Heilige liefde

Beyond the Hills  van Cristian Mungiu     ★★★★

Gebaseerd op twee non-fictie-romans van de Roemeense schrijfster Tatiana Niculescu Bran, reconstrueert het fascinerende psychologisch en tragiromantisch drama Beyond the Hills (2012) een exorcisme dat in 2005 echt plaatsvond in een Moldavisch klooster.

Door de duivel bezeten?

Cosmina Stratan alsVoichiţa (links)
en Cristina Flutur als Alina.

Alina (gespeeld door Cristina Flutur) en Voichiţa (Cosmina Stratan) zijn samen opgegroeid in een Roemeens weeshuis en hadden ooit een lesbische relatie. Voichiţa trad vervolgens in een streng orthodox klooster en Alina vond werk als barmeid in Duitsland.

Beyond the Hills (originele Roemeense titel: După dealuri) begint wanneer Alina haar voormalige geliefde opzoekt in het klooster en haar vraagt om uit het klooster te treden en samen in Duitsland te gaan wonen. Voichiţa weigert echter, omdat zij nu exclusief van God houdt. Alina reageert bezitterig en stikjaloers. Ze probeert Voichiţa te onttrekken aan de invloed van de strenge kloosterabt (gespeeld door Valeriu Andriuţă). Alina's gedrag wordt steeds agressiever. Is zij schizofreen? Gewoon eenzaam en wanhopig? Ziek van liefde? Of is zij, zoals de kloosterlingen vermoeden, bezeten door de duivel...?

Het op het voorbije Filmfestival van Cannes bekroonde scenario van de Roemeense regisseur Cristian Mungiu geeft geen ondubbelzinnig antwoord op de hogervermelde vragen en laat het aan de kijker over om te beslissen wat er met Alina aan de hand is. In dat opzicht ligt Beyond the Hills in de lijn van Day of Wrath van Carl Theodor Dreyer, The Exorcism of Emily Rose van Scott Derrickson, Requiem van Hans-Christian Schmid en The Crucible van Nicholas Hytner: films waarin vermeende bezetenheid en duiveluitdrijvingen of heksenjachten niet zozeer voorgesteld worden met bovennatuurlijke griezeleffecten, maar veeleer geëxploreerd worden als psychosociale fenomenen; als symptomen van de kloof tussen de perceptie en gevoelswereld van fanatieke gelovigen enerzijds en die van getormenteerde, eenzame en onbegrepen kruid-je-roer-me-nietjes anderzijds.

Dat geldt ook voor de relatie tussen Alina en Voichiţa. Ooit geliefden en soulmates, zijn ze hun intieme band verloren en leven ze nu in gescheiden, totaal verschillende werelden. De ongelovige en verbitterde Alina brandt van profaan verlangen naar de devote Voichiţa, die echter in de ban is van haar sacrale, aseksuele verlangen naar God en elk van de 464 zonden in het kloosterhandboek wil mijden. Terwijl Alina tekeer gaat tegen het sektarische karakter van de kloostergemeenschap, en Voichiţa haar vriendin dan weer wil behoeden voor de verdoemenis vanwege haar zondige leven, wordt de kijker heen en weer getrokken tussen beide tegengestelde levensbeschouwingen en meegevoerd naar een aangrijpend slot waarin de gerustgestelde glimlach op het getekend gezicht van Alina ons leert dat geen kwaad opgewassen is tegen de kracht van de Liefde.

Stille kracht

Voor hun overtuigende vertolkingen van Voichiţa en Alina werden Cosmina Stratan en Cristina Flutur op het voorbije Filmfestival van Cannes bekroond met een gedeelde prijs voor beste actrice. Ze acteren, net als de rest van de cast trouwens, met zoveel naturel dat je bij momenten de indruk krijgt dat je naar een documentaire zit te kijken. Ook de sobere fotografie, dito mise-en-scène en afwezigheid van muziek dragen bij tot de geloofwaardigheid en stille kracht van dit compromisloze drama.

De film duurt 2,5 uur en is even langzaam als het contemplatieve kloosterleven. Maar uw geduld wordt beloond: Beyond the Hills is een diep, provocerend dubbelportret dat je geruisloos in zijn greep krijgt en je aan het denken zet over geloof, twijfel, hoop, eenzaamheid en de spanning tussen profane en sacrale liefde.

Distributeur Lumière brengt Beyond the Hills vanaf 26 maart uit op dvd.

JN.

Beyond the Hills aka După dealuri (Roemenië/Frankrijk/België-2012): beschikbaar op dvd vanaf 26 maart 2013.

Met: Cosmina Strata, Cristina Flutur en Valeriu Andriuţă.

Genre: psychosociaal drama / romantiek / religie

Klik op de oranje link voor de trailer: Beyond the Hills - trailer

Opgejaagd wild

Jagten  van Thomas Vinterberg     ★★★★

Na zijn loodzware psychosociaal drama Submarino uit 2010 (lees onze recensie hier en bekijk de trailer hier), komt de Deense Dogma-cineast Thomas Vinterberg nu voor de dag met een nieuw, nog boeiender en vooral spannender psychosociaal drama: Jagten (2012) -ook bekend onder de internationale Engelstalige titel The Hunt- draait rond de 42-jarige Deense kleuterbegeleider Lucas (gespeeld door Mads Mikkelsen) die door zijn dorpsgenoten (vals?) beschuldigd wordt van kindermisbruik.

Mads Mikkelsen als Lucas.

Zondebok 



Kindermisbruik is één van de zwaarste en meest verwerpelijke misdrijven waarvan een mens beschuldigd kan worden. In het post-Dutroux-tijdperk zijn ouders en pedagogen terecht extra waakzaam. Maar kinderen kunnen soms complexe signalen geven die voor uiteenlopende interpretaties vatbaar zijn. En weinig is vreselijker dan een situatie waarin die signalen door de goegemeente verkeerd begrepen worden als een vaststaand bewijs van kindermisbruik door een misschien onschuldige kindervriend zoals Lucas: de onfortuinlijke zondebok in Jagten.

Heksenjacht  



Tijdens de ondervraging van een kind naar aanleiding van mogelijk misbruik stellen kinderbegeleiders en ouders soms suggestieve vragen aan het kind, waarop het kind dan onder druk vaak bevestigende antwoorden geeft, met alle gevolgen van dien voor de verdachte. Iemands reputatie door het slijk halen, vergt niet meer dan een misverstand of roddel wanneer er vermeend kindermisbruik in het spel is. En volledig eerherstel is uitgesloten. De minste twijfel blijft immers als een onuitwisbare smet kleven aan de naam en faam van de verdachte. Elk aannemelijk vermoeden van misbruik moet vanzelfsprekend terdege onderzocht worden, maar anderzijds moet men daarbij zeer discreet te werk gaan en elke twijfel opheffen voor men iemand beschuldigt. Beide zaken zijn in de praktijk moeilijk te verzoenen, temeer omdat kindermisbruik een emotioneel geladen kwestie is. Verhalen beginnen een eigen leven te leiden, groeien aan, worden gevoed met angst en paranoia, en kunnen leiden tot genadeloze massahysterie, zoals in het op een echte heksenjacht gebaseerde historisch drama The Crucible (1996) van  Nicholas Hytner. 

Kleuterbegeleider Lucas blijft in Jagten aanvankelijk nuchter onder de toenemende stroom van aantijgingen tegen hem. Maar naarmate de druk op hem toeneemt, geraakt hij steeds meer geïsoleerd...

Tragisch

Jagten herinnert niet alleen aan de heksenjacht in The Crucible, maar is ook een hedendaagse variant op het klassieke psychosociaal misdaaddrama M: Eine Stadt sucht einen Mörder van de Duitse meestercineast Fritz Lang uit 1931 (één van onze favoriete films over seriemoorden; bekijk de hele film hier). Met dat verschil dat het doelwit van de collectieve heksenjacht in M daadwerkelijk een pedoseksueel is, terwijl het in Jagten wellicht om een onschuldige man gaat. Jagten deed ons ook denken aan The Chase van Arthur Penn uit 1966: een beklijvend psychosociaal drama over roddels, racisme, overspel, corruptie en vigilantisch geweld in een bekrompen Amerikaans stadje, met Marlon Brando (onze favoriete acteur) en Jane Fonda in de hoofdrollen.

De intense tragiek in Jagten ligt vooral in het feit dat zowel de veroordelende dorpelingen als de defensieve Lucas heel begrijpelijk reageren: Lucas ontkent de beschuldigingen tegen hem; zijn dorpsgenoten (onder wie ook zijn beste vrienden) geloven hem niet. En ook de kleuter Klara (spontaan gespeeld door Annika Wedderkopp) lijdt onder de gevolgen van haar eigen verzinsels. Of is er toch meer aan de hand...? Regisseur Thomas Vinterberg houdt het zo spannend, dat je ook als kijker begint te twijfelen aan de onschuld van Lucas en niet ontsnapt aan de vraag: hoe zou ik als ouder zelf reageren?

Geloofwaardig

De hele cast van Jagten acteert uitstekend. Mads Mikkelsen kreeg de prijs voor beste acteur op het voorbije Filmfestival van Cannes. En ook de sobere, sfeervolle filmstijl van regisseur Thomas Vinterberg en cameravrouw Charlotte Bruus Christensen draagt bij tot de geloofwaardigheid van deze beklemmende film.

JN.

Jagten aka The Hunt (Denemarken-2012): in de Belgische bioscopen vanaf 14 november 2012.

Met: Mads Mikkelsen, Thomas Bo Larsen, Annika Wedderkopp, Susse Wold, Alexandra Rapaport, Anne Louise Hassing en Lasse Fogelstrøm.

Genre: psychosociaal drama / mysterie / thriller

Klik op de oranje links voor:

- de trailer: Jagten (aka The Hunt) - trailer

- onze keuze voor Jagten als de beste film van 2012: Terugblik op het beste van 2012

Jagten (aka The Hunt) - trailer

(Klik op de playbutton en dan rechtsonder op 480p, 720p of 1080p voor hogere beeldresolutie)


Klik op de oranje link voor onze recensie van Jagten (aka The Hunt): Opgejaagd wild

Genre: psychosociaal drama / thriller