The Substance (2024) is een nieuwe, Engelstalige, stijlvol in beeld gebrachte en fascinerende body horror-thriller van de Franse cineaste Coralie Fargeat, die hiermee haar tweede langspeelfilm afleverde, na haar trefzekere neo grindhouse-actiethriller Revenge uit 2017 (bekijk de trailer van Revenge hier).
Het verhaal van The Substance draait rond de persoonlijke problemen van de voormalige Hollywoodactrice Elisabeth Sparkle (gespeeld door Demi Moore). Ooit een gevierde en Oscarwinnende filmster, is Elisabeth sinds het einde van haar filmcarrière uitsluitend nog op tv te zien als de jarenlange presentatrice van het naar haar vernoemde aerobicsprogramma Sparkle Your Life (dat herinnert aan de populaire fitnessvideo's uit de jaren 80 en 90 van de Oscarwinnende Hollywoodactrice Jane Fonda). De producer van Elisabeths fitnessshow (gespeeld door Dennis Quaid) wil de intussen 50-jarige Elisabeth echter vervangen door een jonge presentatrice. Na het ontslag van Elisabeth, besluit zij om een verjongingskuur te ondergaan door een nieuwe, clandestiene injectievloeistof -The Substance- uit te proberen. Zo hoopt Elisabeth dat zij via haar jonge en beeldschone alter ego Sue (gespeeld door Margaret Qualley) toch weer in dienst genomen zou worden als de presentatrice van de fitnessshow. Dat heeft gruwelijke gevolgen...
Coralie Fargeat zat voor The Substance niet alleen in de regiestoel, maar schreef ook zelf het scenario (dat bekroond werd op het voorbije Filmfestival van Cannes), zorgde zelf voor de montage van de film en trad tevens op als co-producente.
Demi Moore en Margaret Qualley blinken uit in hun dramatische hoofdrollen van de alter ego's. Het was een toepasselijke keuze om Moore te casten als de voormalige filmgodin Elisabeth Sparkle. Moore is immers ook zelf een actrice van middelbare leeftijd (intussen 61 jaar) die in haar jeugd een populaire Hollywoodster werd (vanaf 1985) dankzij onder meer haar aantrekkelijke uiterlijk, maar sinds het einde van de jaren 90 veel aan publieke belangstelling verloor. In The Substance maakt Moore een gedurfde en sterke comeback. Ook de bevallige Margaret Qualley overtuigt in The Substance als Elisabeths jonge en ambitieuze alter ego Sue. Qualley brak in 2014 door als het personage Jill Garvey in de HBO-serie The Leftovers en is ook bekend voor haar geslaagde bijrol van de hippie chick Pussycat in Quentin Tarantino's Once Upon a Time...in Hollywood uit 2019 (bekijk de trailer hier).
Dennis Quaid daarentegen bezondigt zich in The Substance aan overacting in zijn grappig bedoelde bijrol van de antipathieke tv-producer Harvey.
Op thematisch vlak herinnert The Substance aan onder meer:
- de horrorklassieker Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1941) van Victor Fleming: ook over alter ego's;
- de iconische film noir-klassieker Sunset Blvd. (1950) van Billy Wilder (bekijk de hele film hier): ook over een voormalige filmdiva op leeftijd die worstelt met het verlies van haar jeugd, schoonheid en roem;
- de psychologische sciencefictionthriller Seconds (1966) van John Frankenheimer: ook over een personage dat een hoge prijs betaalt voor zijn transformatie in een nieuwe versie van zichzelf;
- de beklemmende sciencefictionthriller Invasion of the Body Snatchers (1978) van Philip Kaufman: ook over klonen die hun originele versies vervangen;
- de body horror-films van David Cronenberg (lees ons biografische portret van Cronenberg uit 2014 hier), zoals The Fly (1986): ook over een gruwelijke transformatie (in dit geval in een vlieg);
- de erotische cultfilm Showgirls (1995) van Paul Verhoeven: ook over het meedogenloze egocentrisme in de entertainmentindustrie;
- de fascinerende balletthriller Black Swan (2011) van Darren Aronofsky (volgens ons de beste film van 2011; lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier): ook over de zelfdestructieve concurrentie tussen twee ambitieuze vrouwen;
- de Faustiaanse sciencefictionthriller Limitless (2011) van Neil Burger (lees onze recensie hier): ook over de schaduwzijden van een experimenteel farmaceutisch middel dat de gebruiker transformeert in een 'betere' versie van zichzelf;
- en de scherpe kritiek op ijdelheid en narcisme in de gestileerde modethriller The Neon Demon (2016) van Nicolas Winding Refn (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier): ook over de oppervlakkigheid van uiterlijke schoonheid.
Daarnaast herinnert The Substance tevens aan:
- fabels uit de literatuur, zoals het oude Duitse sprookje over Sneeuwwitje: ook over jaloezie als gevolg van de narcistische focus op uiterlijke schoonheid;
- en de gothic horror-roman The Picture of Dorian Gray (1891) van Oscar Wilde: ook over een personage dat niet wil verouderen.
Het boeiendste aspect van The Substance is volgens ons de dwangmatigheid waarmee het hoofdpersonage Elisabeth tegen wil en dank geobsedeerd blijft door haar hardnekkige hunkering naar haar voormalige jeugd, schoonheid en roem, ook al vernietigt zij daarmee zichzelf. Deze existentiële dimensie omvat een scherpe en brandend actuele (maatschappij)kritiek op de oppervlakkigheid van onze op uiterlijke schoonheid en idolatrie gefocuste samenleving. Daarmee pleit regisseuse Fargeat terecht voor meer zelfaanvaarding en authenticiteit.
Het verzorgde camerawerk in The Substance stond onder leiding van de Schotse cinematograaf Benjamin Kračun. Samen met het doordachte production design levert dat een toepasselijke visuele stijl op die herinnert aan twee meesterwerken van Stanley Kubrick (onze favoriete regisseur): A Clockwork Orange uit 1971 (lees onze recensie hier) en The Shining uit 1980 (bekijk de trailer hier en de hele film hier), met heel wat symmetrische beeldcomposities, breedhoek-shots, gestileerde decors en een symbolisch kleurenpalet met zowel flashy kleuren als sombere tinten.
The Substance wordt volgende maand in de Belgische bioscopen verwacht op 6 november 2024.
Hieronder kan u alvast de trailer bekijken:
(Klik op de playbutton en dan bij instellingen op "Kwaliteit" en op 720p of 1080p voor hogere beeldkwaliteit)
Genre: body horror / sciencefiction / thriller / psychologisch drama
