Gefilmd in sfeervol zwart-wit door de briljante Amerikaanse cameraman Gregg Toland, onder regie van de ervaren Hollywoodveteraan John Ford, is The Grapes of Wrath een sociaal-historisch familiedrama uit 1940, naar de gelijknamige roman uit 1939 van John Steinbeck (die ook bijdroeg tot het filmscenario), over een Amerikaanse familie boerenpachters die de tragische gevolgen van de economische crisis tijdens de Grote Depressie aan den lijve ondervinden...
De belangrijkste rollen worden vertolkt door Henry Fonda, Jane Darwell, John Carradine, Charley Grapewin, Russell Simpson en Dorris Bowdon.
De film won twee Oscars, voor:
- beste regie van John Ford (bekijk een documentaire over Ford hier);
- en beste vrouwelijke bijrol van Jane Darwell.
Klik hieronder in het videoscherm op de playbutton om de hele film te bekijken:
(Klik op de playbutton en dan rechtsonder op "cc" en "english" voor Engelstalige ondertitels)
- en maar liefst 4 Oscars voor beste regie, met het Ierse drama The Informer (1935), het sociaal-historisch drama The Grapes of Wrath uit 1940 over de lotgevallen van een Amerikaanse familie boerenpachters ten tijde van de Grote Depressie (bekijk de hele film hier), het nostalgische Welshe dorpsdrama How Green Was My Valley (1941) en de uitstekende Ierse romantische tragikomedie The Quiet Man uit 1952 (bekijk een filmfragment hier).
In 1971 voltooide Peter Bogdanovich -zelf ook een getalenteerde Amerikaanse cineast- zijn boeiende documentaire Directed by John Ford, waarin acteurs die in Fords films meespeelden, zoals John Wayne, James Stewart en Henry Fonda, alsook bekende regisseurs die door Ford beïnvloed zijn, zoals Orson Welles, Steven Spielberg (één van onze favoriete regisseurs), Martin Scorsese (ook één van onze favoriete regisseurs), Clint Eastwood en Walter Hill, hun bewondering uitspreken voor Ford als één van de grootmeesters van de klassieke Amerikaanse cinema. Ook John Ford zelf komt in de documentaire aan het woord, met uitleg over zijn eigen films.
Deze iconische zwart-wit western van de legendarische Amerikaanse regisseur John Ford uit 1939 groeide in de loop der jaren uit tot één van de invloedrijkste films aller tijden. Orson Welles -zelf ook een legendarische cineast- noemde Stagecoach ooit de ideale blauwdruk voor het maken van een goede film en zei dat Stagecoach bekijken vergelijkbaar is met studeren aan een filmschool. Naar eigen zeggen heeft Welles de western zelf zo'n 40 keer gezien ter voorbereiding van zijn eigen visueel verbluffende en nog invloedrijker meesterwerk Citizen Kane (1941), dat twee jaar na Stagecoach uitkwam.
Een meeslepend avontuur
Dat Stagecoach (bekijk de hele film hier) vandaag nog steeds in trek is bij cinefielen en wereldwijd beschouwd wordt als een tijdloze filmklassieker (ook wij vinden Stagecoach één van de beste westerns aller tijden) is vooral te danken aan het meeslepende scenario (gebaseerd op het kortverhaal The Stage to Lordsburg van de productieve westernschrijver Ernest Haycox uit 1937), dat pendelt tussen avontuur, humor, drama en subtiele romantiek, terwijl een postkoets in 1880 van Tonto, Arizona naar Lordsburg, New Mexico rijdt door het territorium van Apache-indianen die onder leiding van Geronimo op het oorlogspad zijn...
De opwindende achtervolging van de postkoets, met Yakima Canutt als stunt double voor hoofdrolspeler John Wayne.
All aboard!
Aan boord van de postkoets bevinden zich negen blanke, schijnbaar incompatibele passagiers:
- de zwangere jongedame Lucy Mallory (gespeeld door Louise Platt)
- de gokker Hatfield (John Carradine)
- de prostituee Dallas (Claire Trevor)
- de flamboyante dronkaard Doc Josiah Boone (Thomas Mitchell)
- de timide whiskyhandelaar Samuel Peacock (Donald Meek)
- de koetsier Buck (Andy Devine)
- de onbetrouwbare bankier Henry Gatewood (Berton Churchill)
- de jonge, voortvluchtige cowboy Ringo Kid (John Wayne in zijn doorbraakrol)
- en de marshal Curly Wilcox (George Bancroft), die de Ringo Kid wil arresteren.
V.l.n.r.: Buck, Curly, Hatfield, Peacock, Lucy, Dallas en de Ringo Kid.
Outcasts
Regisseur John Ford kiest onmiskenbaar partij voor de volkse outcasts in de postkoets, door van meet af aan boeiende scènes in te lassen waaruit blijkt dat de moedige cowboy Ringo Kid, de eenzame prostituee Dallas, de welgemanierde gokker Hatfield en de sympathieke dronkaard Doc Boone eigenlijk meer respect verdienen dan heel wat zogenaamd respectabele burgers. Zo blijkt de bankier Henry Gatewood een laffe, ordinaire dief. Ook de vrouwelijke moraalridders van de plaatselijke Law & Order Leage, die Dallas en Doc Boone in het begin van de film het stadje Tonto uitjagen, krijgen een humoristische veeg uit de pan. Ford ontmaskert deze zelfverklaarde ladies immers als kwezels en bevooroordeelde social justice warriors. Zijn nonconformistische kritiek op de puriteinse bourgeoisie is meer dan een tragikomische gimmick en vormt het onderliggende basisthema van Stagecoach. Ford was immers zelf een sigaren rokende en whisky drinkende man 'van de oude stempel', die een hekel had aan politiek correcte fatsoenrakkers. Bekijk een documentaire van Peter Bogdanovich over John Ford hier.
Dallas vertrekt met opgeheven hoofd én rokken terwijl ze de stad wordt uitgejaagd door de Law & Order Leage.
Archetypes
Behalve van het onderhoudende verhaal en de dialogen, is het ook genieten van de knappe fotografie onder leiding van cameraman Bert Glennon, met onder meer mooie wide shots van de indrukwekkende landschappen (één van Fords handelsmerken), de toepasselijke, Oscarwinnende muziek (gebaseerd op oude Amerikaanse folkdeuntjes) en de fijne acteerprestaties van de hoofdrolspelers, met een doorbraakrol van de jonge John Wayne als de Ringo Kid, een gevoelige vertolking van Claire Trevor als de gedesillusioneerde prostituee Dallas, en hilarische vertolkingen van Thomas Mitchell als de jolige zuipschuit Doc Boone en Donald Meek als de zachtzinnige whiskyhandelaar Samuel Peacock.
John Wayn's steile klim naar de roem begon met dit fameuze shot dat de Ringo Kid introduceert.
Bijna 80 jaar nadat Stagecoach bijdroeg tot heel wat van de herkenbare archetypes in het klassieke westerngenre -de prostituee met het hart van goud, de dandyeske gokker, de grappige town drunk, de opwindende achtervolging van de postkoets, de panoramische beelden van Monument Valley, enzovoort...- zijn deze archetypes vandaag clichés geworden. Wel, nu weet u waar zij vandaan kwamen toen zij nog geen clichés waren, en waarom zij clichés werden: zij zaten in Fords Stagecoach en bleken onweerstaanbaar.
Hilarische interactie tussen de zuipschuit Doc Boone en de whiskyhandelaar Samuel Peacock.
Minpunten
Valt er dan niets aan te merken opStagecoach? Toch wel: de dictie klinkt soms wat houterig, bijvoorbeeld bij sommige acteurs die bit parts (heel kleine bijrollen) spelen. En ook de eenzijdige portrettering van de Apache-indianen als een oorlogszuchtig volk laat te wensen over. Later zou Ford een genuanceerder (zij het nog steeds discutabel) standpunt over de indianen innemen, bijvoorbeeld in zijn briljante revisionistische western The Searchers uit 1956 (een visueel meesterwerk dat wij ook opnamen in onze Top 30 van de beste westerns aller tijden), maar Stagecoach behoort nog tot het genre van de klassieke western waarin de indianen vaak op een racistische manier afgebeeld werden. Ter verontschuldiging van Ford moeten we hierbij wel opmerken dat de indianen in Stagecoach slechts een bijrol spelen op de achtergrond van de dynamiek tussen de blanke passagiers in de postkoets, terwijl de indianen een centrale rol spelen in het verhaal van The Searchers.
Een indrukwekkend wide shot van Monument Valley in Utah: één van de handelsmerken van John Ford.
Kortom, Stagecoach voelt vandaag op sommige vlakken wat gedateerd aan, maar al bij al heeft deze invloedrijke klassieker de tand des tijds toch zeer goed doorstaan en blijft hij een absolute aanrader voor elke cinefiel en voor liefhebbers van westerns in het bijzonder.
JN. Stagecoach (USA-1939): beschikbaar op dvd en blu-ray disc, alsook te bekijken via onderstaande link. Met: John Wayne, Claire Trevor, Thomas Mitchell, Donald Meek, Louise Platt, John Carradine, George Bancroft, Andy Devine and Berton Churchill. Genre: western / avontuur / psychosociaal drama Klik op de oranje links voor: - de hele film: Stagecoach - full movie
Hieronder kan u genieten van een mooi filmfragment uit de uitstekende romantische tragikomedie The Quiet Man van Hollywoodveteraan John Ford uit 1952.
Het filmfragment toont het magische moment (prachtig in beeld gebracht door de Oscarwinnende cameramannen Winton C. Hoch en Archie Stout) waarop het ingetogen Iers-Amerikaanse titelpersonage Sean Thornton (gespeeld door Hollywoodster John Wayne) en de flamboyante Ierse jongedame Mary Kate Danaher (rol van de Ierse actrice Maureen O'Hara) elkaar in de jaren 20 van de vorige eeuw voor het eerst ontmoeten. Het begin van een onstuimige liefdesgeschiedenis in een traditioneel Iers plattelandsdorpje...
(Klik op de playbutton en dan bij instellingen op "Kwaliteit" en 720p voor hogere beeldkwaliteit)
In zijn uitstekende documentaire A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies uit 1995 geeft de Amerikaanse meestercineast Martin Scorsese (één van onze favoriete regisseurs) ruim 3,5 uur lang ongemeen boeiend commentaar bij Amerikaanse films en cineasten die hem beïnvloed hebben of hem toch in elk geval altijd zijn bijgebleven. Verplichte kost voor elke cinefiel!
Lees ons biografische portret van Martin Scorsese uit 2013 hier.
Om de documentaire A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies volledig te bekijken, klikt u in de onderstaande videoschermen telkens op de playbutton en dan bij instellingen op "Kwaliteit" en op 480p, 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit.
(Klik op de playbutton en dan bij instellingen op "Ondertiteling" en "Engels" voor Engelstalige ondertitels, en op "Kwaliteit" en 480p voor hogere beeldkwaliteit)
(Klik op de playbutton en dan bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)
(Klik op de playbutton en dan bij instellingen op "Ondertiteling" en "Engels (Verenigde Staten)" voor Engelstalige ondertitels, en op "Kwaliteit" en 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)
Genre: documentaire
Films die in de documentaire aan bod komen, in volgorde van hun vermelding:
- The Bad and the Beautiful (1952) van Vincente Minnelli
- Duel in the Sun (1946) van King Vidor, William Dieterle en Otto Brower
- The Girl Can't Help It (1956) van Frank Tashlin
- Bigger Than Life (1956) van Nicholas Ray
- Vertigo (1958) van Alfred Hitchcock
- The Naked Kiss (1964) van Samuel Fuller
- Murder by Contract (1958) van Irving Lerner
- The Red House (1947) van Delmer Daves
- The Phenix City Story (1955) van Phil Karlson
- Sullivan's Travels (1941) van Preston Sturges
- The Crowd (1928) van King Vidor
- The Big Parade (1925) van King Vidor
- Shadow of a Doubt (1943) van Alfred Hitchcock
- Mr. Smith Goes to Washington (1939) van Frank Capra
- The Great Train Robbery (1903) van Edwin S. Porter
- The Musketeers of Pig Alley (1912) van D.W. Griffith
- High Sierra (1941) van Raoul Walsh
- Colorado Territory (1949) van Raoul Walsh
- Stagecoach (1939) van John Ford
- She Wore a Yellow Ribbon (1949) van John Ford
- The Searchers (1956) van John Ford
- The Furies (1950) van Anthony Mann
- The Naked Spur (1953) van Anthony Mann
- The Tall T (1957) van Budd Boetticher
- The Left Handed Gun (1958) van Arthur Penn
- Unforgiven (1992) van Clint Eastwood
- Chesty: A Tribute to a Legend (1971) van John Ford
- The Public Enemy (1931) van William A. Wellman
- The Regeneration (1915) van Raoul Walsh
- Scarface (1932) van Howard Hawks en Richard Rosson
- The Roaring Twenties (1939) van Raoul Walsh
- I Walk Alone (1948) van Byron Haskin
- Force of Evil (1948) van Abraham Polonsky
- Point Blank (1967) van John Boorman
- Gold Diggers of 1935 (1935) van Busby Berkeley
- Gold Diggers of 1933 (1933) van Mervyn LeRoy
- 42nd Street (1933) van Lloyd Bacon
- Footlight Parade (1933) van Lloyd Bacon
- Meet Me in St. Louis (1944) van Vincente Minnelli
- My Dream Is Yours (1949) van Michael Curtiz
- New York, New York (1977) van Martin Scorsese
- The Band Wagon (1953) van Vincente Minnelli
- A Star Is Born (1954) van George Cukor
- All That Jazz (1979) van Bob Fosse
- The Cameraman (1928) van Edward Sedgwick
- The Birth of a Nation (1915) van D.W. Griffith
- Death's Marathon (1913) van D.W. Griffith
- Cabiria (1914) van Giovanni Pastrone
- Intolerance (1916) van D.W. Griffith
- The Ten Commandments (1923) van Cecil B. DeMille
- Samson and Delilah (1949) van Cecil B. DeMille
- The Ten Commandments (1956) van Cecil B. DeMille
- Sunrise: A Song of Two Humans (1927) van F.W. Murnau
- Seventh Heaven (1927) van Frank Borzage
- Anna Christie (1930) van Clarence Brown
- Her Man (1930) van Tay Garnett
- The Big House (1930) van George W. Hill
- Leave Her to Heaven (1945) van John M. Stahl
- Johnny Guitar (1954) van Nicholas Ray
- The Robe (1953) van Henry Koster
- East of Eden (1955) van Elia Kazan
- Some Came Running (1958) van Vincente Minnelli
- Land of the Pharaohs (1955) van Howard Hawks
- The Fall of the Roman Empire (1964) van Anthony Mann
- The Young Indiana Jones Chronicles (1992-1993) van Steven Spielberg
- 2001: A Space Odyssey (1968) van Stanley Kubrick
- Cat People (1942) van Jacques Tourneur
- I Walked with a Zombie (1943) van Jacques Tourneur
- Letter from an Unknown Woman (1948) van Max Ophüls
- Scarlet Street (1945) van Fritz Lang
- Detour (1945) van Edgar G. Ulmer
- Double Indemnity (1944) van Billy Wilder
- Crime Wave (1954) van André De Toth
- Outrage (1950) van Ida Lupino
- Gun Crazy (1950) van Joseph H. Lewis
- T-Men (1947) van Anthony Mann
- Raw Deal (1948) van Anthony Mann
- Kiss Me Deadly (1955) van Robert Aldrich
- Silver Lode (1954) van Allan Dwan
- AllThat Heaven Allows (1955) van Douglas Sirk
- Bigger Than Life (1956) van Nicholas Ray
- Forty Guns (1957) van Samuel Fuller
- Pickup on South Street (1953) van Samuel Fuller
- Shock Corridor (1963) van Samuel Fuller
- Two Weeks in Another Town (1962) van Vincente Minnelli
- Broken Blossoms (1919) van D.W. Griffith
- The Wedding March (1928) van Erich von Stroheim
- I Am a Fugitive from a Chain Gang (1932) van Mervyn LeRoy
- Hell's Highway (1932) van Rowland Brown
- Wild Boys of the Road (1933) van William Wellman
- Heroes for Sale (1933) van William Wellman
- The Scarlet Empress (1934) van Josef von Sternberg
- Citizen Kane (1941) van Orson Welles
- The Magnificent Ambersons (1942) van Orson Welles
- A Streetcar Named Desire (1951) van Elia Kazan
- On the Waterfront (1954) van Elia Kazan
- Apache (1954) van Robert Aldrich
- Blackboard Jungle (1955) van Richard Brooks
- The Wild One (1953) van László Benedek
- Advise & Consent (1962) van Otto Preminger
- Paths of Glory (1957) van Stanley Kubrick
- I Want to Live! (1958) van Robert Wise
- The Man with the Golden Arm (1955) van Otto Preminger
- Sweet Smell of Success (1957) van Alexander Mackendrick
(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)
In het bovenstaande filmfragment uit Sergio Leone's magistrale spaghettiwestern Once Upon a Time in the West uit 1968 (originele Italiaanse titel: C'era una volta il West) -onze favoriete western en tevens één van onze favoriete films tout court- zien we hoe de voormalige prostituee Jill McBain (gevoelig vertolkt door de beeldschone Italiaanse actrice Claudia Cardinale) per trein arriveert in het (fictieve) Amerikaanse westernstadje Flagstone en teleurgesteld merkt dat haar kersverse echtgenoot niet is komen opdagen om haar af te halen van het treinstation.
Morricone
De Italiaanse maestro Ennio Morricone -met voorsprong de beste componist van filmmuziek aller tijden (lees daarover meer hier)- bedacht voor het personage Jill (net als voor elk van de andere hoofdpersonages in de film) een eigen, toepasselijk muzikaal thema. Jill's bitterzoete muzikale thema drukt de melancholie van haar wilskrachtige, maar door tegenspoed getekend karakter perfect uit. De ijle, etherische, zuiver vocale (woordenloze) en wondermooie vrouwelijke zangstem die u hoort, is van de Italiaanse zangeres Edda Dell'Orso, met wie Morricone ook samenwerkte voor diens muziek in Leone's invloedrijke spaghettiwestern A Fistful of Dollars uit 1964 en Leone's iconische spaghettiwestern The Good, the Bad and the Uglyuit 1966 (ook één van onze favoriete westerns).
Zes schitterende soundtracks van Morricone, waaronder de muziek in A Fistful of Dollars, The Good, the Bad and the Ugly en Once Upon a Time in the West, kan u hier beluisteren.
Harmonie
Op vraag van Sergio Leone (één van onze favoriete regisseurs), liet Morricone zijn muziek voor Once Upon a Time in the West opnemen alvorens de filmopnames begonnen, zodat cast en crew de muziek konden horen tijdens de filmopnames. Dat bracht de acteurs in de juiste stemming en verzekerde ook de ritmische harmonie tussen de muziek, de motoriek en mimiek van de acteurs en de camerabewegingen. Vandaar de naadloze samenhang tussen beeld en muziek in Once Upon a Time in the West, bijvoorbeeld wanneer de camera in bovenstaand fragment omhoog zwenkt boven het treinstation en het drukke stadje Flagstone in beeld verschijnt terwijl de muziek simultaan in crescendo aanzwelt.
Geniaal duo
Once Upon a Time in the West werd goeddeels opgenomen in Spanje, maar het weidse, indrukwekkende landschap dat u in bovenstaand fragment ziet is onmiskenbaar gefilmd in Monument Valley in Utah, waar ook tal van andere westerns werden gedraaid, waaronder de visueel verbluffende klassieker The Searchers (1956) van John Ford (ook één van onze favoriete westerns).
Leone en Morricone: het was een unieke, geniale combinatie, zoals blijkt uit Once Upon a Time in the West, volgens ons nog steeds de beste western in de filmgeschiedenis.
