Van wensdroom naar nachtmerrie

Lost Highway  van David Lynch     ★★★★★ 

Lost Highway (één van onze favoriete films) is een duister, angstaanjagend en visueel verbluffend meesterwerk uit 1997 van de Amerikaanse cultcineast David Lynch (één van onze favoriete regisseurs).

Waarschuwing

Om de bizarre plot van Lost Highway te verduidelijken, hebben we hieronder mogelijke verklaringen gegeven die de film veel toegankelijker maken maar SPOILERS bevatten. Wie de film nog niet gezien heeft en hem onbevangen wil bekijken, kan nu stoppen met lezen.

Een mysterieuze neo noir relatiethriller

Het fascinerende verhaal van Lost Highway is opgebouwd als een mysterieuze, psychoseksuele neo noir relatiethriller over de Amerikaanse saxofonist Fred (gespeeld door Bill Pullman), die zijn donkerharige vrouw Renée (met sensuele ondoorgrondelijkheid briljant vertolkt door Patricia Arquette) verdenkt van ontrouw. 

Bill Pullman als de achterdochtige en jaloerse Fred,
en Patricia Arquette als zijn ondoorgrondelijke vrouw Renée.

Op een dag hoort Fred in hun woning de deurbel. Via de intercom zegt iemand tegen Fred: "Dick Laurent is dood." In de verte klinken loeiende politiesirenes. Wanneer Fred door het venster naar buiten kijkt, ziet hij echter niemand op straat. De dagen nadien ontdekken Fred en Renée elke ochtend een anonieme envelop met een videocassette op het bordes van hun woning. De beelden op de videocassettes tonen vreemd genoeg de voorgevel en zelfs het interieur van hun eigen woning. Met elke nieuwe videocassette worden de beelden steeds angstaanjagender. Wie heeft ze gefilmd...?

Robert Blake als de mysterieuze Man in het Zwart.

Op een feestje ontmoeten Fred en Renée de gluiperige gastheer Andy (gespeeld door een perfect gecaste Michael Massee). Hij is een oude bekende van Renée die met haar flirt, wat Fred jaloers maakt. Vlak daarna ontmoet Fred op het feestje een mysterieuze, in het zwart geklede man (een griezelige rol van Robert Blake), die in raadsels spreekt. Zo beweert de man dat hij Fred eerder al ontmoette bij Fred thuis, wat Fred zich echter niet kan herinneren. De Man in het Zwart beweert op het feestje zelfs dat hij zich gelijktijdig in Freds woning bevindt. Fred gelooft dat natuurlijk niet en telefoneert meteen naar zijn eigen woning, waar de Man in het Zwart daadwerkelijk opneemt en antwoordt terwijl de man zich nochtans op het feestje in het gezelschap van Fred bevindt. Wat is hier aan de hand...?

Michael Massee is perfect gecast als de gluiperige Andy.

Volgens Andy is de Man in het Zwart een vriend van (de intussen dode?) Dick Laurent. Het gezicht van de Man in het Zwart lijkt bovendien als twee druppels water op het gezicht van een man die Fred enkele dagen voordien tijdens een omineuze hallucinatie thuis meende te ontwaren in het gezicht van zijn vrouw nadat Fred haar seksueel teleurstelde (omdat hij wellicht last heeft van impotentie). Volgens ons symboliseert de Man in het Zwart de duivel en/of Freds donkere kant (het Freudiaanse Es met zijn instinctieve driften, waaronder jaloezie en agressie). Dat verklaart waarom de Man in het Zwart overal (zelfs gelijktijdig) kan opduiken waar Fred is of ooit was: de duivel is niet gebonden aan plaats of tijd, en kwalijke innerlijke driften (zoals Freds jaloerse boosheid bv.) kunnen overal opdagen (op het voormelde feestje bv.) en blijven rondhangen als een slechte atmosfeer op de plek waar ze heers(t)en (bv. in Freds woning en problematische huwelijk). Wanneer Fred op het feestje naar huis belt en de Man in het Zwart daar opneemt (hoewel die zich tegelijkertijd ook op het feestje bevindt), vraagt Fred aan hem: "Hoe ben je in mijn huis geraakt?" De Man in het Zwart antwoordt: "Jij hebt me uitgenodigd. Het is niet mijn gewoonte om te gaan waar ik niet welkom ben." Dat antwoord heeft een diepere betekenis en bevestigt dat de Man in het Zwart de duivel is en/of het product/de incarnatie van kwaadaardige driften (zoals Freds jaloerse agressie). Daarom daagt de Man in het Zwart op waar men kwaad van zin is (zoals op het feestje en in Freds woning), want kwalijke gedachten of gevoelens (zoals jaloezie of wraaklust) zijn een uitnodiging om hem te doen verschijnen. Toen Fred het gezicht van de Man in het Zwart meende te zien in het gezicht van zijn vrouw, was dat dus het gevolg/product van Freds kwalijke gevoelens ten aanzien van zijn vrouw nadat hij haar in hun bed seksueel teleurstelde en zij hem met een (goedbedoeld of integendeel minachtend) schouderklopje troostte, wat Fred aanvoelde als een vernedering.   

Freds hallucinatie, waarin het gezicht van zijn vrouw
er plots uitziet als dat van de Man in het Zwart.

Na het feestje keren Fred en Renée terug naar huis, waar Fred haar op gruwelijke wijze vermoordt in een jaloerse razernij. De resultaten van dat bloedbad waren reeds te zien op de laatste videocassette (zie hoger), die Fred in zijn eentje bekeek. Tijdens zijn vlucht voor de politie (zie verder) en/of na zijn arrestatie en terdoodveroordeling voor de moord op zijn vrouw, beeldt Fred zich (in zijn vluchtauto op de snelweg en/of in de dodencel en/of op de elektrische stoel) een wensdroom in, waarin zijn jongere, viriele en beheerste alter ego Pete (rol van Balthazar Getty) plots zijn plaats in de dodencel ingenomen heeft. In Freds droom wordt Pete vrijgelaten door de gevangenisdirecteur, omdat Pete niet op de veroordeelde Fred lijkt. Zo bevrijdt Fred zichzelf figuurlijk uit de gevangenis via zijn droompersonage Pete. In Freds droom begint Pete bovendien stiekem een romantische affaire met een blondharige, geïdealiseerde versie van zijn vrouw, die in Freds droom Alice heet (ook briljant vertolkt door Arquette) en het liefje is van ene Mr. Eddy (met charismatisch brio gespeeld door Robert Loggia). Mr. Eddy is een gangster die later Dick Laurent blijkt te heten: een gewetenloze pornograaf die bevriend is met Andy en (in Freds droom) niét dood is.  

Patricia Arquette als Alice, en Balthazar Getty als Pete.

Freds droom evolueert echter naar een nachtmerrie waarin Alice zich steeds manipulatiever en onbetrouwbaarder begint te gedragen, waardoor de onvoorspelbare droomrelatie tussen Pete en Alice tot op zekere hoogte gelijkenissen begint te vertonen met de (echte) fatale relatie die Fred had met zijn (vermoedelijk ontrouwe) vrouw Renée. Zo wordt Pete ook in de wensdroom/nachtmerrie steeds achterdochtiger en jaloerser, terwijl Alice/Renée stilaan haar ware gelaat als femme fatale toont, bijvoorbeeld in de shockerende droomsequentie (of flashback?) waarin Dick Laurent/Mr. Eddy en Renée/Alice samen naar een (wellicht door Mr. Eddy/Dick Laurent geproduceerde en door Andy gecaste) snuff movie kijken. In die snuff movie spelen rockster Marilyn Manson en zijn bassiste Twiggy Ramirez trouwens bijrolletjes als pornoacteurs.  

Dick Laurent/Mr. Eddy en Renée/Alice.

Een psychogene fugue

Lost Highway is een hermetische, surrealistische film over controle- en bezitsdrang, driften (vooral seksuele lust, jaloezie en agressie) en gespleten identiteit, met een complexe narratieve structuur, schijnbaar onmogelijke plotwendingen, symbolen en metaforen. Net als een droom. Of liever: een droom die afglijdt naar een nachtmerrie wanneer Freds ondraaglijke realiteit als jaloerse moordenaar doorsijpelt in zijn droom. Gespleten identiteit en wensdromen die evolueren naar nachtmerries waarin de realiteit doorsijpelt zijn terugkerende motieven in het oeuvre van David Lynch, met name in zijn latere film Mulholland Drive uit 2001 (ook één van onze favoriete films).

Patricia Arquette in haar glansrol als Alice.

Wanneer Fred zich (in zijn vluchtauto en/of in de dodencel en/of op de elektrische stoel) een alternatieve realiteit inbeeldt waarin hij als zijn jonge en viriele alter ego Pete een passionele relatie begint met Alice (de geïdealiseerde versie van zijn vrouw Renée), is dat Freds manier om zichzelf te kunnen blijven aanvaarden; om de gruwelijke moord op zijn vrouw Renée te verdringen naar zijn onderbewuste en te vervangen door een romantische fantasie. Eerder in de film zei Fred trouwens: “Ik hou ervan om dingen op mijn eigen manier te herinneren. Hoe ik ze herinnerde. Niet noodzakelijk hoe ze echt gebeurden." Zulk een psychologische vlucht uit de realiteit wordt in de medische vakliteratuur een dissociatieve of psychogene fugue genoemd en is vaak het gevolg van posttraumatische stress; in Freds geval zijn ondraaglijke zelfbeeld als de jaloerse moordenaar van zijn vrouw. Lynch beschreef Lost Highway overigens zelf als een "psychogenic fugue".

Balthazar Getty als Pete, en Patricia Arquette als Alice.

Freds onbewuste herinneringen aan zijn echte leven werken echter door in zijn wensdroom. Zo hoort zijn droompersonage Pete op de radio saxofoonmuziek die identiek is aan de muziek die Fred in werkelijkheid zelf speelde. Pete verandert de radiozender en zegt dat hij niet van die muziek houdt, wat begrepen moet worden als Fred die tijdens zijn droom zijn ingebeelde alter ego Pete verbiedt om de droom te laten verpesten door de realiteit. Tevergeefs, want Freds dissociatieve romantische fantasie over Pete's relatie met Alice wordt verder ondergraven door Freds reële herinneringen aan de vermoedelijke ontrouw van zijn vrouw Renée en aan zijn eigen toenmalige achterdocht en jaloezie, die zijn fantasie binnendringen en wijzigen. Dat verklaart waarom de (door Fred ingebeelde) relatie tussen Pete en Alice ontspoort tot een verschrikkelijke nachtmerrie die Freds recente (echte) verleden tot op zekere hoogte weerspiegelt. Een verleden waarin Fred niet alleen zijn vrouw Renée vermoordde, maar (misschien) ook haar (vermeende) minnaar Dick Laurent (in de droom aka Mr. Eddy). 

Robert Loggia blinkt uit als Mr. Eddy/Dick Laurent.

Als kijker komen we er niet achter of Renée echt ontrouw was. Het is waarschijnlijk dat ook Fred twijfelt aan de ontrouw van zijn vrouw. Net zoals het stikjaloerse hoofdpersonage Paul in het fascinerende, Hitchockiaanse psychologisch relatiedrama L'enfer (1994) van de Franse cineast Claude Chabrol, waarin Paul én de kijker ook niet te weten komen of Pauls aantrekkelijke echtgenote echt ontrouw is dan wel of Paul zich gewoon op sleeptouw laat nemen door zijn eigen jaloerse verbeelding (bekijk de trailer van L'enfer hier en de hele film hier). Vraagje: heeft David Lynch L'enfer ooit gezien alvorens hij aan Lost Highway begon...?  

Hoe dan ook, in Freds fantasie creëert hij een zelfverontschuldigende legitimatie voor Renée's gruwelijke dood: door van Alice (en onrechtstreeks dus ook van Renée) een verleidelijke en onbetrouwbare vrouw te maken, die haar ware aard toont en niet alleen een ontrouwe maar bovendien ronduit kwaadaardige femme fatale blijkt te zijn, probeert Fred zich in zijn fantasie post factum vrij te pleiten van de moord op Renée en zichzelf te overtuigen dat zulke vrouwen niet beter verdienen.

Alice blijkt een femme fatale.

Incubus

Om het verhaal van Lost Highway beter te kunnen volgen, is het tevens van belang om de cruciale rol van de Man in het Zwart op waarde te schatten: telkens wanneer die diabolisch uitziende man iets zegt of doet, moeten zijn woorden en daden begrepen worden als de gedachten, gevoelens, woorden of daden van de duivel en/of van Freds donkere kant. De Man in het Zwart is een soort van incubus, die Fred/Pete (en wellicht ook Dick Laurent/Mr. Eddy, Renée/Alice en Andy) kwaadaardige dingen influistert en zo onder meer lust, hebzucht, ontrouw, verraad, jaloezie, haat en geweld zaait. Wanneer de Man in het Zwart in de woestijn een mes geeft aan Fred (zie verder), is het dus Fred zélf die, in zijn droom of in een reële (of deels reële) herinnering/flashback, een mes grijpt op instructie van de duivel en/of van zijn innerlijke stem. Dat blijkt ook wanneer de Man in het Zwart in de woestijn een pistool afvuurt dat zich vlak nadien in Freds hand blijkt te bevinden.  

 

De mysterieuze Man in het Zwart ligt op de loer.

Ingehaald door de werkelijkheid

Tijdens de spannende finale van Lost Highway verandert Pete 's nachts in de woestijn plots weer in Fred. Maar Fred draagt nu Pete's kleren. 

Pete verandert pas in Fred nadat Alice in de droom seks heeft met Pete in de woestijn, terwijl zij aan Pete toch provocatief onthult: "Je zult me nooit bezitten." Freds droom valt daardoor in duigen: hij herinnert zich zijn machteloosheid (impotentie?) en jaloezie in zijn huwelijk met Renée. Daarom verdwijnen Pete en Alice (bijna spoorloos) uit Freds droom (en uit de film): Fred kan die droompersonages niet meer gebruiken, want zijn herinneringen aan de allesbehalve romantische werkelijkheid van zijn rampzalige verleden met Renée hebben zijn geïdealiseerde droompersonages verknoeid. Daarom droomt Fred verder met zichzelf als droompersonage, waarbij sommige scènes misschien reële (of deels reële) gebeurtenissen tonen die Fred zich herinnert en/of begrepen moeten worden als reële (of deels reële) flashbacks.

Wanneer de Man in het Zwart diezelfde nacht opduikt in een mysterieuze blokhut in de woestijn (waar de voormelde snuff movie wellicht gefilmd werd), onthult de Man in het Zwart daar aan Fred dat Alice in feite Renée heet. Zo wordt Freds droom verder ondergraven door de realiteit. En wanneer de Man in het Zwart plots een videocamera op Fred richt, vlucht Fred de woestijn in. Dit suggereert dat het De Man in het Zwart, en dus de duivel en/of Fred zélf was die in het begin van de film de beelden op de mysterieuze videocassettes filmde en die videocassettes achterliet aan Freds woning. Dat Fred ook zelf op die beelden te zien is, zou het product van zijn verbeelding kunnen zijn. In dat geval is de Man in het Zwart niet letterlijk maar slechts figuurlijk de duivel als Freds donkere kant/innerlijke stem.

 

Robert Blake als de mysterieuze Man in het Zwart.

De scène waarin Fred wegvlucht in de woestijn nadat de Man in het Zwart een videocamera op hem richtte, houdt ook verband met een veelzeggende opmerking van Renée in de eerste helft van de film (dus alvorens Freds droom begon): nl. dat Fred videocamera's haat. Herinner u dat Fred verkiest om dingen op zijn eigen (subjectieve) manier te herinneren. Camera's daarentegen registreren de realiteit op een objectieve manier. Wanneer Fred wegvlucht van de filmende Man in het Zwart, vlucht hij dus eens te meer weg van de realiteit. 

Maar het is te laat, want in de volgende ingebeelde of (misschien deels) herinnerde scène ziet Fred in het gore woestijnhotelletje Lost Highway Motel dat het voordien blonde droompersonage Alice donkere haren heeft en er nu dus krak hetzelfde uitziet uit als Renée, terwijl zij in het motel bovendien seks heeft met Mr. Eddy/Dick Laurent. Dit bevestigt dat Alice niet bestaat, zelfs niet meer in Freds droom, en dat Fred zich zijn jaloezie over de (vermoedelijke) ontrouw van zijn vrouw Renée herinnert.    

De volgende sequentie in de woestijn, waarin de Man in het Zwart weer opdaagt (als de duivel en/of de incarnatie van Freds jaloerse moordlust) en hij Fred een mes aanreikt om Mr. Eddy/Dick Laurent de keel over te snijden, speelt zich nog steeds af in Freds verbeelding of is een (misschien deels reële) herinnering/flashback.

Het is trouwens mogelijk dat Renée's vermoedelijke minnaar Dick Laurent/Mr. Eddy, voor zover hij ooit echt bestond (of bestaat), géén gangster noch een gewetenloze pornograaf was (of is), maar louter zo door Fred voorgesteld wordt in diens droom ter impliciete zelfverontschuldiging: sletten zoals Renée, die ontrouw zijn met criminele klootzakken zoals Dick Laurent/Mr. Eddy, verdienen volgens Fred een gruwelijke dood...    

Robert Loggia als Mr. Eddy/Dick Laurent.

Vicieuze cirkel

Na de (ingebeelde of herinnerde) moord op Mr. Eddy/Dick Laurent, rijdt Fred naar huis, waar hij aanbelt en via zijn eigen intercom zegt dat Dick Laurent dood is. Fred zegt dat dus tegen zichzelf, want in het begin van de film hoorde Fred de deurbel én luisterde hij via de intercom naar dezelfde boodschap terwijl hij zich in zijn woning bevond. Minstens één van beide scènes is louter Freds inbeelding, want hij kan natuurlijk niet tegelijkertijd buiten en binnen zijn. 

Indien Dick Laurent/Mr. Eddy echt bestond én stierf, dan ging zijn dood wellicht vooraf aan de (reële) moord op Renée, vermits Fred zijn vrouw Renée pas enkele dagen nà de intercomscène vermoordde (zo bleek in de eerste helft van de film).  

Na de (ingebeelde of herinnerde) intercomscène, volgt de slotscène waarin Fred in zijn auto vlucht op de snelweg, terwijl politiewagens hem achtervolgen. In de eerste helft van de film, dus alvorens Freds droom begon, lagen echter meerdere dagen tussen de intercomscène en de (reële) moord op Renée. Dit suggereert dat Fred zijn eigen droom en herinneringen censureert door zijn moord op Renée mentaal weg te knippen uit zijn wensdroom en herinneringen, waardoor hij zijn vlucht op de snelweg voorstelt als het gevolg van de (ingebeelde of herinnerde) moord op Dick Laurent/Mr. Eddy, met weglating van de reële moord op Renée. Dààrmee kan Fred wél leven. Met de realiteit, nl. dat Fred pas op die snelweg vluchtte nadat hij zijn eigen vrouw vermoordde, kan hij niét leven.   

Fred vlucht op zijn Lost Highway.

Tijdens de vluchtscène haalt de werkelijkheid Freds droom echter volledig in: terwijl hij achter het stuur van zijn wagen zit, lijkt Freds gezicht te transformeren tot een verwrongen massa, wat een zware psychologische crisis suggereert. Fred herinnert zich nu voluit de ondraaglijke realiteit, en dus ook zijn vlucht op de snelweg als de psychopathische moordenaar van zijn vrouw. En zo schiet hij wakker uit zijn droom...

De cirkel is rond. De snelweg waarop Fred vlucht is immers dezelfde snelweg die getoond werd in het begin van de film tijdens de openingsgeneriek. Vandaar de filmtitel Lost Highway (Verloren Snelweg), want Fred is een verloren, psychologisch gestoorde man die wanhopig vlucht voor de realiteit terwijl hem aan het eind van die snelweg zijn onvermijdelijke arrestatie, terdoodveroordeling, dodencel en executie (het ultieme verlies) te wachten staat. Dat wordt onderstreept door het toepasselijke en sfeerversterkende rocknummer I'm Deranged ('ik ben gestoord') van David Bowie, dat zowel tijdens tijdens de begingeneriek als tijdens de slotgeneriek weerklinkt. Terwijl Fred dat in zijn vluchtauto beseft, (her)begint zijn wensdroom ter verdringing van zijn ondraaglijke realiteit. 

Vanwege het cirkelvormige slot, sluit het einde van Lost Highway aan bij het begin en herbegint het verhaal dus ad infinitum. Ook dat deed ons denken aan L'enfer van Claude Chabrol (zie hoger), want die Franse film over de waanzin van obsessieve jaloezie eindigt niét met het traditionele Franse opschrift "Fin" (Einde) maar integendeel met de woorden "Sans fin" (Eindeloos) omdat het stikjaloerse hoofdpersonage Paul en zijn (misschien ontrouwe) vrouw aan het eind van de film nog steeds de gevangen zijn van hun ontwrichte relatie, waarmee Chabrol duidelijk maakt dat ziekelijke jaloezie (ongeacht of de partner al dan niet ontrouw is) een bodemloze, eindeloze hel (enfer) is (niet alleen voor de partner, maar ook voor diegene die jaloers is), net zoals de eindeloze (cirkelvormige) hel die Lynch in Lost Highway evoceert.

Hierboven hebben we geprobeerd om het complexe, labyrinthische verhaal van Lost Highway toegankelijker te maken. Maar omdat Freds herinneringen aan zijn echte leven gedeeltelijk doorsijpelen in zijn droom, blijft de grens tussen verbeelding en werkelijkheid (doelbewust) vaag in Lost Highway, waardoor de film een kunstwerk is dat openstaat voor verschillende interpretaties. Dat is mee te danken aan het ingenieuze, raadselachtige, 'cirkelvormige' scenario, dat geschreven werd door Barry Gifford en regisseur David Lynch.

Briljante sfeerschepping

Het unheimliche decorontwerp (let bv. op de beklemmende scènes in Freds modernistische woning in het eerste deel van de film), het briljante camerawerk onder leiding van Peter Deming en de creatieve montage door Mary Sweeney dragen bij tot de unieke Lynchiaanse sfeer van Lost Highway en zijn vandaag nog steeds een vruchtbare inspiratiebron voor cineasten en filmvaklui. Dat geldt ook voor de geniale soundtrack, met onheilspellende soundscapes en toepasselijke, sfeerversterkende muziek van Angelo Badalamenti, Barry Adamson, Trent Reznor, David Bowie, Lou Reed, Rammstein, Marilyn Manson, The Smashing Pumpkins en Antônio Carlos Jobim. 

Die briljante sfeerschepping maakt van Lost Highway een tragiromantisch neo noir misdaaddrama dat tegelijk dicht in de buurt komt van een mysterieuze horrorthriller.

Minpunten? Ach, de vertolking van Balthazar Getty als Pete maakte op ons een nogal tamme indruk, wat ook ligt aan zijn rol van een lijdzaam droompersonage dat veeleer ondergaat dan proactief handelt (in tegenstelling tot Fred, die controlezuchtig is en proactief handelt). Maar de andere hoofdrolspelers zorgen voor memorabele vertolkingen, met glansrollen van Bill Pullman als de getroebleerde Fred en vooral van Patricia Arquette in haar briljante dubbelrol van de supersensuele en onpeilbare femme fatale Alice/Renée, Robert Loggia als de dreigende Mr. Eddy/Dick Laurent, Michael Massee als de gluiperige Andy, en Robert Blake als de angstaanjagende Man in het Zwart.

Kortom: Lost Highway is een uniek, provocerend en onvergetelijk meesterwerk dat we elke cinefiel kunnen aanbevelen. 

U kan de hele film hier bekijken.

JN.

Lost Highway (USA-1997): beschikbaar op dvd en blu-ray disc.

Met: Bill Pullman, Patricia Arquette, Balthazar Getty, Robert Loggia, Robert Blake en Michael Massee.

Genre: psychologische relatiethriller / neo noir / romantisch drama / erotiek / misdaad / mysterie / horror

Klik op de oranje links voor:

- de hele film: Lost Highway - full movie

- een achtergrondartikel: Onze favoriete films: Top 35

- een achtergrondartikel: Visuele meesterwerken: Top 80

- een achtergrondartikel: Onze favoriete regisseurs: Top 20

L'enfer - full movie

L'enfer is een uitstekend Frans psychologisch relatiedrama uit 1994, onder regie van Claude Chabrol (lees ons In Memoriam hier), met de Franse topacteurs François Cluzet en Emmanuelle Béart in hun memorabele hoofdrollen van een gehuwd koppel wier relatie gradueel ontspoort nadat de echtgenoot begint te vermoeden dat zijn aantrekkelijke vrouw misschien ontrouw is, terwijl je als kijker vanuit het perspectief van de jaloerse echtgenoot blijft twijfelen, net als hem, of zijn wantrouwen al of niet terecht is... Dit is één van de meest fascinerende films over jaloezie aller tijden.

Bekijk de trailer hier en de hele film (met Engelstalige ondertitels) hieronder:

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: romantisch drama / psychologische thriller / mysterie

L'enfer (1994) - trailer

L'enfer is een uitstekend Frans psychologisch relatiedrama uit 1994, onder regie van Claude Chabrol (lees ons In Memoriam hier), met de Franse topacteurs François Cluzet en Emmanuelle Béart in hun memorabele hoofdrollen van een gehuwd koppel wier relatie gradueel ontspoort nadat de echtgenoot begint te vermoeden dat zijn aantrekkelijke vrouw misschien ontrouw is, terwijl je als kijker vanuit het perspectief van de jaloerse echtgenoot blijft twijfelen, net als hem, of zijn wantrouwen al of niet terecht is... Dit is één van de meest fascinerende films over jaloezie aller tijden.

Bekijk de hele film hier en de trailer hieronder:

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: romantisch drama / psychologische thriller / mysterie

Een fascinerend doolhof van percepties

Burning  van Chang-dong Lee     ★★★★★

"It’s not a question of making yourself believe 
there is an orange there. 

You have to forget there isn't one.

 That’s all.”

Het personage Hae-mi in Burning.

2018 is nog niet voorbij, maar wat ons betreft is Burning (2018) van de Zuid-Koreaanse cineast Chang-dong Lee tot op heden de beste film van het jaar.

Burning (originele Zuid-Koreaanse titel: Beoning) is een intrigerend psychosociaal relatiemysterie dat evolueert van een romantisch drama naar een beklijvende neo noir thriller, daarbij twijfel zaait over de ware aard van de drie Zuid-Koreaanse hoofdpersonages en eindigt op een manier die het mysterie alleen maar verdiept, waardoor je zin krijgt om dit fascinerende meesterwerkje opnieuw te bekijken.

Driehoeksverhouding

Gebaseerd op het kortverhaal Naya o yaku van de bekende Japanse schrijver Haruki Murakami uit 1983 (lees de Engelse vertaling Barn Burning hier), draait de meeslepende plot van Burning rond een ongemakkelijke driehoeksverhouding die op een vreemde, haast noodlottige manier evolueert vanuit het perspectief van het mannelijke hoofdpersonage Jong-su. De grote verdienste van het briljante scenario (geschreven door Jung-mi Oh en regisseur Chang-dong Lee) is dat het onduidelijk blijft of het perspectief van Jong-su wel helemaal strookt met de werkelijkheid, wat bijdraagt tot de mysterieuze, meerzinnige diepte van Burning.

Ah-in Yoo als Jong-su
en Jong-seo Jeon als Hae-mi.

Maar laten we beginnen bij het begin. En vergeef ons daarbij de vermelding van ogenschijnlijk onbelangrijke details, want die details en hun mogelijke draagwijdte krijgen in de loop van de film meer betekenis. Hieronder hebben we geprobeerd om SPOILERS te beperken, maar wie Burning nog niet gezien heeft en zich onbevangen wil laten verrassen door de boeiende plot kan nu stoppen met lezen.

Burning start met een brandend verlangen (pun intented) wanneer de jonge, introverte vrijgezel en deeltijdse koerier Jong-su (met toepasselijke terughoudendheid gespeeld door Ah-in Yoo) verliefd wordt op het opgewekte meisje Hae-mi (met ondoorgrondelijke charme belichaamd door Jong-seo Jeon). Hij komt haar toevallig tegen in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul, waar Hae-mi aan de ingang van een winkel staat te dansen op het voetpad terwijl zij een tombola presenteert om als hostess klanten te lokken voor de winkel. Hai-mi herkent Jong-su, want zij groeiden op in hetzelfde arme plattelandsdorp en waren daar ooit schoolgenootjes. Hij reageert verrast, want Hae-mi is intussen veranderd omdat zij naar eigen zeggen plastische chirurgie onderging. "Prettier now, right?", lacht ze. Tijdens de straattombola wint Jong-su een roze dameshorloge, dat hij kado geeft aan Hae-mi tijdens haar rookpauze. Terwijl ze samen roken, vertelt Jong-su dat hij ervan droomt om schrijver te worden. Later in de film beschrijft Jong-su de wereld als een mysterie en blijkt de Amerikaanse auteur William Faulkner één van zijn favoriete schrijvers. Hae-mi stelt aan Jong-su voor om na haar werk samen iets te gaan drinken. 

Op café vertelt Hae-mi dat zij als hobby mimelessen volgt. Ze toont Jong-su hoe je overtuigend een imaginaire appelsien kunt pellen en eten, en ze verduidelijkt dat een goede mimespeler niet zozeer moet geloven dat het om een echte appelsien gaat maar veeleer moet vergeten dat er geen appelsien is. Hae-mi kondigt aan dat zij binnenkort op vakantie gaat naar het Afrikaanse land Kenia en ze vraagt aan Jong-su of hij tijdens haar afwezigheid op haar kat wil passen. Hae-mi vertelt alvast over het traditionele onderscheid dat de Keniaanse Bosjesmannen maken tussen de Kleine Honger naar voedsel en de Grote Honger naar de zin van het leven. Na enkele drankjes valt Hae-mi op haar stoel in slaap (of doet zij alsof zij in slaap valt), waarna Jong-su de rekening in het café betaalt. Dat was hun eerste date. 

Tijdens hun tweede afspraakje neemt Hae-mi hem mee naar haar piepkleine studio. Daar roept zij haar kat, maar het beestje daagt niet op. Hae-mi zegt dat de kat bang is voor bezoekers en zich ergens in het flatje verbergt. Jong-su grapt dat haar kat misschien niet bestaat, net zoals haar gefingeerde appelsien tijdens haar mimedemonstratie op café. Hae-mi's studio ligt aan de noordzijde en heeft maar één venster, waardoor er slechts één keer per dag, in de late namiddag, kortstondig onrechtstreeks zonlicht binnenvalt via reflectie op de witte Namsan Toren in de verte. Hae-mi zet zich op haar bed en zegt tegen Jong-su dat hij haar in hun kindertijd lelijk noemde en negeerde. Toch zou hij haar volgens Hae-mi als kind ooit gered hebben uit een diepe waterput in hun geboortedorp, wat Jong-su zich echter ook niet kan herinneren. Daarna hebben ze op Hae-mi's initiatief seks in haar bed, waarbij ze één van de condooms gebruiken die Hae-mi klaar heeft liggen onder haar bed.

Hae-mi demonstreert hoe je een onbestaande appelsien kunt eten.

In Hae-mi's studiootje verandert de film stilaan van toon. Voordien leek Burning een doorsnee romantisch drama te worden. Maar terwijl Jong-su en Hae-mi vrijen, staart hij plots naar een streep zonlicht op de muur. Een meevaller, want in Hae-mi's studio schijnt maar één keer per dag kortstondig zonlicht. Tot het streepje zonlicht verdwijnt. Een vreemd, poëtisch moment, met een symbolische betekenis die pas later duidelijk wordt. Dit wordt geen voorspelbare film...

Terwijl Hae-mi op reis is, keert Jong-su enkele keren terug naar haar studio om de eet- en drinkbakjes van haar kat te vullen. De kat daagt nooit op, maar de eet- en drinkbankjes geraken telkens leeg, en onder Hae-mi's bed ziet Jong-su een kattenbak met drolletjes staan. Dat hij Hae-mi mist, blijkt uit het feit dat Jong-su herhaaldelijk masturbeert in haar studio terwijl hij in haar bed ligt of voor het venster staat en naar Hae-mi's foto op de muur of naar de Namsan Toren staart. In de studio is dan geen streep zonlicht te zien. Blijkbaar associeert Jong-su zijn nieuwe, afwezige liefje met zonlicht, wellicht vanwege Hae-mi's opgewekte, zonnige uitstraling en vanwege de streep zonlicht op de muur tijdens hun recente vrijpartij. Maar zij is ver weg, in Afrika...

Wanneer zij uit vakantie terugkeert en door Jong-su opgepikt wordt in de luchthaven van Seoul, blijkt Hae-mi niet alleen: ze arriveert met haar nieuwe 'beste vriend' Ben (glansrol van Steven Yeun), die zij naar eigen zeggen ontmoette in de luchthaven van de Keniaanse hoofdstad Nairobi terwijl zij daar wachtte op haar vertraagde terugvlucht. Hae-mi stelt voor om met z'n drieën op restaurant te gaan. Tijdens hun etentje vertelt Hae-mi in tranen hoe zij in de Keniaanse Kalahariwoestijn genoot van een mooie zonsondergang, moest wenen van ontroering en verlangde om samen met de zon te verdwijnen. Ben reageert hierop door te zeggen dat hij nog nooit geweend heeft en dus ook niet weet of hij droefheid kent. Hae-mi valt (alweer) in slaap op haar stoel (of doet weer alsof) en Ben betaalt de rekening. Jong-su wekt Hae-mi, waarna Ben voorstelt om haar naar huis te brengen. Hae-mi heeft de keuze tussen Bens dure Porsche of Jong-su's oude pickup truck. Ze stapt in de Porsche met Ben, waarna zij samen wegrijden en Jong-su achterlaten.

Ben is rijk, knap, zelfzeker, charmant, vlot in de omgang en zorgeloos op het arrogante af. Bens zelfverklaarde apathie (naar eigen zeggen kent hij geen droefheid) wordt bevestigd tijdens een onthullende scène waarin hij geeuwt terwijl Hae-mi de rituele dans van de Bosjesmannen over de Kleine en Grote Honger demonstreert aan Bens rijke vrienden. Let op Bens schijnbaar onschuldige glimlach en zijn subtiel, relativerend schouderophaaltje (briljant vertolkt door Steven Yeun) wanneer hij merkt dat Jong-su hem betrapt heeft op die respectloze, veelzeggende geeuw...

Steven Yeun als Ben.

Jong-su vergelijkt Ben met het rijke titelpersonage in de roman The Great Gatsby van de Amerikaanse schrijver F. Scott Fitzgerald uit 1925. Volgens Jong-su zijn er te veel Gatsbys in Zuid-Korea. De sociale kloof tussen de leefwereld van Ben, die in Seouls rijke Gangnam-wijk woont, en de arme Jong-su wordt treffend geïllustreerd met een doordachte overgang tussen twee scènes: eerst zien we Jong-su als een muurbloempje toekijken terwijl Ben en diens rijke vrienden zich samen met Hae-mi amuseren op de dansvloer van een trendy discotheek, waarna Jong-su de discotheek in zijn eentje verlaat; daarna zien we Jong-su plots de vuile koeienstal kuisen op de armoedige boerderij van zijn vader. Jong-su's vader is een opvliegende legerveteraan die sinds kort in de gevangenis zit wegens geweldpleging tegen een ambtenaar. Jong-su's moeder verliet het gezin toen hij nog een kind was, vanwege de agressie van Jong-su's vader, waarna de achtergebleven kleren van zijn moeder verbrand werden.  

Bens rijkdom draagt bij tot Jong-su's toenemende jaloezie. In het gezelschap van Ben en Hae-mi voelt Jong-su zich als een vijfde wiel aan de wagen, net als het titelpersonage in de uitstekende psychosociale misdaadthriller The Talented Mr. Ripley van Anthony Minghella uit 1999 (één van onze favoriete films over seriemoorden). Maar Jong-su is niet bereid om Hae-mi zonder slag of stoot op te geven. En zo ontwikkelt zich, net als in The Talented Mr. Ripley, een onvoorspelbare driehoeksverhouding, waarin Jong-su geen vat krijgt op de onduidelijke plannen en motieven van Hae-mi en Ben. Zijn Hae-mi en Ben inderdaad gewoon goede vrienden of gaat zij met hem naar bed? Hebben zij elkaar werkelijk pas voor het eerst ontmoet in de luchthaven van Nairobi of hebben zij hun vakantie samen doorgebracht? Zijn zij misschien zelfs samen naar Kenia vertrokken? En wat betekenen de make-up-doos en collectie vrouwenjuwelen die Jong-su later ontdekt in de badkamer van Bens luxueuze appartement...?

Obsessie

Terwijl Jong-su op de boerderij van zijn vader past, krijgt Jong-su er plots bezoek van Hae-mi en Ben. Ben steekt een joint op en ze roken met z'n drieën marihuana. Terwijl de zon ondergaat, doet Hae-mi een bitterzoet topless dansje ter ere van de zon en de Grote Honger. Tijdens die betoverende scène, die vier minuten duurt en in één take opgenomen werd, weerklinkt sfeervolle jazzmuziek van Miles Davis uit de soundtrack van het Franse neo noir misdaaddrama Ascenseur pour l'échafaud van Louis Malle uit 1958. Na haar dansje valt Hae-mi in slaap (of doet zij weer alsof). Terwijl zij slaapt (of dat veinst), zegt Ben aan Jong-su dat hij een bizarre, illegale hobby heeft: om de twee maanden steekt Ben op het platteland een serre in brand, omdat hij vindt dat die armoedige serres het Zuid-Koreaanse landschap ontsieren. Ben kondigt aan dat hij binnenkort een vlakbij gelegen serre in brand zal steken. Die onthulling versterkt Jong-su's wantrouwen tegenover Ben. 

En zo geraakt de gefrustreerde Jong-su stilaan geobsedeerd door die gluiperige rijkaard en zelfverklaarde pyromaan die kennelijk zijn nieuwe liefje gestolen heeft. Immers, vraagt Jong-su zich af: hoe belandde het roze dameshorloge dat verdacht veel lijkt op Hae-mi's nieuwe horloge plots in Bens badkamer? Waar komt de kat in Bens appartement vandaan? Is dat Hae-mi's kat? Of is het louter toeval dat Bens kat lijkt te reageren op de naam van Hae-mi's kat? En bedoelde Ben letterlijk "serres" toen hij verklapte dat hij graag armoedige serres in brand steekt? Of verwijst de "vlakbij gelegen serre" die Ben binnenkort wil verbranden naar iets of iemand anders...?

Jong-su dwaalt door de mist, op zoek naar een afgebrande serre.

Sporen en metaforen

Dat Burning uitstekend in elkaar zit, blijkt uit de mogelijke implicaties van allerlei details die doelbewust in het verhaal verwerkt werden:

- de slechtbetaalde baantjes van Jong-su en Hae-mi, alsook Hae-mi's piepkleine studio, tonen aan dat beiden het niet breed hebben.
- Hae-mi vindt haar uiterlijk belangrijk genoeg om plastische chirurgie te ondergaan en gebruikt haar uiterlijk om als hostess geld te verdienen.
- het is mogelijk dat Hae-mi valsspeelde tijdens haar straattombola om ervoor te zorgen dat Jong-su een dameshorloge won. In dat geval hoopte Hae-mi misschien van meet af aan dat Jong-su haar het horloge kado zou geven. 
- Hae-mi stelde aan Jong-su voor om op café te gaan, maar liet hem de rekening betalen terwijl zij sliep op haar stoel. Zij stelde ook voor om op restaurant te gaan, maar liet Ben de rekening betalen terwijl zij sliep op haar stoel. Viel zij telkens echt in slaap of deed zij alsof om niet mee te moeten betalen? Is zij het soort meisje dat financieel wil profiteren van haar dates?
- uit de condooms die Hae-mi onder haar bed heeft klaarliggen en uit het gemak waarmee zij op seks met Jong-su aanstuurde, valt af te leiden dat hij wellicht niet de eerste was met wie zij in haar studio seks had. Was zij toen echt verliefd op Jong-su? Of was zij van meet af aan van plan om hem te dumpen uit wraak omdat hij haar in hun kindertijd lelijk zou genoemd hebben en genegeerd zou hebben? Of is Hae-mi misschien gewoon iemand die van seks houdt en daar geen punt van maakt? Of gebruikt zij seks als betaling in natura voor kadootjes, gratis drankjes of etentjes?
- dat Jong-su tijdens zijn vrijpartij met Hae-mi naar de streep zonlicht op de muur staart is een metafoor voor zijn onverhoopt geluk dat hij als eenzame vrijgezel eindelijk in de armen ligt van een mooie en opgewekte jongedame die hij dan ook beschouwt als een 'zonnetje' in zijn leven. Wanneer de streep zonlicht plots verdwijnt, suggereert dat niet alleen de mogelijkheid dat Hae-mi teleurgesteld is in Jong-su's seksuele prestatie, maar is dat ook en vooral een onheilspellende voorbode van Jong-su's eigen teleurstelling wanneer Hae-mi hem lijkt in te ruilen voor Ben, waarna Jong-su zich niet kan verzoenen met het feit dat Hae-mi uit zijn leven lijkt te verdwijnen als een ondergaande zon.   
- hoewel Hae-mi een egoïstisch, materialistisch en oppervlakkig meisje zou kunnen zijn, lijkt zij toch een complexer, dieper en gevoeliger personage, getuige daarvan haar hobby als mimespeler, haar scherpzinnige uitspraken over pantomime, haar filosofische interesse in de Kleine en Grote Honger van de Keniaanse Bosjesmannen, en haar existentiële ontroering wanneer zij over de mooie zonsondergang in Kenia vertelt. Dat maakt van Hae-mi, zowel voor Jong-su als voor de kijker, een tegenstrijdig, moeilijk te vatten en dus fascinerend personage.
- ook Bens ondoorgrondelijke karakter draagt bij tot de spankracht van Burning. Enerzijds maakt hij een vriendelijke, charmante, intelligente en sociale indruk. Anderzijds is hij naar eigen zeggen niet alleen apathisch maar ook een pyromaan, en zien we hem door Jong-su's ogen in toenemende mate als een gewetenloze yuppie met slechte bedoelingen.   
- dat William Faulkner één van Jong-su's favoriete schrijvers is, geldt als knipoog naar Faulkners kortverhaal Barn Burning uit 1936, dat een inspiratiebron was voor Murakami's gelijknamige kortverhaal waarop de verfilming Burning gebaseerd is. Faulkners kortverhaal gaat, net als Burning, over de sociale kloof tussen arm en rijk, over de invloed van vaders en over wraak.
- ook de vergelijking die Jong-su maakt tussen Ben en het romanpersonage Gatsby heeft een diepere betekenis, want het titelpersonage in The Great Gatsby is een arme jongeman die gedumpt wordt door zijn rijke geliefde, zich nadien opwerkt tot een excentrieke miljonair en zijn intussen getrouwde geliefde weer voor zich probeert te winnen. De roman wordt verteld vanuit het perspectief van een andere man, die vaak blijkt te liegen. De parallellen met Burning zijn onmiskenbaar: Jong-su is arm, wil Hae-mi niet verliezen en is jaloers op de rijke Ben. Bovendien draait ook Burning rond mogelijke leugens.
- Hae-mi's hobby als mimespeler is een spel van illusies, dat zich beweegt op de grens tussen werkelijkheid en verbeelding, net als het scenario van Burning en het perspectief van Jong-su.
- Jong-su's beschrijving van de wereld als een mysterie en zijn aspiraties als would-be-schrijver suggereren dat hij beschikt over een creatieve verbeelding en daardoor misschien verhalen in de wereld meent te ontdekken die niet noodzakelijk stroken met de werkelijkheid. Zo zegt Jong-su tijdens zijn eerste bezoek aan Hae-mi's studio grappend dat haar kat misschien niet echt bestaat. Maar terwijl Hae-mi in Afrika is, ontdekt Jong-su in haar studio de kattenbak met drolletjes en merkt hij dat de door hem gevulde eet- en drinkbakjes leeg geraken. Anderzijds ziet hij daar nooit een kat en ontdekt hij bovendien dat katten niet toegelaten zijn in het gebouw.
- omdat Murakami's kortverhaal Barn Burning verteld wordt bij monde van de protagonist als een monologue intérieur op basis van diens herinneringen, is het toepasselijk dat ook de verfilming ervan in Burning ontvouwd wordt vanuit Jong-su's perspectief. 
- wanneer Jong-su op zoek gaat naar de beweerde waterput uit zijn kindertijd, die hij zich niet kan herinneren maar volgens Hae-mi in hun geboortedorp ligt, is dat niet alleen Jong su's poging om te achterhalen of Hae-mi de waarheid sprak, maar ook letterlijk en figuurlijk een zoektocht naar sporen van Jong-su's eigen verleden.
- vermits Jong-su als kind in de steek gelaten werd door zijn moeder, is het mogelijk dat hij sindsdien met verlatingsangst worstelt en wantrouwig staat tegenover vrouwen;
- Jong-su's vader is een trotse en opvliegende eenzaat. Zo vader, zo zoon...?

De filmtitel Burning heeft meerdere betekenissen en verwijst niet alleen naar het in brand steken van serres. Ook het brandende verlangen van Jong-su klinkt mee in de filmtitel: zijn brandende verlangen naar Hae-mi en zijn brandende verlangen om de waarheid te ontdekken. Bovendien speelt de brandende zon een symbolische rol in Burning, als bron van licht, warmte, vreugde en leven. Een zonsondergang (en zelfs de herinnering eraan) doet Hae-mi wenen en dansen van ontroering. En Jong-su ziet de zon figuurlijk ondergaan in zijn relatie met de aanvankelijk zonnige maar nadien afstandelijke Hai-mi. Tot slot verwijst de filmtitel ook naar de significante anekdote over de verbranding van de achtergelaten kleren van Jong-su's moeder nadat zij het gezin wegens huiselijk geweld verlaten had toen hij nog een kind was. Die jeugdanekdote krijgt een tragische dimensie tijdens de cruciale slotscène waarin Jong-su zijn eigen kleren uittrekt en verbrand, alsof hier een familiaal noodlot aan het werk is. Jong-su wandelt naakt als een pasgeboren baby weg. De vicieuze cirkel is rond...

Meeslepende raadsels

Met uitstekende vertolkingen van de drie hoofdrolspelers, knap camerawerk (onder leiding van Kyung-pyo Hong), een zeer degelijke montage (door Hyeon Kim en Da-won Kim) en sfeervolle muziek (van de Zuid-Koreaanse filmcomponist Sung-hyun Lee aka Mowg), houdt Burning de kijker in spanning over de afloop van het mysterie. De film had nog wat spannender gekund, maar als psychosociale karakterstudie en mysterie is Burning hoe dan ook een voltreffer. 

Regisseur Chang-dong Lee en zijn acteurs blijken meester-manipulators. We sympathiseren met Ah-in Yoo als de vertwijfelde en jaloerse Jong-su, terwijl Steven Yeun de juiste, gluiperige uitstraling heeft als de gladde yuppie Ben, en actrice Jong-seo Jeon overtuigend het contrast tussen Hae Mi's lichtvoetige charme en haat onpeilbare zielenroerselen belichaamt. Onze sympathie met protagonist Jong-su en onze antipathie ten opzichte van antagonist Ben lijkt terecht, maar misschien wat voorbarig, terwijl Hae-mi een raadsel blijft. Burning gaat immers niet alleen over de impact van de sociale kloof tussen rijk en arm op de relaties tussen Zuid-Koreaanse jongeren, maar ook over jeugdtrauma's, eenzaamheid, jaloezie, liefdesverdriet, paranoia, onderdrukte woede en de subjectiviteit van percepties die brandende vragen oproepen:

- moeten we Hae-mi begrijpen als een onschuldige, happy-go-lucky jongedame of veeleer als een manipulatieve en ontrouwe verleidster en femme fatale die Ben aan de haak slaat (of probeert te slaan) omdat ie rijk is? Zijn haar gevoelens voor Jong-su en Ben oprecht en wat zijn die gevoelens precies? Verliefdheid? Vriendschap? Lust? Een combinatie daarvan? Of is Hae-mi slechts uit op aandacht, kadootjes en/of geld?
- strookt Jong-su's perceptie van Ben als een slechterik wel met de werkelijkheid of is die perceptie onbetrouwbaar, misschien zelfs onterecht, als gevolg van Jong-su's jaloezie en wantrouwen?
- waar is de beweerde waterput? Bestaat die wel?
- hecht Jong-su te veel belang aan Bens kat en aan de make-up-doos, de vrouwenjuwelen en het roze dameshorloge in diens badkamer? Of kloppen Jong-su's achterdochtige vermoedens?
- werd Hae-mi kwaad, teleurgesteld en/of beschaamd toen Jong-su haar verweet dat zij tijdens de zonsondergang op de boerderij met ontblote borsten danste in aanwezigheid van Ben?
- wanneer Jong-su op het platteland door de mist dwaalt, op zoek naar de vlakbij gelegen "serre" die Ben naar eigen zeggen in brand wilde steken, dwaalt Jong-su dan ook figuurlijk door de misleidende mist van zijn eigen gedachten en gevoelens?
- laat Jong-su zich, net als een romanschrijver of goede mimespeler, op sleeptouw nemen door zijn eigen verbeelding, waarbij hij de realiteit vergeet en de mogelijkheid negeert dat Hae-mi hem misschien gewoon dumpte? Is Jong-su's verlangen naar haar vergelijkbaar met het verlangen van iemand die trek heeft in een sappige appelsien maar vergeet dat die appelsien er misschien niet (meer) is? Misschien was Hae-mi altijd al een louter illusoir en dus onbereikbaar doel van Jong-su's verlangen, want het is mogelijk dat zijn verliefdheid op Hae-mi nooit echt wederzijds was en zij altijd onbereikbaar voor hem bleef. Of misschien werd zij hem gewoon beu? Of is er meer aan de hand en zouden wij, als kijker, blind zijn voor de realiteit indien wij het potentiële belang zouden negeren van de verontrustende aanwijzingen die Jong-su meent te ontdekken...?  

En zo dwaalden wij in het spoor van Jong-su, tussen hoop en vrees, door een fascinerend doolhof van onheilspellende percepties, mogelijke verbanden en wisselende emoties, die na afloop van Burning lang blijven nasmeulen als gloeiende as. Het is een doolhof waarin niet alleen Jong-su maar ook de kijker verloren loopt. In dat opzicht deed Burning ons denken aan:

- het invloedrijke epistemologisch misdaadmysterie Rashomon van Akira Kurosawa uit 1950;

- het briljante en visueel verbluffende misdaadmysterie Vertigo van Alfred Hitchcock uit 1958 (één van onze favoriete films aller tijden; bekijk de knappe begingeneriek hier);

- het koortsige psychologisch relatiedrama L'Enfer van Claude Chabrol uit 1994: één van de meest fascinerende films over jaloezie aller tijden (bekijk de trailer hier);

- het schitterende Zuid-Koreaanse misdaadmysterie Memories of Murder van Joon-ho Bong uit 2003 (één van onze favoriete films over seriemoorden en één van onze favoriete politiefilms; bekijk de trailer hier en de hele film hier);

- en het verrassende Zuid-Koreaanse misdaadmysterie Mother van Joon-ho Bong uit 2009 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier).

Elk van deze fascinerende films thematiseert de onbetrouwbare subjectiviteit van percepties en herinneringen. Of zoals de protagonist zegt in het voormelde kortverhaal Barn Burning van Murakami, wanneer de protagonist terugdenkt aan het moment waarop zijn mimespelende date overtuigend deed alsof zij een appelsien at, hoewel er geen appelsien was: "...gradually the sense of reality is sucked right out of everything around you. It's a very strange feeling."

JN.

Burning aka Beoning (Zuid-Korea-2018): in de Belgische bioscopen sinds 29 augustus 2018.
Met: Ah-in Yoo, Jong-seo Jeon en Steven Yeun.

Genre: mysterie / thriller / neo noir / psychosociaal drama / romantiek

Klik op de oranje link voor de trailer: Burning - trailer