Timbuktu - trailer

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: drama

Klik op de oranje link voor ons biografische portret van de regisseur: Het humanisme van Abderrahmane Sissako

Nightcrawler - trailer

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder op 480p, 720p of 1080p voor hogere beeldresolutie)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Nightcrawler: Nieuwsvampier

Genre: thriller / psychosociaal drama / satire

Portret.

Het humanisme van 

Abderrahmane Sissako 

Bestookt door allerlei tegenstrijdige berichten over de jihadisten van de islamitische organisatie ISIS (soms ook Daesh, Da'isj, ISIL of kortweg IS genoemd), is het voor outsiders onbegonnen werk om de complexe chaos in het Midden-Oosten te ontrafelen. Toch is één ding duidelijk: overal waar extremisten, al of niet met steun van het westen, aan de macht komen, staat de vrijheid van de lokale bevolking onder druk. 

Ook in het West-Afrikaanse land Mali probeerden rebellen in 2012 de sharia (het islamitisch recht) in te voeren. Zo was het in de Malinese stad Timboektoe naar verluidt verboden om muziek te spelen, sigaretten te roken en zelfs voetbal te spelen, tot Malinese en Franse legertroepen de stad heroverden. Intussen zou een koppel in het Malinese stadje Adjelhoc dood gestenigd zijn, omdat de man en vrouw kinderen hadden terwijl zij niet getrouwd waren. Deze tragische gebeurtenissen inspireerden de in Mali opgegroeide Mauritaanse cineast Abderrahmane Sissako tot het maken van Timbuktu (2014): een nieuw sociaal drama dat draait rond de lotgevallen van een Malinese veehoeder en zijn gezin tijdens het schrikbewind van de islamitische extremisten. 

Screenshot van een scène in Timbuktu.

Sociaal geëngageerd

Timbuktu werd opgenomen in het West-Afrikaanse land Mauritanië, waar Sissako in 1961 geboren werd. De internationale filmpers looft Timbuktu voor onder meer de mooie beelden en dramatische impact. Op het voorbije Filmfestival van Cannes kreeg de film zowel de Prijs van de Oecumenische Jury als de Prix François Chalais. Beide prijzen bekronen het humanistische karakter van films, wat inderdaad een leidraad vormt in het oeuvre van Sissako.

Reeds in zijn kortfilm Le jeu (1989) -Sissako's afstudeerproject aan de befaamde VGIK-filmschool in de Russische hoofdstad Moskou- evoceerde Sissako de ontwrichtende impact van oorlog. 

In 1998, toen hij al naar Frankrijk geëmigreerd was, focuste Sissako in zijn tragikomedie La vie sur terre op het contrast tussen het westen en het Malinese plattelandsleven. 

Vier jaar later stond Sissako in zijn drama Heremakono (2002) stil bij de verzuchtingen van Mauritaniërs die dromen van een beter leven in Europa. Dat leverde hem op het Filmfestival van Cannes de prijs voor beste buitenlandse cineast van het jaar op. 

In het rechtbankdrama Bamako (2006), vernoemd naar de Malinese hoofdstad, stelde Sissako financiële instellingen zoals het IMF en de Wereldbank mee verantwoordelijk voor de armoede in Afrika.

De Franse actrice Aïssa Maïga (van Senegalese en Malinese komaf)
in Bamako.

En ook in Sissako's nieuwe film Timbuktu toont de intussen 53-jarige cineast dat zijn sociaal geëngageerde maatschappijkritiek boeiende cinema kan opleveren.

Joeri Naanai

Timbuktu (Frankrijk/Mauretanië-2014): in de Belgische bioscopen vanaf 17 december 2014.

Met: Ibrahim Ahmed, Toulou Kiki, Abel Jafri, Fatoumata Diawara, Kettly Noël, Layla Walet Mohamed en Mehdi Ag Mohamed.

Genre: sociaal drama

Klik op de oranje link voor de trailer: Timbuktu - trailer

Nieuwsvampier

Nightcrawler  van Dan Gilroy     ★★★★

Dit zelfgeschreven langspeelfilmdebuut van de Amerikaanse regisseur Dan Gilroy stond al een tijdje op ons lijstje van recente bioscoopfilms die we nog wilden zien alvorens ze uit roulatie verdwijnen. Gisterenavond is het er eindelijk van gekomen om Nightcrawler (2014) te bekijken. En we hadden er geen spijt van.

Ramptoerisme

Nightcrawler is een fascinerende psychosociale mediasatire met thrillerelementen over de bedenkelijke praktijken van de hedendaagse nieuwsmedia. 

Jake Gyllenhaal (links) en Riz Ahmed.

Het Amerikaanse hoofdpersonage Lou Bloom (één van de beste movie villains aller tijden, schitterend vertolkt door Jake Gyllenhaal) is een bijdehante en gewetenloze kruimeldief die hogerop wil in ‘t leven. Tijdens één van zijn nachtelijke strooptochten in Los Angeles ziet hij op de autosnelweg een freelance cameraploegje dat de tragische gevolgen van een zwaar verkeersongeval komt filmen. Lou ziet zo'n job ook wel zitten. Hij koopt een camera en een politiescanner, neemt een jonge assistent in dienst (overtuigend gespeeld door Riz Ahmed) en is voortaan in business als een nightcrawler. Nightcrawlers zijn freelance nieuwsjagers die ‘s nachts op pad gaan om misdaden, verkeersongevallen, branden en ander onheil te filmen. Nadien verkopen ze hun opnames aan nieuwszenders. Kortom, nightcrawlers zijn professionele ramptoeristen. 

Aanvankelijk wat onwennig als kersverse videograaf, leert Lou snel bij. Heel snel. In die mate zelfs dat voor Lou het doel om lucratief nieuws te màken alle middelen heiligt...

Jake Gyllenhaal als de gewetenloze nightcrawler Lou.

De ene zijn dood...

Nightcrawler focust niet alleen op het immorele karakter van Lou, maar ook op de sensatiezucht en het voyeurisme van nieuwszenders en hun publiek. Onder de commerciële dictatuur van kijkcijfers en adverteerders, doen de media niet zozeer aan objectieve verslaggeving, maar veeleer aan manipulatie van het nieuws door op een selectieve en tendentieuze manier in te spelen op de angsten en driften van het publiek. Daarbij zoemen ze letterlijk en figuurlijk in op de meest spectaculaire en bloederige aspecten van het nieuws. Of zoals Nina (sterke come back van Rene Russo), de opportunistische nieuwsregisseuse van een lokale tv-zender, haar journaal botweg omschrijft: "Think of our newscast as a screaming woman, running down the street with her throat cut." Nina is bij de tv-zender verantwoordelijk voor de nieuwsploegen die 's nachts werken tijdens de zogeheten vampire shift. De vergelijking met vampieren is ook anderszins toepasselijk, want het levensbloed van de media is andermans leed. Gyllenhaal ziet er ook een beetje uit als een vampier met holle blik, want voor zijn rol van Lou viel hij naar verluidt 14 kilo af.

Sociopaat

Jake Gyllenhaal is een rasacteur die reeds uitblonk in onder meer het fascinerende en angstaanjagende mysterie Donnie Darko uit 2001, het briljante misdaadmysterie Zodiac uit 2007 (één van onze favoriete films over seriemoorden en één van onze favoriete politiefilms, alsook één van onze favoriete films tout court; bekijk de hele film hier), het aangrijpende psychologisch misdaaddrama Prisoners uit 2013 en de intrigerende psychologische mysteriethriller Enemy uit 2013 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier). Ook in Nightcrawler is Gyllenhaal op dreef als het enigmatische hoofdpersonage. 

Lou is een gladde jongen die zich uitdrukt alsof hij voorleest uit een zelfhulpboek voor would-be managers. Op het eerste gezicht ziet de magere kerel er vrij nerdy uit. Maar vergis u niet: onder zijn kwajongensachtige voorkomen gaat een ijskoude sociopaat schuil. De gruwel die hij 's nachts op straat filmt, lijkt hem niet te deren. En vriendschap reduceert hij op een utilistische manier tot "een geschenk dat je jezelf cadeau doet". Maar wanneer hij in Nina's tv-studio een grote wandfoto van de nachtelijke skyline van Los Angeles ziet, zegt Lou ontroerd: "On tv it looks so real." Lou heeft onmiskenbaar weinig voeling met de realiteit. Veel komen we niet te weten over zijn voorgeschiedenis. Maar het is duidelijk dat Lou een gestoorde einzelgänger is. In dat opzicht lijkt hij op het door Robert De Niro vertolkte iconische personage Travis Bickle (ook één van de beste movie villains aller tijden) in de briljante existentiële karakterstudie Taxi Driver (1976) van Martin Scorsese (één van onze favoriete films): "God’s lonely man" die 's nachts in zijn taxi door de troosteloze straten van New York rijdt terwijl hij op de rand van de waanzin balanceert en zich wanhopig afvraagt hoe hij zin kan verschaffen aan zijn uitzichtloze leventje (lees onze recensie van Taxi Driver hier, bekijk een filmfragment hier en de trailer hier). En net als Travis, blijft ook Lou ondoorgrondelijk voor de kijker. 

Los Angeles by Night

Nightcrawler blinkt tevens uit in knap camerawerk (van Robert Elswit) en een beheerste montage (van John Gilroy). 

De film wekt het nachtelijke Los Angeles sfeervol tot leven en herinnert op dat vlak aan de droefgeestige maar ook poëtische aanblik van het nachtelijke straatleven in Taxi Driver, Heat (1995) van Michael Mann (één van onze favoriete politiefilms), Collateral (2004) van Michael Mann (bekijk een filmfragment hier) en Drive (2011) van Nicolas Winding Refn (lees onze recensie hier en bekijk een filmfragment hier): ook films waarin het grootstedelijke nachtleven als het ware een hoofdpersonage is. 

Dat Nightcrawler zich goeddeels in het holst van de nacht afspeelt, draagt ook bij tot de ontluisterende mediakritiek in de film. De bedrijfscultuur van de media wordt immers ontmaskerd als een meedogenloos egocentrische mentaliteit die het daglicht schuwt. In de regiekamers worden onder het mom van beweerde 'journalistiek' vooral de belangen van de aandeelhouders en de carrières van de 'journalisten' en hun bazen gediend. 

Als een striemende aanklacht tegen de mensonterende commerciële exploitatie van sensatiezucht en voyeurisme, hoort Nightcrawler thuis in het rijtje van kritische mediasatires zoals Ace in the Hole (1951), Sweet Smell of Success (1957), Network (1976), C'est arrivé près de chez vous uit 1992 (één van onze favoriete films over seriemoorden; bekijk de hele film hier), To Die For (1995), The Truman Show (1998) en Shattered Glass uit 2003 (lees onze recensie hier). In dat rijtje is Nightcrawler overigens één van de meest cynische films, zoals blijkt uit onder meer de aangrijpende scène waarin Nina onderhandelt met Lou over de prijs van één van zijn video-opnames terwijl op de achtergrond het screenshot te zien is van een man die dood ligt te bloeden. En je zou eens moeten weten weet wie die man is... 

Rene Russo en Jake Gyllenhaal.

Andere voorbeelden van sterke scènes: het etentje dat Lou misbruikt om Nina te chanteren; het bloedbad in een villa; de set-up van twee criminelen in een fastfoodrestaurant; en de knappe slotscène waarin de zwarte bestelwagens van de nieuwsploeg bij volle maan de nacht inrijden als een bende vampiers die bloed geroken hebben... 

Wij kleefden gisterenavond aan het scherm. Als een voyeuristische nightcrawler... 

JN.

Nightcrawler (USA-2014): in de Belgische bioscopen sinds 5 november 2014.

Met: Jake Gyllenhaal, Rene Russo en Riz Ahmed.

Genre: thriller / mediasatire / psychosociaal drama

Klik op de oranje link voor de trailer: Nightcrawler - trailer

Mr. Turner - trailer

(Klik op de plazybutton en dan rechtsonder op 480p, 720p of 1080p voor hogere beeldresolutie)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Mr. Turner: Schilder van het licht

Genre: biopic / kunstfilm / historisch drama

Schilder van het licht

Mr. Turner  van Mike Leigh     ★★★

De Engelse kunstenaar William Turner (1775-1851), misschien wel de gevoeligste landschapsschilder aller tijden, wist in zijn indrukwekkende olieverfdoeken en intieme aquarellen als geen ander het lichtspel in lucht, wolken en water te vatten. Zijn expressieve maar tegelijk fijne schildertechniek -een combinatie van grove borstelstreken en oog voor detail- resulteerde in betoverend mooie doeken die anticipeerden op het impressionisme en zelfs op de abstracte kunst, zoals zijn werk Rain, Steam and Speed - The Great Western Railway uit 1844. 

Rain, Steam and Speed van William Turner uit 1844.

Turner verwierf vooral faam met zijn onvergetelijke zeegezichten. Naar eigen zeggen liet hij zich tijdens een storm op zee zelfs eens vastbinden aan een scheepsmast om de natuurelementen beter te voelen als inspiratiebron voor zijn doek Snow Storm - Steam-Boat off a Harbour's Mouth uit 1842. 

Snow Storm van William Turner uit 1842.

Tussen goed en kwaad

De Engelse cineast Mike Leigh steekt zijn bewondering voor Turner niet onder stoelen of banken in zijn nieuwe film Mr. Turner (2014): een boeiende biopic over de laatste 25 jaar in het leven van de geniale Romantische kunstenaar. Leigh focust in zijn zelfgeschreven scenario onder meer op de warme band tussen Turner en diens vader, op Turners obsessie met licht, en op het onbegrip van zijn tijdgenoten wanneer zijn werk steeds expressiever en abstracter wordt in zijn poging om de essentie van vorm, licht en kleur uit te drukken. Toch is Mr. Turner geen hagiografie geworden. De film toont Turner immers ook als een norse man die verschillende maîtresses had, zijn eigen kinderen verwaarloosde en zijn huismeid (die aan de huidziekte psoriasis leed) seksueel uitbuitte.

De titelrol van Turner wordt gespeeld door de Londense acteur Timothy Spall. Met zijn markante 'karakterkop' was Spall de juiste keuze voor de belichaming van een grommende kunstenaar met een boers voorkomen waaronder echter een gevoelige en hyperintelligente man schuilging. Spall acteert met verve. En dat mag je letterlijk nemen, want hij volgde twee jaar les om te leren schilderen in de stijl van Turner. Hij werd hiervoor op het voorbije Filmfestival van Cannes bekroond met de prijs voor beste acteur. 

Timothy Spall in de titelrol van Mr. Turner.. 

De film is ook knap geënsceneerd op locaties die de wereld van Turner geloofwaardig tot leven wekken, zoals pittoreske havenstadjes en het landgoed van mecenas Lord Egremont. Ook de archaïsche, vaak humoristische dialogen, die het 19de–eeuwse Engels benaderen, dragen bij tot een gevoel van historische authenticiteit. 

De hoofdrol in deze mooi in beeld gebrachte kunstfilm is echter weggelegd voor het licht dat zo'n centrale rol speelt in het oeuvre van Turner. Beïnvloed door de kleurenleer van de Duitse wetenschapper en auteur Goethe, ontwikkelde Turner een boeiende theorie over de elektromagnetiserende kracht die de kleur (ultra)violet in het lichtspectrum uitoefent op de dingen en aantoont dat onze wereld –het ontstaan en vergaan van de dingen- niet alleen figuurlijk maar ook letterlijk een lichtspel is van tegenstellingen. Of zoals Turner het in de film uitdrukt: "Wit is de kracht van het goede. Zwart is de duivel." 

Picturaal

Cameraman Dick Pope haalde voor Mr. Turner alles uit de kast om de belevingswereld en sublieme artistieke visie van Turner tot hun recht te laten komen. Met prachtige shots, zoals dat van schuimige zeegolven die aanspoelen tegen de witte krijtrotsen van Dover, krijgt de film ook zelf een picturale, schilderachtige kwaliteit. Het poëtische shot van een sleepboot die een zeilschip over de rivier de Theems trekt tegen de achtergrond van de ondergaande zon lijkt zelfs als twee druppels water op Turners beroemde schilderij The fighting Temeraire tugged to her last berth to be broken up uit 1838. Pope werd op het Filmfestival van Cannes dan ook bekroond door de jury met de Prix Vulcain de l’Artiste Technicien "for bringing to light the works of Turner in the movie". 

Het doek The fighting Temeraire met daarboven een screenshot uit de film Mr. Turner.

Op dramatisch vlak viel nog meer te halen uit Mr. Turner. Maar net zoals Girl With a Pearl Earring van Peter Webber uit 2003 (lees onze recensie hier) de kijker een blik gunde achter de schermen van het leven van de 17de-eeuwse Nederlandse meester Johannes Vermeer, maakt ook Mr. Turner de man achter de kunstenaar alvast iets minder ongrijpbaar.

JN.

Mr. Turner (Groot-Brittannië-2014): in de Belgische bioscopen vanaf 10 december 2014.

Met: Timothy Spall.

Genre: biopic / kunstfilm / historisch drama

Klik op de oranje link voor de trailer: Mr. Turner - trailer