Spionagethriller speelt verstoppertje

The Double  van Michael Brandt     ★★½

In de nieuwe Amerikaanse spionagethriller The Double (2011), waarin haast niets is wat het lijkt, speelt Hollywoodster Richard Gere de enigmatische ex-CIA-agent Paul Sheperdson. Na de moord op een senator, wordt Paul door CIA-directeur Tom Highland (Martin Sheen) opnieuw 'geactiveerd' om de dader op te sporen. Hij krijgt daarbij hulp van de jonge, ambitieuze FBI-agent Ben Geary (Topher Grace). Ben is ervan overtuigd dat de legendarische Russische geheim agent Cassius achter de moord zit. Paul beweert echter dat Cassius al jaren dood is. Terwijl Paul en Ben steeds dichter bij de waarheid komen, begint Ben te vermoeden dat Paul een verborgen agenda heeft...

Martin Sheen als de CIA-directeur in The Double.

Wolf in schaapsvacht...?

Altijd fijn om Richard Gere (één van de knapste acteurs aller tijden) aan het werk te zien als een ambivalent personage waarvan je niet weet of hij nu goed of slecht is. Knappe acteurs die er uitzien als de ideale schoonzoon verwacht je immers minder gauw in de rol van boosdoener dan acteurs met een unieke karakterkop zoals bijvoorbeeld Jack Nicholson (één van onze favoriete acteurs), Willem Dafoe of John Malkovich. Het verrassingseffect is groter wanneer de slechterik er niet uitziet als een stereotiepe psychopaat. Herinner u Richard Gere's ijzingwekkende vertolking van de corrupte flik Dennis Peck (één van de beste movie villains aller tijden) in de beklijvende politiethriller Internal Affairs van Mike Figgis uit 1990 (één van onze favoriete politiefilms). Of denk aan de afgeborstelde creep Alex (ook één van de beste movie villains aller tijden) die de onderschatte acteur Rob Lowe (ook één van de knapste acteurs aller tijden) zo efficiënt vertolkt in de meeslepende psychosociale neo noir misdaadthriller Bad Influence van Curtis Hanson uit 1990 (bekijk de hele film hier). En herinner u de iconische scène in Sergio Leone's magistrale spaghettiwestern Once Upon a Time in the West uit 1968 (onze favoriete western) waarin de in lange dusters gehulde huurmoordenaars voor het eerst in beeld komen, nadat zij vanop afstand met hun geweren net een bloedbad aangericht hebben op de ranch van de familie McBain, en de boeven nu het overlevende zoontje Timmy McBain benaderen. De kijker verwacht dat de leider van de moorddadige bende een boeventronie heeft, zoals Lee Van Cleef als de sadistische huurmoordenaar Angel Eyes of Eli Wallach als de sympathieke schurk Tuco (ook één van de beste movie villains aller tijden): beiden hoofdpersonages in Leone's eerdere briljante spaghettiwestern The Good, the Bad and the Ugly uit 1966 (één van onze favoriete westerns; bekijk de hele film hier). Maar kijk: wie staat er in Once Upon Time in the West als de ijskoude bendeleider Frank nu plots oog in oog met het doodsbange jongetje Timmy, die vervolgens ook genadeloos neergeknald wordt door Frank? Topacteur en Hollywoodveteraan Henry Fonda met zijn hemelsblauwe ogen! Ja, Frank (ook één van de beste movie villains aller tijden) wordt vertolkt door Henry Fonda: dé publiekslieveling die in zoveel eerdere films sympathieke helden speelde. Sergio Leone (één van onze favoriete regisseurs) wist waar hij mee bezig was...

Richard Gere als Paul Sheperdson in The Double.

Hebben we nu teveel verklapt over The Double? Niet echt, want deze film staat bol van plotwendingen die het definitieve oordeel over de ware aard van de belangrijkste personages uitstellen naar de finale van de film. Anderzijds is dat net het probleem van deze nochtans vakkundig ingeblikte spionagethriller: na een veelbelovend begin, ontspoort The Double tot een kunstmatig verstoppertje spelen met de kijker, waardoor zelfs Richard Gere de film niet meer kan redden. Het scenario komt overduidelijk uit de koker van een Hollywoodschrijver -Michael Brandt- die in zijn regiedebuut wilde tonen hoe ingenieus hij wel is. Hij vergat daarbij echter dat verrassingen die ongeloofwaardig zijn hun effect verliezen. De kijker verras je door hem/haar te overtuigen van iets dat hij/zij niet had zien aankomen, maar niét door de kijker langdurig te bestoken met de ene na de andere geforceerde plotwending.

Clichés

Zoals dat vaak gebeurt in spionagefilms, passeren ook in The Double allerlei genreclichés de revue: de doorgewinterde contraspionage-agent, de onervaren rookie, de ongrijpbare dubbelagent, enzovoort... Daar is op zich niks mis mee, op voorwaarde echter dat die clichés op een originele en meeslepende manier uitgewerkt worden. En dat is niet echt het geval in The Double, ondanks de verdienstelijke vertolking van hoofdrolspeler Richard Gere.

Topher Grace (links) en Richard Gere: de rookie en de oude rot in het vak.

Berenmutsen

Nu de oorlog in Irak goeddeels voorbij lijkt en die in Afghanistan ook stilaan over zijn kookpunt heen lijkt, keert de Amerikaanse infowar zich in films zoals The Double weer tegen de oude Sovjet-vijand uit het tijdperk van de Koude Oorlog. Anti-Russische propaganda dus? Ja hoor, maar dan wel met enkele leuke oneliners. Zoals deze over Russische vrouwen: "Als de Russen, in plaats van raketten, hun vrouwen als wapen hadden ingezet, dan zouden we nu allemaal berenmutsen dragen."

JN.

The Double (USA-2011): in de Belgische bioscopen  vanaf 1 augustus 2012.

Met: Richard Gere, Topher Grace, Martin Sheen, Tamer Hassan, Odette Annable, Chris Marquette en Stephen Moyer.

Genre: spionagethriller / actie / misdaad

Klik op de oranje link voor de trailer: The Double - trailer