Een haar in de tzatziki

Trouw met mij!  van Kadir Balci     ★½

De jonge Vlaamse turnleraar Jurgen (gespeeld door Dries de Sutter) en zijn verloofde van Turkse komaf Sibel (Sirin Zahed) staan na een korte romantische relatie op het punt te trouwen met elkaar. Dat ziet Sibels broer Kemal (Burak Balci) echter niet zitten. Ook de ouders van Jurgen en van Sibel hebben hun twijfels of de tortelduifjes de verschillen tussen de Vlaamse en Turkse cultuur zullen kunnen overbruggen. Tijdens hun trouwfeest lopen de dingen danig uit de hand...

Gênant

Bedoeld als een komedie, toont de nieuwe Vlaamse film Trouw met mij! (2014) karikaturale personages die de wederzijdse vooroordelen over Turken en Vlamingen bevestigen. Op zich is met zulke clichés niet noodzakelijk iets mis, op voorwaarde dat de clichés op een geslaagde manier op de korrel genomen worden, zoals in de lichtvoetige Nederlands-Marokkaanse komedie Shouf shouf habibi! van de Nederlandse cineast Albert ter Heerdt uit 2004 (lees onze recensie hier). Aan Trouw met mij! -geschreven en geregisseerd door de Vlaming van Turkse origine Kadir Balci- schort echter te veel, zowel op dramatisch als op humoristisch vlak, om van een geslaagde tragikomedie te kunnen spreken. Zo zijn bijvoorbeeld de motieven van Kemal niet duidelijk, noch overtuigend genoeg om het voor de kijker aannemelijk te maken dat hij het huwelijk van zijn eigen zus zou willen verpesten. Dat zouden we nog met de mantel der liefde kunnen bedekken, mocht de film echt grappig zijn. Maar ook dat is niet het geval, tenzij u genoegen neemt met woordspelletjes zoals "Er zit toch geen haar in de tsatziki zeker?". De acteurs doen hun best, maar ze missen komisch talent, en geen van hen kon bij ons sympathie voor de personages opwekken. Omdat de humor niet werkt, blijft voor de kijker niet veel meer over dan plaatsvervangende schaamte, vooral tijdens het ontspoorde trouwfeest. 

Het resultaat is een hysterische farce die, spijts het (voorspelbare) slot, de bekrompen vooroordelen over Turken en Vlamingen veeleer versterkt dan ontkracht. Met als gênant dieptepunt de scène waarin Kemal de broek van Jurgen naar beneden trekt om te controleren of de jonge Vlaamse bruidegom intussen wel echt besneden is naar islamitisch gebruik.

JN.

Trouw met mij! (België-2014): in de Belgische bioscopen vanaf 21 januari 2015.

Met: Dries de Sutter, Sirin Zahed en Burak Balci.

Genre: tragikomedie/ familiedrama / romantiek

Timbuktu - trailer

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)

Genre: drama

Klik op de oranje link voor ons biografische portret van de regisseur: Het humanisme van Abderrahmane Sissako

Nightcrawler - trailer

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder op 480p, 720p of 1080p voor hogere beeldresolutie)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Nightcrawler: Nieuwsvampier

Genre: thriller / psychosociaal drama / satire

Portret.

Het humanisme van 

Abderrahmane Sissako 

Bestookt door allerlei tegenstrijdige berichten over de jihadisten van de islamitische organisatie ISIS (soms ook Daesh, Da'isj, ISIL of kortweg IS genoemd), is het voor outsiders onbegonnen werk om de complexe chaos in het Midden-Oosten te ontrafelen. Toch is één ding duidelijk: overal waar extremisten, al of niet met steun van het westen, aan de macht komen, staat de vrijheid van de lokale bevolking onder druk. 

Ook in het West-Afrikaanse land Mali probeerden rebellen in 2012 de sharia (het islamitisch recht) in te voeren. Zo was het in de Malinese stad Timboektoe naar verluidt verboden om muziek te spelen, sigaretten te roken en zelfs voetbal te spelen, tot Malinese en Franse legertroepen de stad heroverden. Intussen zou een koppel in het Malinese stadje Adjelhoc dood gestenigd zijn, omdat de man en vrouw kinderen hadden terwijl zij niet getrouwd waren. Deze tragische gebeurtenissen inspireerden de in Mali opgegroeide Mauritaanse cineast Abderrahmane Sissako tot het maken van Timbuktu (2014): een nieuw sociaal drama dat draait rond de lotgevallen van een Malinese veehoeder en zijn gezin tijdens het schrikbewind van de islamitische extremisten. 

Screenshot van een scène in Timbuktu.

Sociaal geëngageerd

Timbuktu werd opgenomen in het West-Afrikaanse land Mauritanië, waar Sissako in 1961 geboren werd. De internationale filmpers looft Timbuktu voor onder meer de mooie beelden en dramatische impact. Op het voorbije Filmfestival van Cannes kreeg de film zowel de Prijs van de Oecumenische Jury als de Prix François Chalais. Beide prijzen bekronen het humanistische karakter van films, wat inderdaad een leidraad vormt in het oeuvre van Sissako.

Reeds in zijn kortfilm Le jeu (1989) -Sissako's afstudeerproject aan de befaamde VGIK-filmschool in de Russische hoofdstad Moskou- evoceerde Sissako de ontwrichtende impact van oorlog. 

In 1998, toen hij al naar Frankrijk geëmigreerd was, focuste Sissako in zijn tragikomedie La vie sur terre op het contrast tussen het westen en het Malinese plattelandsleven. 

Vier jaar later stond Sissako in zijn drama Heremakono (2002) stil bij de verzuchtingen van Mauritaniërs die dromen van een beter leven in Europa. Dat leverde hem op het Filmfestival van Cannes de prijs voor beste buitenlandse cineast van het jaar op. 

In het rechtbankdrama Bamako (2006), vernoemd naar de Malinese hoofdstad, stelde Sissako financiële instellingen zoals het IMF en de Wereldbank mee verantwoordelijk voor de armoede in Afrika.

De Franse actrice Aïssa Maïga (van Senegalese en Malinese komaf)
in Bamako.

En ook in Sissako's nieuwe film Timbuktu toont de intussen 53-jarige cineast dat zijn sociaal geëngageerde maatschappijkritiek boeiende cinema kan opleveren.

Joeri Naanai

Timbuktu (Frankrijk/Mauretanië-2014): in de Belgische bioscopen vanaf 17 december 2014.

Met: Ibrahim Ahmed, Toulou Kiki, Abel Jafri, Fatoumata Diawara, Kettly Noël, Layla Walet Mohamed en Mehdi Ag Mohamed.

Genre: sociaal drama

Klik op de oranje link voor de trailer: Timbuktu - trailer

Nieuwsvampier

Nightcrawler  van Dan Gilroy     ★★★★

Dit zelfgeschreven langspeelfilmdebuut van de Amerikaanse regisseur Dan Gilroy stond al een tijdje op ons lijstje van recente bioscoopfilms die we nog wilden zien alvorens ze uit roulatie verdwijnen. Gisterenavond is het er eindelijk van gekomen om Nightcrawler (2014) te bekijken. En we hadden er geen spijt van.

Ramptoerisme

Nightcrawler is een fascinerende psychosociale mediasatire met thrillerelementen over de bedenkelijke praktijken van de hedendaagse nieuwsmedia. 

Jake Gyllenhaal (links) en Riz Ahmed.

Het Amerikaanse hoofdpersonage Lou Bloom (één van de beste movie villains aller tijden, schitterend vertolkt door Jake Gyllenhaal) is een bijdehante en gewetenloze kruimeldief die hogerop wil in ‘t leven. Tijdens één van zijn nachtelijke strooptochten in Los Angeles ziet hij op de autosnelweg een freelance cameraploegje dat de tragische gevolgen van een zwaar verkeersongeval komt filmen. Lou ziet zo'n job ook wel zitten. Hij koopt een camera en een politiescanner, neemt een jonge assistent in dienst (overtuigend gespeeld door Riz Ahmed) en is voortaan in business als een nightcrawler. Nightcrawlers zijn freelance nieuwsjagers die ‘s nachts op pad gaan om misdaden, verkeersongevallen, branden en ander onheil te filmen. Nadien verkopen ze hun opnames aan nieuwszenders. Kortom, nightcrawlers zijn professionele ramptoeristen. 

Aanvankelijk wat onwennig als kersverse videograaf, leert Lou snel bij. Heel snel. In die mate zelfs dat voor Lou het doel om lucratief nieuws te màken alle middelen heiligt...

Jake Gyllenhaal als de gewetenloze nightcrawler Lou.

De ene zijn dood...

Nightcrawler focust niet alleen op het immorele karakter van Lou, maar ook op de sensatiezucht en het voyeurisme van nieuwszenders en hun publiek. Onder de commerciële dictatuur van kijkcijfers en adverteerders, doen de media niet zozeer aan objectieve verslaggeving, maar veeleer aan manipulatie van het nieuws door op een selectieve en tendentieuze manier in te spelen op de angsten en driften van het publiek. Daarbij zoemen ze letterlijk en figuurlijk in op de meest spectaculaire en bloederige aspecten van het nieuws. Of zoals Nina (sterke come back van Rene Russo), de opportunistische nieuwsregisseuse van een lokale tv-zender, haar journaal botweg omschrijft: "Think of our newscast as a screaming woman, running down the street with her throat cut." Nina is bij de tv-zender verantwoordelijk voor de nieuwsploegen die 's nachts werken tijdens de zogeheten vampire shift. De vergelijking met vampieren is ook anderszins toepasselijk, want het levensbloed van de media is andermans leed. Gyllenhaal ziet er ook een beetje uit als een vampier met holle blik, want voor zijn rol van Lou viel hij naar verluidt 14 kilo af.

Sociopaat

Jake Gyllenhaal is een rasacteur die reeds uitblonk in onder meer het fascinerende en angstaanjagende mysterie Donnie Darko uit 2001, het briljante misdaadmysterie Zodiac uit 2007 (één van onze favoriete films over seriemoorden en één van onze favoriete politiefilms, alsook één van onze favoriete films tout court; bekijk de hele film hier), het aangrijpende psychologisch misdaaddrama Prisoners uit 2013 en de intrigerende psychologische mysteriethriller Enemy uit 2013 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier). Ook in Nightcrawler is Gyllenhaal op dreef als het enigmatische hoofdpersonage. 

Lou is een gladde jongen die zich uitdrukt alsof hij voorleest uit een zelfhulpboek voor would-be managers. Op het eerste gezicht ziet de magere kerel er vrij nerdy uit. Maar vergis u niet: onder zijn kwajongensachtige voorkomen gaat een ijskoude sociopaat schuil. De gruwel die hij 's nachts op straat filmt, lijkt hem niet te deren. En vriendschap reduceert hij op een utilistische manier tot "een geschenk dat je jezelf cadeau doet". Maar wanneer hij in Nina's tv-studio een grote wandfoto van de nachtelijke skyline van Los Angeles ziet, zegt Lou ontroerd: "On tv it looks so real." Lou heeft onmiskenbaar weinig voeling met de realiteit. Veel komen we niet te weten over zijn voorgeschiedenis. Maar het is duidelijk dat Lou een gestoorde einzelgänger is. In dat opzicht lijkt hij op het door Robert De Niro vertolkte iconische personage Travis Bickle (ook één van de beste movie villains aller tijden) in de briljante existentiële karakterstudie Taxi Driver (1976) van Martin Scorsese (één van onze favoriete films): "God’s lonely man" die 's nachts in zijn taxi door de troosteloze straten van New York rijdt terwijl hij op de rand van de waanzin balanceert en zich wanhopig afvraagt hoe hij zin kan verschaffen aan zijn uitzichtloze leventje (lees onze recensie van Taxi Driver hier, bekijk een filmfragment hier en de trailer hier). En net als Travis, blijft ook Lou ondoorgrondelijk voor de kijker. 

Los Angeles by Night

Nightcrawler blinkt tevens uit in knap camerawerk (van Robert Elswit) en een beheerste montage (van John Gilroy). 

De film wekt het nachtelijke Los Angeles sfeervol tot leven en herinnert op dat vlak aan de droefgeestige maar ook poëtische aanblik van het nachtelijke straatleven in Taxi Driver, Heat (1995) van Michael Mann (één van onze favoriete politiefilms), Collateral (2004) van Michael Mann (bekijk een filmfragment hier) en Drive (2011) van Nicolas Winding Refn (lees onze recensie hier en bekijk een filmfragment hier): ook films waarin het grootstedelijke nachtleven als het ware een hoofdpersonage is. 

Dat Nightcrawler zich goeddeels in het holst van de nacht afspeelt, draagt ook bij tot de ontluisterende mediakritiek in de film. De bedrijfscultuur van de media wordt immers ontmaskerd als een meedogenloos egocentrische mentaliteit die het daglicht schuwt. In de regiekamers worden onder het mom van beweerde 'journalistiek' vooral de belangen van de aandeelhouders en de carrières van de 'journalisten' en hun bazen gediend. 

Als een striemende aanklacht tegen de mensonterende commerciële exploitatie van sensatiezucht en voyeurisme, hoort Nightcrawler thuis in het rijtje van kritische mediasatires zoals Ace in the Hole (1951), Sweet Smell of Success (1957), Network (1976), C'est arrivé près de chez vous uit 1992 (één van onze favoriete films over seriemoorden; bekijk de hele film hier), To Die For (1995), The Truman Show (1998) en Shattered Glass uit 2003 (lees onze recensie hier). In dat rijtje is Nightcrawler overigens één van de meest cynische films, zoals blijkt uit onder meer de aangrijpende scène waarin Nina onderhandelt met Lou over de prijs van één van zijn video-opnames terwijl op de achtergrond het screenshot te zien is van een man die dood ligt te bloeden. En je zou eens moeten weten weet wie die man is... 

Rene Russo en Jake Gyllenhaal.

Andere voorbeelden van sterke scènes: het etentje dat Lou misbruikt om Nina te chanteren; het bloedbad in een villa; de set-up van twee criminelen in een fastfoodrestaurant; en de knappe slotscène waarin de zwarte bestelwagens van de nieuwsploeg bij volle maan de nacht inrijden als een bende vampiers die bloed geroken hebben... 

Wij kleefden gisterenavond aan het scherm. Als een voyeuristische nightcrawler... 

JN.

Nightcrawler (USA-2014): in de Belgische bioscopen sinds 5 november 2014.

Met: Jake Gyllenhaal, Rene Russo en Riz Ahmed.

Genre: thriller / mediasatire / psychosociaal drama

Klik op de oranje link voor de trailer: Nightcrawler - trailer

Mr. Turner - trailer

(Klik op de plazybutton en dan rechtsonder op 480p, 720p of 1080p voor hogere beeldresolutie)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Mr. Turner: Schilder van het licht

Genre: biopic / kunstfilm / historisch drama