij in Texas om daar samen hun low budget pornofilm The Farmer's Daughter op te nemen. De producer Wayne (gespeeld door Martin Henderson) heeft er een grote blokhut gehuurd, zodat zijn driekoppige cast in de blokhut en in de naburige schuur uit de kleren kan voor hun pornoscènes. Die cast bestaat uit:

- de jonge, coke snuivende actrice Maxine (Mia Goth). Zij is Wayne's liefje en droomt van een carrière als beroemde filmster. Daarom hoopt Maxine, net als Wayne, dat The Farmer's Daughter een groot succes zal worden;  

- de meer ervaren pornoactrice Bobby-Lynne (Brittany Snow);

- en de zwaargeschapen zwarte pornoacteur en Vietnamveteraan Jackson (gespeeld door de rapper Scott Mescudi alias Kid Cudi).

Twee studenten maken het filmploegje compleet:

- de jonge regisseur en cameraman R.J. (Owen Campbell), die de pornoscènes regisseert en filmt. Hij koestert de ambitie om van The Farmer's Daughter een film te maken met artistieke kwaliteiten in het spoor van de Franse filmstroming Nouvelle Vague uit de jaren 60;

- R.J.'s liefje Lorraine (Jenna Ortega), die optreedt als geluidstechnicus en de boommicrofoon bedient tijdens de opnames, hoewel zij neerkijkt op porno.

Het argeloze filmploegje arriveert op de boerderij (v.l.n.r.):
R.J., Lorraine, Bobby-Lynne, Jackson, Maxine en Wayne.

Wayne heeft de eigenaars van de boerderij echter niét op de hoogte gebracht dat er een pornofilm op hun erf gefilmd zal worden. Die eigenaars zijn bovendien een bejaard en bizar echtpaar: de norse oorlogsveteraan Howard (Stephen Ure) en zijn mysterieuze vrouw Pearl (ook gespeeld door Mia Goth, en, net als Ure, verborgen onder ouderdomsgrime). Howard en Pearl (die er uitzien als een trashy en boosaardige versie van het zwijgzame boerenkoppel in het iconische schilderij American Gothic van Grant Wood uit 1930) wonen op een steenworp van de blokhut in hun oude huis. Het is slechts een kwestie van tijd alvorens het bejaarde echtpaar er achter komt wat er in de blokhut en schuur precies gefilmd wordt...

Stephen Ure als de norse Howard.

Retro stijloefening

X is een geslaagde retro stijloefening uit 2022 in het subgenre van slasher movies. De Amerikaanse cineast Ti West zat niet alleen in de regiestoel, maar schreef ook het scenario van X, produceerde de film en zorgde zelf voor de montage. 

Daarbij vond West inspiratie in bekende horrorklassiekers, zoals de visueel verbluffende en uiterst invloedrijke slasher movie Psycho (1960) van de Engelse Master of Suspense Alfred Hitchcock (één van onze favoriete horrorfilms en één van onze favoriete films over seriemoorden), de rauwe horrorschocker The Texas Chain Saw Massacre (1974) van Tobe Hooper (ook één van onze favoriete horrorfilms en één van onze favoriete films over seriemoorden; bekijk de hele film hier), de horrorthrillers van Brian De Palma, en het visueel verbluffende meesterwerk The Shining (1980) van Stanley Kubrick (ook één van onze favoriete horrorfilms en één van onze favoriete films over seriemoorden, alsook één van onze favoriete films tout court; bekijk de trailer hier). 

X is tot op zekere hoogte ook schatplichtig aan de Franse Nouvelle Vague-films, het psychosociaal pornodrama Boogie Nights (1997) van Paul Thomas Anderson, het visueel verbluffende tweedelige wraakepos Kill Bill 1 & 2 (2003 en 2004) van Quentin Tarantino (dat ook behoort tot onze favoriete films) en Tarantino's grindhouse road action-seriemoordenthriller Death Proof (2007). 

Dat levert in X heel wat cinefiele knipoogjes op. Enkele voorbeelden:

- het verhaal van X wordt goeddeels ontvouwd met een lange flashback, maar begint met een proloog in het heden waarin de plaatselijke sheriff het bloedbad op de boerderij aantreft. Die sequentie herinnert aan de sequentie in Kill Bill: Volume 1 waarin sheriff Earl McGraw het bloedbad in de Two Pines- trouwkapel aantreft;

- vermits het personage R.J. in X naar eigen zeggen inspiratie vindt in de Franse filmstroming Nouvelle Vague, bevat X verschillende jump cuts (één van de handelsmerken van de Nouvelle Vague);  

- net als Psycho -de moeder (pun intented) aller slasher movies- draait X rond de gewelddadige lotgevallen van argeloze zielen op een afgelegen locatie met een oud huis waarin een mysterieuze bejaarde vrouw woont die duistere geheimen verbergt in haar kelder;

- net als in Psycho, drijft in X een half verzonken old timer in een nabijgelegen moeras;

Jenna Ortega als Lorraine.

- halverwege X, kondigt de jonge klankvrouw Lorraine plots verrassend aan dat zij ook zelf (voor het eerst in haar leven) wil meespelen in een pornoscène, waartegen haar vrijer R.J. protesteert (uit jaloezie?) omdat hun pornofilm reeds goeddeels ingeblikt is en hij als regisseur de plot niet halfweg wil wijzigen, waarna Lorraine, met een verwijzing naar de bruuske plotwending in Psycho (vanaf de iconische douchescène), vraagt "What about Psycho?", maar R.J. verduidelijkt dat Psycho een horrorfilm is terwijl zij zelf een pornofilm maken, zonder te beseffen dat zij (als personages) zelf meespelen in een horrorfilm (X) en hen spoedig gruwelijke plotwendingen te wachten staan die de focus verschuiven naar de creepy bewoners van het oude huis en die X doen evolueren van een soft-erotische thriller naar een bloederige horrorfilm, net zoals Psycho vanaf de douchescène evolueert van een thriller naar een volbloed horrorfilm waarin de focus verschuift naar de duistere geheimen van de bewoners in het oude, iconische huis dat centraal staat in de tweede helft van Psycho;

- geïnspireerd door de invloedrijke horrorplot en groezelige (bijna documentaire) visuele aanblik van The Texas Chain Saw Massacre, volgt X een groepje personages die in hun bestelwagen aan een afgelegen huis op het Texaanse platteland arriveren en daar plots belaagd worden door sinistere seriemoordenaars, waarbij regisseur Ti West en zijn ploeg vaak doelbewust kozen voor shots met een gelijkaardige korrelige, soms overbelichte en vaak amateuristische kwaliteit als de pellicule van heel wat grindhouse slasher en exploitation movies uit de jaren 70 die ook de retrostijl van heel wat shots in Boogie Nights en in Tarantino's hogervermelde films inspireerden;

- X bevat split screens (meerdere shots in hetzelfde frame): een techniek die Brian De Palma vaak gebruikte in zijn horrorthrillers;

- wanneer Lorraine in X de kelderdeur in het huis van Howard en Pearl probeert open te hakken met een bijl, volgt de camera de hakbewegingen van de bijl, net zoals in The Shining tijdens de iconische scène waarin de camera de hakbewegingen volgt van hoofdrolspeler Jack Nicholson terwijl zijn moordlustige personage de badkamerdeur openhakt met een bijl;

- net als Boogie Nights, brengt X sympathie op voor de verzuchtingen van vrijgevochten mensen die in de jaren 70 met vallen en opstaan in de opkomende porno-industrie werkten.

Jackson (links) is aan het werk als pornoacteur, terwijl Lorraine en R.J. de scène opnemen.

Vakwerk

Hoewel X onmiskenbaar een hommage is aan zijn inspiratiebronnen, drukte regisseur Ti West ook zijn eigen stempel op X, door onder meer te spelen met genreclichés uit horror- en exploitatiefilms, ook de seksualiteit van het bejaarde echtpaar Howard en Pearl te thematiseren én zelfs te tonen, en metacommentaar te leveren op zijn eigen film in dialogen tussen de personages over de boeiende vraag of producties die mikken op de onderbuik van het publiek (zoals horrorfilms en pornofilms) moreel aanvaardbaar zijn en goede films kunnen opleveren. 

De bejaarde Pearl (links) daagt 's nachts stiekem op in de blokhut
om de slapende Maxine te bepotelen.  

West bewijst dat een soft-erotische horrorfilm inderdaad kan boeien, want X is op filmtechnisch vlak alvast een voltreffer, zoals blijkt uit onder meer:

- het verzorgde production design;

- het knappe camerawerk onder leiding van Eliot Rockett, met niet alleen shots in een vintage retrostijl maar ook heel wat sfeervolle shots die X op de juiste momenten een eigentijdse aanblik geven, zoals tijdens de bloederige scène waarin Pearl met een mes waanzinnig tekeer gaat terwijl zij baadt in het rode licht van de met bloed bespatte koplampen van Wayne's bestelwagen;

- de geslaagde ouderdomsgrime voor de personages Howard en Pearl;

- de overtuigende special effects, waardoor de bloederige horrorscènes realistisch overkomen en indruk maken;

- en de vakkundige montage door regisseur Ti West.

Ook de acteurs konden ons overtuigen.

Gemiste kans

Spijts zijn onmiskenbare kwaliteiten, stelde X ons echter toch wat teleur. Afgezien van enkele momenten, zoals de knap in beeld gebrachte en spannende scène waarin Maxine in het moerasmeer zwemt terwijl een hongerige alligator de achteloze actrice benadert, is X niet spannend genoeg. Het scenario is soms te voorspelbaar en de film had ook wat meer en scherpere humor kunnen gebruiken.

Prequel

Ti West blikte vorig jaar ook een prequel (voorgeschiedenis) op X in. Die prequel heet Pearl en gaat, zoals de titel aangeeft, over het personage Pearl toen zij anno 1918 nog een jongedame was (opnieuw vertolkt door Mia Goth). Bekijk de beloftevolle trailer van Pearl hier.    

JN.

X (USA-2022): beschikbaar op dvd en blu-ray disc, alsook te bekijken via verschillende streamingdiensten.

Met: Mia Goth, Jenna Ortega, Stephen Ure, Brittany Snow, Martin Henderson, Scott Mescudi en Owen Campbell.

Genre: horror / erotiek

Pearl (2022) - trailer

 

De getalenteerde Amerikaanse cineast Ti West voltooide vorig jaar onder de titel Pearl een prequel (voorgeschiedenis) op zijn eerdere horrorfilm X (die ook uitkwam in 2022).

Actrice Mia Goth speelde in X een dubbelrol als:

- de jonge Amerikaanse pornoactrice Maxine, die in 1979 deelneemt aan de opnames van een pornofilm op het erf van een afgelegen Texaanse boerderij; 

- én de bejaarde vrouw Pearl, die samen met haar oude echtgenoot Howard in de boerderijwoning leeft. 

Lees onze recensie van X hier.

In Pearl -ook een horrorfilm- vertolkt Mia Goth de jonge versie van Pearl, toen zij anno 1918 nog een jongedame was. 

Mia Goth en Ti West schreven samen het scenario van Pearl. 

Bovendien zat West ook in de regiestoel en zorgde hij ook zelf voor de montage.   

Het verhaal van Pearl begint in 1918 op de hogervermelde Texaanse boerderij van Pearls ouders in Texas, terwijl de Spaanse griep wereldwijd slachtoffers maakt en Pearls jonge echtgenoot Howard (Alistair Sewell) afwezig is omdat hij als militair meevecht in de Eerste Wereldoorlog. Onder het waakzame oog van haar strenge en strikt religieuze moeder Ruth (Tandi Wright), werkt Pearl op hun boerderij en zorgt zij voor haar zwakke en goeddeels verlamde vader (gespeeld door Matthew Sunderland). Pearl hunkert naar een boeiender leven en droomt ervan om een filmster te worden. De jongedame heeft echter ook erg duistere kantjes...

De Amerikaanse meestercineast Martin Scorsese (lees ons biografische portret uit 2013 hier) is naar eigen zeggen erg onder de indruk van Pearl: "Ti West's movies have a kind of energy that is so rare these days, powered by a pure, undiluted love for cinema. You feel it in every frame. A prequel to X made in a diametrically opposite cinematic register (think 50s Scope color melodramas), Pearl makes for a wild, mesmerizing, deeply — and I mean deeply — disturbing 102 minutes. West and his muse and creative partner Mia Goth really know how to toy with their audience... before they plunge the knife into our chests and start twisting. I was enthralled, then disturbed, then so unsettled that I had trouble getting to sleep. But I couldn't stop watching."

Hieronder kan u alvast de beloftevolle trailer van Pearl bekijken:

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Ondertiteling" en "Engels" voor Engelstalige ondertitels, en op "Kwaliteit" en 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: horror / misdaadthriller / coming-of-age-drama

Een eigenzinnige remake

Suspiria  van Luca Guadagnino     ★★★

Gemengde gevoelens: dat is wat wij overhouden aan Luca Guadagnino's eigenzinnige remake van Dario Argento's visueel verbluffende Italiaanse horrorklassieker Suspiria uit 1977 (één van onze favoriete horrorfilms; bekijk de hele film hier). Guadagnino's nieuwe versie, met overtuigende hoofdrollen van Dakota Johnson als een jonge, ambitieuze dansstudente en van Tilda Swinton als een dominante choreografe, boeit op diverse vlakken en is ook een visuele voltreffer. Het scenario is echter te beladen en evolueert naar een verwarrende ontknoping. 

Al bij al, loont deze ambitieuze remake -in feite is het een reboot- toch de moeite, want hoewel hij uiteindelijk niet kan tippen aan de originele Suspiria, komt de nieuwe versie soms aardig in de buurt. Sommige scènes steken Argento's beklemmende cultklassieker zelfs naar de kroon.

Tilda Swinton als Madame Blanc.

Dansen tussen hoop en vrees

Het verhaal van Guadagnino's remake begint in 1977 (het jaar waarin Argento's Suspiria uitkwam) en speelt zich, net als de originele film, in Duitsland af. Scenarist David Kajganich en regisseur Guadagnino verplaatsten het verhaal echter van Freiburg naar Berlijn. Dit liet hen toe om de plot uit te breiden met verwijzingen naar de terreurgolf van de marxistische Rote Armee Fraktion (ook Baader-Meinhof-Groep genoemd) die West-Berlijn in 1977 met gijzelingen en bomaanslagen letterlijk deed daveren op zijn grondvesten. 

Tegen de achtergrond van deze crisisperiode in de Duitse geschiedenis, maken we kennis met Susie Bannion (gespeeld door Dakota Johnson): een jonge, getalenteerde en ambitieuze danseres die opgroeide in een strikt religieuze familie van mennonieten in de Amerikaanse staat Ohio. Zij is net gearriveerd in West-Berlijn om auditie te doen in de Markos dansacademie. Zij hoopt er immers dansles te mogen volgen bij de gerespecteerde artistiek directeur en choreografe Madame Blanc (Tilda Swinton). Susie maakt indruk tijdens haar auditie en krijgt een prominente plek in de dansklas van Madame Blanc. Er gebeuren echter vreemde dingen in de dansschool: danseres Patricia (Chloë Grace Moretz) verdwijnt spoorloos; danseres Olga (Elena Fokina) beschuldigt Madame Blanc van leugens; en Susie krijgt 's nachts bizarre dromen...

Een angstaanjagend shot met Dakota Johnson als Susie (links)
en Tilda Swinton als Madame Blanc in de deuropening.

Grauw en kunstzinnig

Deze remake blinkt (net als Argento's originele versie) uit op visueel vlak, met heel knap camerawerk onder leiding van de Thaise cameraman Sayombhu Mukdeeprom, waaronder kunstzinnige beeldcomposities, wervelende camerabewegingen (vooral tijdens de dansscènes) en een sfeervolle, expressieve belichting. Het grootste verschil met Argento's gedurfde visuele stijl ligt op het vlak van production design. Argento koos voor kleurrijke belichting, kitscherige decors in felle kleuren en zinderende Technicolor-opnames, wat een visueel overdonderend resultaat opleverde en bijdroeg tot een surrealistische atmosfeer. Die opvallende visuele stijl was Argento's handelsmerk binnen het subgenre van de Italiaanse giallo-horrorfilms en inspireerde onder meer de gestileerde, vaak kleurrijke look van Brian De Palma's horrorthrillers. Guadagnino en zijn ploeg daarentegen kozen voor een grauw kleurenpalet en groezelige decors in sobere Bauhaus-stijl. Deze remake van Suspiria ziet er daardoor realistischer uit dan Argento's surrealistische horrorfantasie uit 1977. Guadagnino's combinatie van een sombere setting en creatief in beeld gebrachte dansscènes (met heel wat reflecties in spiegels) deed ons soms denken aan Darren Aronofsky's uitstekende balletthriller Black Swan uit 2011 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier).

Ballast

Dankzij een goede casting, bevat deze remake van Suspiria sterke vertolkingen van onder anderen Dakota Johnson als Susie, Tilda Swinton als Madame Blanc, Mia Goth als danseres Sara, Angela Winkler als begeleidster Miss Tanner, de Nederlandse actrice Renée Soutendijk als begeleidster Miss Huller, en het pikzwarte, Soedanees-Britse fotomodel Alek Wek als begeleidster Miss Millius. 

Johnson en Swinton maken indruk met hun ambivalente uitstraling als de ambitieuze Susie en de mysterieuze Madame Blanc. Ook de begeleidsters hebben de juiste, onrustwekkende uitstraling en dragen bij tot een samenzweerderige sfeer. Swinton speelt tevens de bijrol van Helena Markos, naar wie de dansschool vernoemd is, en ook dat griezelige personage is een schot in de roos.

De rol van Patricia's oude psychiater (ook vertolkt door Swinton) overtuigde ons niét, onder meer vanwege de merkbare ouderdomsgrime die verklapt dat deze rol niet gespeeld wordt door een bejaarde man. Dit personage wordt bovendien beladen met een voorgeschiedenis die als subplot afleidt van de hoofdplot en het verhaal nodeloos compliceert. Dit brengt ons bij het grootste gebrek van deze remake: het wisselvallige scenario. 

Tijdens de openingsscène, waarin Patricia haar psychiater bezoekt, komt de kijker meteen te weten dat zich mogelijk heksen schuilhouden in de dansschool. Argento hield de kijker in spanning over wat er in de dansschool gaande is, maar de remake brengt de vermoedelijke hekserij meteen ter sprake en bevat dus een grote spoiler voor kijkers die de originele Suspiria nooit gezien hebben. In tegenstelling tot Argento's versie, bevat de remake ook talrijke verwijzingen naar de terreur van de Rote Armee Fraktion, naar het Duitse collectieve trauma als gevolg van de Tweede Wereldoorlog en de Berlijnse Muur, naar het feminisme in de jaren 70 en naar problematisch moederschap. Die thema's zijn bedoeld als historische context en psychosociale betekenislaag. Maar in tegenstelling tot de historische en psychosociale thema's in Andrzej Zulawski’s fascinerende relatiedrama en horrormysterie Possession uit 1981 (lees onze recensie hier), dat zich ook afspeelt in de schaduw van de Berlijnse Muur, sluiten de onderhuidse historische en psychosociale thema's in Guadagnino's Suspiria niet voldoende aan bij de horrorplot en voelen zij soms geforceerd aan. Vanwege twee subplots -één draait rond de oude psychiater, de andere rond de problematische relatie tussen Susie en haar doodzieke moeder- moeten er tijdens de onthullende finale en epiloog bovendien tal van narratieve knopen ontward worden. 

Kortom, ondanks de vakkundige montage, bezwijkt het scenario onder de ambitieuze ballast van zijsporen en betekenislagen, die de horrorplot vaak onderbreken. Dit gaat ten koste van sfeerschepping en spanningsopbouw, wat juist de sterkste punten waren in Argento's veel eenvoudigere originele versie.

Susie en Sara.

De beklemmende, onderhuidse spanning in de originele Suspiria was mee te danken aan de briljante, sfeervolle muziek van de Italiaanse prog-rockgroep Goblin (la, la, la, la, la, la, laaa...). Voor de soundtrack van de remake schreef Thom Yorke (leadzanger van de Engelse rockgroep Radiohead) ook sfeervolle muziek, die echter veel minder spannend is dan die van Goblin. 

Op het vlak van nasynchronisatie (het afstemmen van de geluiden en stemmen op de zichtbare beelden en mondbewegingen) is deze remake van Suspiria vanzelfsprekend stukken beter dan de gebrekkige nasynchronisatie in de originele film uit 1977 (een frequent euvel in Italiaanse films uit die tijd).

Verrassende dansmagie

Een lovenswaardige verdienste van deze remake is dat het scenario de focus legt op dans, waarbij de kunstzinnig in beeld gebrachte dansscènes organisch verbonden zijn met het horrorverhaal, net zoals in Black Swan. In de originele Suspiria fungeert klassiek ballet goeddeels op de achtergrond, terwijl de remake letterlijk en figuurlijk draait rond de betoverende magie van (hedendaagse) dans. Zo worden dansbewegingen door Susie toepasselijk omschreven als magische formules. Het was ook een uitstekende narratieve vondst om aan de talrijke dansscènes een geheime betekenis te geven die gradueel onthuld wordt, bijvoorbeeld tijdens een gruwelijke dansscène met cross-cutting tussen Susie en Olga. Kortom, de grondig uitgewerkte dansdimensie verleent aan deze remake een meerwaarde op inhoudelijk, artistiek en filmtechnisch vlak. 

Bovendien zijn Susie en Madame Blanc complexere personages in de remake, waardoor deze versie enkele boeiende verrassingen bevat die ontbreken in de originele film.

Horrorliefhebbers komen in elk geval aan hun trekken met onder meer de knappe montages van Susie's bizarre droombeelden, de gruwelijke 'dansscène' met Olga, en de bloederige finale. In die scènes toont deze film zich als een waardige reboot van Argento's cultklassieker.

De gruwelijke 'dansscène' met Olga.

Blijf kijken tot de eindgeneriek afgelopen is, want nadien volgt nog een kort extraatje.

JN.

Suspiria (Italië/USA-2018): in de Belgische bioscopen sinds 14 november 2018.

Met: Dakota Johnson, Tilda Swinton, Mia Goth, Chloë Grace Moretz, Angela Winkler, Ingrid Caven, Renée Soutendijk, Elena Fokina en Alek Wek.  

Genre: horror / dansfilm / mysterie

Klik op de oranje links voor:

- de trailer: Suspiria (2018) - trailer 

- de originele Suspiria uit 1977: Suspiria (1977) - full movie

- een achtergrondartikel: Onze favoriete horrorfilms: Top 25

- een achtergrondartikel: Visuele meesterwerken: Top 80

- een achtergrondartikel: Waarom kijken we graag naar horrorfilms?

Suspiria (2018) - trailer

De veelzijdige Italiaanse cineast Luca Guadagnino (bekend van onder meer Io sono l'amore, A Bigger Splash en Call Me by Your Name) regisseerde deze eigenzinnige reboot van Dario Argento's Italiaanse horrorklassieker Suspiria uit 1977. 

De cast omvat o.a. Dakota Johnson, Tilda Swinton, Mia Goth, Chloë Grace Moretz, Angela Winkler, Ingrid Caven, Renée Soutendijk, Alek Wek en Sylvie Testud.

De beloftevolle trailer hieronder wekt alvast onze nieuwsgierigheid.

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)


Genre: horror / dansfilm / mysterie

Klik op de oranje link voor onze recensie van Suspiria (2018): Een eigenzinnige remake

A Cure for Wellness - trailer

(Klik op de playbutton en dan bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: psychologische thriller / horror / mysterie